Zawiesia transportowe to podstawowe wyposażenie stosowane w połączeniu z urządzeniami dźwignicowymi - suwnicami, dźwigami, żurawiami. Są one niezbędne do wykonania wielu prac związanych z przeładunkiem, przemieszczeniem bądź podniesieniem elementów o różnym kształcie oraz gabarytach. Prawidłowy dobór i użytkowanie zawiesi mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy i skuteczności operacji.
Rodzaje zawiesi i ich charakterystyka
Parametr udźwigu zawiesia jest pochodną materiału, jaki został wykorzystany do jego wykonania. Na rynku dostępne są zawiesia produkowane ze stali - z lin stalowych i stalowych łańcuchów - oraz tkanin wykonanych z włókien sztucznych.
Zawiesia łańcuchowe
Zawiesia łańcuchowe charakteryzują się największą wytrzymałością. Wykonane są z materiałów najwyższej jakości, co zapewnia wysokie bezpieczeństwo użytkowania. Zawiesia klasy 8 idealnie nadają się do użytkowania w przemyśle, transporcie oraz przy podnoszeniu ładunków. Są one objęte normą europejską EN 818-4, a materiał klasy 8 użyty przy ich budowie zapewnia wysoką wytrzymałość.
Dodatkowe zalety zawiesi łańcuchowych obejmują:
- Malowanie proszkowe, zwiększające odporność na korozję.
- Współczynnik bezpieczeństwa na poziomie: 4:1.
- Szeroki zakres temperatury pracy: od -40°C do +200°C.
Zawiesia łańcuchowe wykazują dużą odporność na uszkodzenia mechaniczne, ścieranie oraz wysoką temperaturę. Gwarantują pewną pracę nawet przy ostrych krawędziach i zagięciach ładunku, a także cechują się wysokim progiem DOR (Dopuszczalne Obciążenie Robocze) względem wagi całego zawiesia.
Zawiesia cięgnowe
Zawiesia cięgnowe to kategoria obejmująca zawiesia złożone z jednego bądź kilku odcinków łańcucha, liny bądź pasa. Z jednej strony są one połączone z użyciem ogniwa zbiorczego, a z drugiej zakończone wyposażeniem pozwalającym na zaczepienie podnoszonego ładunku, takim jak różnego typu haki, szakle bądź ogniwa zbiorcze.
Zawiesia 4-cięgnowe
Zawiesia czterocięgnowe stosowane są głównie na dźwigach przy przenoszeniu ładunków. Towar, który ma być podniesiony za pomocą tego zaczepienia, powinien posiadać 3 lub 4 punkty zaczepienia. Haki użyte przy tym modelu zawiesia posiadają zabezpieczenie zapadkowe, które zabezpiecza przed wysunięciem się zaczepu.
W zawiesiu dodatkowo stosowane są haki skracające, zwane potocznie "skracaczami". Pozwala to na zmniejszenie długości łańcucha, a co za tym idzie całego zawiesia. Cała procedura ma za zadanie ustawienie środka ciężkości - wyrównanie obciążeń na każde cięgno. W zawiesiu czterocięgnowym główną pracę wykonują zazwyczaj dwa cięgna, a pozostałe dwa pełnią funkcję stabilizowania pozycji ładunku.
Zawiesia linowe
Zawiesia linowe to zawiesia, których cięgna wykonane są ze stali. Są one bezpośrednio zaciskane na ogniwie zbiorczym, co zapewnia ich dużą wytrzymałość w wielu zastosowaniach przemysłowych.
Zawiesia pasowe i tekstylne
Najmniejszą wytrzymałością charakteryzują się zawiesia z tworzyw sztucznych, nazywane popularnie zawiesiami pasowymi. Tego typu zawiesia są lepszym wyborem, gdy mamy do czynienia z ładunkami podatnymi na uszkodzenie poprzez kontakt z zawiesiem stalowym, np. mają malowaną, podatną na zarysowania powierzchnię.
Zawiesia pętlowe i o obwodzie zamkniętym
Zawiesia pętlowe to zawiesia, w których cięgna mają kształt pętli o obwodzie zamkniętym, połączonych z użyciem ogniwa zbiorczego. Tego typu zawiesi używa się do przenoszenia ładunków, które nie mają punktów zaczepienia, w których można umieścić haki zawiesia.
Zawiesia o obwodzie zamkniętym to zawiesia mające kształt jednej, pełnej pętli. Specjalnym typem zawiesi o obwodzie zamkniętym są zawiesia pasowe wężowe, które wykonywane są z pasów poliestrowych umieszczonych w rękawie zabezpieczającym.
Zasady wyboru i bezpiecznego użytkowania zawiesi
Prawidłowy dobór zawiesia jest kluczowy dla bezpieczeństwa i efektywności pracy. Należy wziąć pod uwagę kilka czynników:
- Warunki stosowania: W pierwszej kolejności powinno się określić warunki, w jakich będzie stosowane zawiesie (np. temperatura, obecność ostrych krawędzi).
- Masa i rodzaj ładunku: Udźwig zawiesia wybieramy na podstawie masy ładunku, który będzie przenoszony. Należy również uwzględnić kształt i gabaryty ładunku oraz jego podatność na uszkodzenia.
- Punkty zaczepienia: Ilość cięgien bądź pętli zawiesia dobieramy zależnie od ilości punktów zaczepienia potrzebnych do podwieszenia ładunku. Maksymalną liczbą cięgien w jednym zawiesiu są cztery cięgna.
- Rozmieszczenie punktów zaczepienia: Warto zwrócić uwagę na rozmieszczenie punktów zaczepienia na ładunku, co jest ważne w określeniu długości cięgien zawiesia. Od ich długości zależy kąt, pod jakim będą pracowały, a tym samym ich ostateczny udźwig.
