Zaślepki i Osłony Wyjść Hydraulicznych w Ciągnikach Rolniczych

Zaślepki i osłony szybkozłączy hydraulicznych to kluczowe elementy w systemach hydraulicznych maszyn rolniczych, w tym ciągników. Ich głównym zadaniem jest utrzymanie czystości i ochrona szybkozłączy przed zanieczyszczeniami, wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi, co znacząco przedłuża ich żywotność i zapewnia niezawodność całego układu.

Rodzaje zaślepek i osłon

W ofercie rynkowej dostępne są wszelkiego rodzaju zatyczki i zaślepki do szybkozłączy hydraulicznych, w tym osłonki szybkozłączek wtyku oraz osłonki szybkozłączek gniazda. Oferowane są również zaślepki do szybkozłączy grzybkowych, suchoodcinających czy skręcanych.

• Osłona gniazda hydraulicznego: Jest to element ochronny stosowany w układach hydrauliki siłowej, którego głównym zadaniem jest zabezpieczenie gniazd szybkozłączy i złączy hydraulicznych przed zanieczyszczeniami, wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Chronią one gniazda szybkozłączy przed pyłem, piaskiem i wilgocią, zmniejszając ryzyko uszkodzeń mechanicznych i korozji.
• Zaślepki stalowe gwintowane: Przeznaczone do trwałego zamknięcia przewodów i złączy hydraulicznych.

Materiały stosowane w produkcji

Materiały używane do produkcji zaślepek mają kluczowy wpływ na ich trwałość i niezawodność. Najczęściej stosowane są:

• Tworzywa sztuczne (polietylen, polipropylen, PVC, PE, PP): Charakteryzują się odpornością na chemikalia oraz niekorzystne warunki atmosferyczne. Są lekkie, odporne na pękanie i łatwe w montażu.
• Guma lub elastomery: Zapewniają elastyczność, dobre dopasowanie i szczelność.
• Metal (stal nierdzewna, mosiądz): Oferują większą wytrzymałość oraz odporność na korozję, stosowane w aplikacjach przemysłowych wymagających dodatkowej ochrony mechanicznej.

Wybór odpowiedniego materiału jest istotny ze względu na specyfikę pracy systemów hydraulicznych.

Zastosowanie i korzyści

Zaślepki do szybkozłączy hydraulicznych zapewniają bezpieczeństwo i niezawodność systemów hydraulicznych. Dodatkowo zabezpieczają elementy układu przed uszkodzeniami mechanicznymi podczas transportu i przechowywania. Właściwe stosowanie pozwala uniknąć kosztów napraw oraz utrzymuje system w dobrej kondycji. Zużyta lub brakująca zaślepka może prowadzić do zanieczyszczenia układu i przyspieszonego zużycia elementów hydrauliki.

Osłony tego typu stosuje się przede wszystkim w:

• Maszynach rolniczych (ciągniki, kombajny, przyczepy).
• Maszynach budowlanych (koparki, ładowarki, podnośniki).
• Instalacjach przemysłowych, gdzie szybkozłącza są często rozłączane.
• Systemach mobilnych hydrauliki siłowej, gdzie występuje narażenie na kurz, błoto i wodę.

Stosowanie sprawnych zaślepek gniazd hydraulicznych znacząco wydłuża żywotność układu hydraulicznego, poprawiając bezpieczeństwo pracy maszyny.

Układy hydrauliczne w ciągnikach rolniczych

Ciągnik rolniczy wyposażony jest w układ hydrauliczny umożliwiający zasilanie maszyn towarzyszących, które wykorzystują moc hydrauliczną, jak na przykład siłowniki lub silniki hydrauliczne. W dostępnych na rynku ciągnikach wyróżniamy dwa główne układy hydrauliczne:

• Układ otwarty (OC): Oparty jest na pompie zębatej o stałym wydatku. Oznacza to, że wydatek pompy jest taki sam na jeden obrót pompy, czyli im większe są obroty silnika, tym większy jest wydatek pompy. Maksymalny wydatek osiągany jest przy nominalnych obrotach silnika spalinowego. Pompa zębata tłoczy olej cały czas.
• Układ zamknięty (LS - Load Sensing): Oparty jest na pompie osiowo-tłoczkowej ze zmiennym wydatkiem. Pompa LS może zmieniać wydatek, a właściwie go ograniczać. Dzięki temu, że pompa LS może w przeciwieństwie do pompy zębatej ograniczać wydatek, może wpływać na mniejsze zużycie paliwa, gdyż nie tłoczy oleju, jeśli nie ma takiej potrzeby.

Maszyna wymagająca układu Power Beyond może zostać podpięta również do ciągnika z pompą zębatą, wykorzystując dwa przewody: jeden podający olej hydrauliczny, drugi do powrotu oleju do zbiornika. W przypadku ciągnika wyposażonego w pompę o zmiennym wydatku, oprócz dwóch przewodów, podłączany jest też trzeci, tzw. przewód sterujący, który informuje pompę o zapotrzebowaniu na olej.

Sterowanie zaworami hydraulicznymi

Podział, który możemy spotkać najczęściej, to klasyfikacja na zawory sterowane mechanicznie i elektrohydraulicznie.

Zawory sterowane mechanicznie

Zawory sterowane mechanicznie w ciągnikach mogą realizować ciągły przepływ poprzez blokadę dźwigni w pozycji wydatku lub poprzez system samoczynnego odblokowania po osiągnięciu wysokiego ciśnienia (kick out). W przypadku pracy z pługiem obrotowym, operator na końcu ścieżki roboczej musi wykonać szereg czynności, takich jak zmiana biegu, podniesienie TUZ, wyłączenie blokady mechanizmu różnicowego, zmiana prędkości obrotowej silnika i obrót pługa. Następnie po wykonaniu uwrocia następuje wjazd w ścieżkę roboczą i kolejne czynności.

Zablokowana dźwignia w pozycji wydatku, w przypadku konieczności wyłączenia przepływu ciągłego (np. na uwrociach), będzie wymagać najpierw zwolnienia blokady dźwigni, a potem ruszenia dźwignią, co może wymagać użycia dwóch dłoni i zatrzymania ciągnika. System kick out powoduje, że dźwignia sterująca pozostanie w położeniu wydatku do momentu, aż zadana czynność zostanie zakończona (siłownik osiągnie skrajną pozycję) lub operator przesunie dźwignię. Oznacza to, że aby obrócić pług, wystarczy przesunąć dźwignię do pozycji ciągłego wydatku, a po wykonaniu ruchu przez pług, dźwignia samoczynnie wróci na pozycję środkową.

Zawory sterowane mechanicznie mogą być również wyposażone w pozycję pływającą. Oznacza to, że obydwa złącza jednego gniazda hydraulicznego są otwarte i połączone ze sobą, co w praktyce oznacza, że siłownik może swobodnie się poruszać. Ma to znaczenie w przypadku maszyn, które mają kopiować teren, np. kosiarki. Jest to również przydatna opcja podczas podłączania i odłączania przewodów hydraulicznych, gdyż załączenie pozycji pływającej powoduje spadek ciśnienia. Gdy zawory hydrauliczne nie posiadają pozycji pływającej, konieczne jest zgaszenie ciągnika, a następnie poruszanie dźwignią w celu zluzowania ciśnienia hydraulicznego. W przypadku zaworów hydraulicznych wyposażonych w pozycję pływającą wystarczy przestawić dźwignię.

Zawory sterowane elektrohydraulicznie

Pierwszą zaletą zaworów elektrohydraulicznych jest możliwość sterowania zaworem hydraulicznym z błotnika ciągnika, co jest bardzo przydatne w przypadku wyposażenia ciągnika w górne cięgło hydrauliczne. Drugą funkcją jest możliwość ich programowania do systemu zarządzania narzędziem na uwrociach (CSM).

Jeśli ciągnik wyposażony jest w zawory sterowane mechanicznie, podczas pracy z pługiem obrotowym operator musi wykonać wiele czynności. W przypadku zaworów elektrohydraulicznych, zamiast wykonywać wszystkie te czynności ręcznie, można je zaprogramować pod dwoma przyciskami, a ciągnik wykona je za operatora. Ciągniki wyposażone w monitor CEBIS posiadają rozbudowane sterowanie zaworami hydraulicznymi, dzięki czemu można bardziej dokładnie wysterować zawory hydrauliczne, takie jak charakterystyka rozruchu oraz priorytetu.

Z uwagi na możliwość uruchamiania przepływu oleju przez przycisk, przy dużym wydatku oleju, może zdarzyć się gwałtowne i niepożądane, mocne rozpoczęcie pracy komponentu hydraulicznego. W celu jego zapobiegnięcia, w zaawansowanych ustawieniach hydraulicznych, można wybrać w jaki sposób będzie rozpoczynał pracę zawór hydrauliczny. Drugą przydatną funkcją jest przypisanie priorytetu do gniazda hydraulicznego. Dzięki tej funkcji układ sterujący ciągnika dba, by na wskazanym gnieździe hydraulicznym był zawsze wydatek określony przez użytkownika. System ten zapobiega spadkowi przepływu na wybranym gnieździe hydraulicznym.

Niektóre przyczepy posiadają opcję kiprowania, która wymaga podłączenia tylko jednego przewodu hydraulicznego. Przydatna bywa wtedy możliwość zamienienia gniazda hydraulicznego z działania dwustronnego na jednostronnego. W przypadku zaworów sterowanych elektronicznie operator nie ma do dyspozycji mechanicznych blokad w pozycji wydatku ani funkcji kick out. Określa natomiast czas działania przepływu po dotknięciu przycisku od danego zaworu. W przypadku pracy z silnikiem hydraulicznym, konieczne może być ustalenie jego obrotów za pomocą wydatku oleju hydraulicznego. Na przykład, podczas pracy z siewnikiem, który posiada dmuchawę napędzaną silnikiem hydraulicznym, regulacja wydatku oleju hydraulicznego z gniazda ciągnika steruje liczbą obrotów dmuchawy siewnika. W ciągniku Claas odbywa się to poprzez pokrętło regulacyjne znajdujące się bezpośrednio na zaworze hydraulicznym.

Bardzo przydatnym rozwiązaniem, dostępnym już w Claas ARION 500 i wyższych seriach, jest system luzowania ciśnienia za pomocą dźwigni umieszczonych bezpośrednio na złączach hydraulicznych. Budowa rozdzielaczy hydraulicznych, a dokładnie ich suwaków, oparta jest na przekryciu ujemnym. Ma to ogromną zaletę, że w momencie przesterowania, czyli załączenia zaworu hydraulicznego, lub zmiany kierunku przepływu oleju, nie następuje gwałtowny skok ciśnienia i nie powstają uderzenia hydrauliczne. Takie rozwiązanie chroni zarówno pompę jak i maszynę. Jednak ma jedną wadę, polegającą na delikatnym upuszczaniu ciśnienia hydraulicznego. Dlatego niektóre zawory dostarczane są jako bez przeciekowe (zero leakage), dla maszyn, które wymagają stałej pozycji.

tags: #zaslepka #wyjsc #hydraulicznych #ciagnik