- Kąt rozwarcia cięgien: Należy pamiętać, że udźwig ostateczny zawiesia jest zależny również od sposobu, w jaki są używane, równomierności obciążenia wszystkich zawiesi, a przede wszystkim kąta, jaki powstaje między pracującymi cięgnami. Kąt rozwarcia pracujących zawiesi większy niż 90 stopni oznacza redukcję ich udźwigu. Dla przykładu - przy kącie rozwarcia cięgien rzędu 120 stopni, DOR zawiesia należy zredukować o 50%. W wyjątkowym przypadku zakupienia zawiesi czterocięgnowych, a używania tylko dwóch ich cięgien, należy pamiętać o tym, że udźwig zawiesi ulegnie odpowiedniej redukcji.
Zakończenia cięgien to element, który powinien być przystosowany do formy punktów zaczepienia znajdujących się na ładunku. Do najczęściej stosowanych w tym zakresie należą haki, haki z zabezpieczeniem, ogniwa zbiorcze oraz szakle.
Podczas wyboru i zamawiania zawiesi tekstylnych - zarówno wężowych, jak i pasowych - należy uwzględnić wymagany udźwig, sposób użytkowania oraz rodzaj podnoszonego ładunku. Wybrane zawiesie tekstylne powinno być wystarczająco wytrzymałe i posiadać odpowiednią długość do zaplanowanego zastosowania. Jeżeli do podnoszenia ładunku używane są zawiesia wielocięgnowe, wszystkie cięgna muszą być identyczne.
Przy doborze zawiesia należy również uwzględnić dodatkowy sprzęt oraz techniki podnoszenia. Jeśli zawiesie z elastyczną pętlą współpracuje z hakiem lub mocowaniem, minimalna długość pętli nie może być mniejsza niż 3,5-krotność maksymalnej grubości haka lub mocowania. W przypadku używania zawiesia tekstylnego w połączeniu z urządzeniem podnoszącym, część urządzenia, na której opiera się pętla zawiesia, musi być prosta, jeżeli szerokość podparcia zawiesia wynosi mniej niż 75 mm. Minimalny promień krzywizny elementu mocującego powinien wynosić co najmniej 0,75 szerokości podparcia zawiesia.
Należy unikać przeciążania zawiesi tekstylnych, przestrzegając prawidłowych współczynników trybu. Informacje o dopuszczalnej nośności mogą znajdować się na etykiecie zawiesia. Zawiesia tekstylne należy chronić przed tarciem, ścieraniem oraz uszkodzeniami spowodowanymi przez ładunek, jego narożniki lub urządzenia podnoszące. Jeśli zawiesia są wyposażone w wzmocnienia lub osłony zabezpieczające, należy je poprawnie zainstalować.
Najlepsze praktyki dotyczące kątów zawieszenia
Dokumentacja i znakowanie zawiesi
Do każdego zawiesia zostaje dołączona tabliczka znamionowa, zwana także przywieszką lub zawieszką. Jest to tabliczka wykonana ze stali, zawierająca podstawowe, jedyne wiarygodne informacje o zawiesiu i jego parametrach. Brak tabliczki znamionowej lub tabliczka z nieczytelnymi danymi dyskwalifikują zawiesie do dalszej eksploatacji.
Poniżej przedstawiono oznaczenia, jakie mogą znajdować się na tabliczkach znamionowych zawiesi:
Dopuszczalne Obciążenie Robocze (DOR)
Informacje na tabliczce zawiesia dotyczące dopuszczalnego obciążenia roboczego (DOR) zawiesia wraz z kątami rozwarcia. Dopuszczalne obciążenie robocze w przypadku zawiesi wielocięgnowych zmienia się wraz z kątem rozwarcia cięgien. Istnieją dwa przedziały nachylenia cięgna zawiesia łańcuchowego: 0° - 45° oraz 45° - 60°. Dla tych przedziałów DOR jest różne. Należy o tym pamiętać przy doborze zawiesia oraz sposobie mocowania ładunku. Kąt rozwarcia cięgien to kąt rozwarcia pomiędzy cięgnem a pionową linią prostą, nie jest to kąt wierzchołkowy pomiędzy cięgnami.
Długość zawiesia
Długość zawiesia łańcuchowego mierzona jest od górnej wewnętrznej krawędzi ogniwa zbiorczego do dolnej, wewnętrznej krawędzi haka (haków), jakim zakończone jest cięgno (cięgna).
Data produkcji
Data produkcji zawiesia w postaci miesiąc/rok.
Numer identyfikacyjny zawiesia
Numer identyfikacyjny (seryjny) na tabliczce zawiesia jest tożsamy z numerem umieszczonym w Świadectwie producenta/Deklaracji zgodności. Pozwala on, w połączeniu z innymi danymi, na identyfikację partii wyrobu.
Symbol producenta
Symbol producenta czy też kod identyfikacyjny producenta umieszczony na tabliczce zawiesia to informacja, jaką muszą zawierać tabliczki zawiesi łańcuchowych. Pozwala on, w połączeniu z innymi danymi, na identyfikację serii wyrobu.
Ilość cięgien
Informacja na tabliczce zawiesia o ilości cięgien, w jakie wyposażone jest zawiesie.
Klasa łańcucha
Klasa stali łańcucha, z jakiego wykonane jest zawiesie.
Znak CE
Informacja na tabliczce zawiesia o oznakowaniu CE, potwierdzającym zgodność z normami europejskimi.
Data następnego badania technicznego
Na odwrotnej stronie tabliczki zawiesia powinna znajdować się data następnego badania technicznego zawiesia.