Hydrauliczne zawieszenie w traktorkach i kosiarkach rolniczych

Współczesne rolnictwo wymaga precyzyjnych i wydajnych rozwiązań, a kluczową rolę w tej dziedzinie odgrywa hydrauliczne zawieszenie w maszynach rolniczych, w tym w traktorkach i kosiarkach. Technologia ta znacząco wpływa na komfort pracy, jakość cięcia, ochronę darni oraz ogólną efektywność ekonomiczną gospodarstwa.

Charakterystyka zawieszenia hydraulicznego w kosiarkach

Kosiarki z zawieszeniem centralnym dopasowują się do ukształtowania pola. Duży zakres wychylenia od +/- 22,5 stopnia umożliwia łatwe koszenie na nierównej powierzchni oraz na stoku.

Skuteczne odciążenie hydrauliczne zapewnia równomierne rozłożenie nacisku na całej szerokości belki nożowej. Rozłożenie nacisku belki jest płynnie regulowane w zależności od stanu koszonej łąki i wyposażenia w formierz pokosu lub spulchniacz. Siłę odciążenia można odczytać na manometrze.

Maksymalny prześwit, do 50 cm na uwrociu, gwarantuje przejazd przez pokos bez ryzyka jego zniszczenia oraz łatwiejsze manewrowanie przy napotkaniu na przeszkodę. Podczas podnoszenia belka kosząca jest dodatkowo stabilizowana przez odpowiedni siłownik, dzięki czemu kosiarka nie kołysze się. To ułatwia przejeżdżanie po pokosie i zapewnia stabilność podczas transportu.

Pozycje montażowe i "pływające cięcie"

Kosiarki Pöttinger serii NOVACAT 352 / 402 / 442 mają dwie pozycje montażowe, zarówno z kosiarką przednią szerokości 3 m, jak i 3,5 m. Modele NOVACAT 262 / 302 / 352 V idealnie nadają się do pracy w kombinacji z 3 m kosiarkami przednimi.

W połowie lat 80-tych, projektując kosiarki, postawiono na "pływające cięcie". W kosiarkach tylnych NOVACAT zawieszanych centralnie, belka kosząca na całej szerokości koszenia jest równomiernie odciążona, dzięki czemu kosiarka kopiuje każdą nierówność terenu.

Problemy z hydraulicznym zawieszeniem w traktorkach

Często użytkownicy traktorków doświadczają problemów z blokowaniem lub automatycznym podnoszeniem się tylnego zawieszenia hydraulicznego, zwłaszcza podczas cofania. Przykładowo, w modelu MT33, przy wrzuceniu wstecznego, TUZ automatycznie się podnosił. Pomogło odpowiednie ustawienie pokręteł, co wyłączyło tę opcję.

W przypadku problemów z układem kierowniczym, np. "przeskakującą" kierownicą w niskich temperaturach, winą może być zbyt gęsty olej hydrauliczny. Zaleca się stosowanie olejów takich jak AGRO UTTO 10W30, szczególnie w chłodniejszych warunkach.

Rodzaje zawieszeń w kosiarkach

Układy zawieszenia i amortyzacji w nowoczesnych kosiarkach dyskowych potrafią coraz więcej. Dobry układ zawieszenia i amortyzacji kosiarki powinien przede wszystkim idealnie kopiować teren. Zmniejsza to zużycie elementów maszyny oraz ogranicza zanieczyszczenie zielonki. Pierwszy z czynników bezpośrednio wpływa na koszty utrzymania maszyny, drugi na jakość paszy, a co za tym idzie - efektywność żywienia nią zwierząt. Reasumując, dobre zawieszenie kosiarki potrafi wpłynąć na efektywność ekonomiczną gospodarstwa.

Zawieszenie boczne

Najprostsze kosiarki dyskowe należą do maszyn z zawieszeniem bocznym, czyli takich, których oś pochylenia listwy tnącej znajduje się z jej boku. Najczęściej za amortyzację i odciążenie listwy odpowiada pojedyncza sprężyna. Mechanizm ten występuje m.in. w jedynym modelu kosiarki dyskowej produkowanym przez Sipmę. Jego zaletą jest przede wszystkim prostota konstrukcji, a co za tym idzie - niskie koszty zakupu i mała awaryjność. Wadą jest z kolei jakość pracy, która na nierównych łąkach może nie być zadowalająca.

Zawieszenie centralne

Wyższą jakość pracy osiągają maszyny z centralnym zawieszeniem belki tnącej. Lepsze właściwości tego sposobu zawieszenia wynikają z równego rozkładu masy belki oraz dużego zakresu jej pochylenia. Unikatowym sposobem zawieszenia belki tnącej charakteryzują się kosiarki Unii Group z serii XL, połączone z ramą za pomocą dwóch równoległoboków. Taki sam sposób zawieszenia belki występuje w kosiarkach czołowych i przyczepianych tej firmy. Niemniej w barwach tego producenta można kupić także maszyny z tradycyjnym, bocznym i centralnym zawieszeniem.

Ważne odciążenie belki tnącej

Mały nacisk na koszoną powierzchnię to łatwiejsze kopiowanie nierówności terenu przez maszynę, co oznacza mniejsze uszkodzenia darni oraz mniejsze zużycie płozy ślizgowej. W celu zoptymalizowania nacisku na darń producenci stosują różnego typu mechanizmy odciążające belkę tnącą.

Odciążenie sprężynowe

Oprócz wspomnianego, najprostszego sposobu amortyzacji belki za pomocą sprężyny, dostępne są także inne rozwiązania. Samo odciążenie sprężynowe również może mieć nieco bardziej zaawansowaną formę. W kosiarkach Pöttinger sprężyna odciążająca belkę ma dwupozycyjną regulację. Pierwszą z pozycji należy ustawić, gdy do kosiarki jest podłączony spulchniacz pokosów, natomiast drugą, gdy kosiarka pracuje solo. Regulacji dokonuje się w prosty sposób, za pomocą przełożenia sworznia.

Odciążenie hydropneumatyczne

Dużo większe możliwości daje odciążenie hydropneumatyczne, które pozwala na zmienny nacisk belki na podłoże. W kosiarkach Samaszu z serii KT możliwe jest uzyskanie nacisku belki równego zaledwie 70 kg. Jest to przydatne zwłaszcza na łąkach o słabej darni, np. przy koszeniu pierwszego pokosu po świeżym zasiewie traw i na terenach podmokłych. Zwiększenie siły nacisku pozwala natomiast na równe cięcie darni w suchych warunkach, przy dużej prędkości. Siłę nacisku operator może odczytywać na manometrze umieszczonym na kosiarce w widocznym z kabiny ciągnika miejscu. Manometr odzwierciedla ciśnienie oleju w układzie, które jest bezpośrednio powiązane z siłą odciążającą belkę tnącą. Operator może na bieżąco dokonywać regulacji tej siły z kabiny ciągnika za pomocą specjalnej dźwigni.

W kosiarkach Kuhn hydropneumatyczny system zawieszenia belki tnącej figuruje pod nazwą Lift Control. System ten stale kontroluje siłę docisku belki tnącej do podłoża, a także siły na nią działające. Dzięki temu automatycznie reaguje na zmiany tych sił i dostosowuje nacisk belki na podłoże. Im większa siła tarcia belki o podłoże, tym jest ona bardziej odciążana. Dzięki takiej kontroli docisku trawa jest równo przycięta i niezanieczyszczona glebą. Zakres powyższej kontroli jest regulowany, a siła docisku kontrolowana na manometrze.

Zawieszenie w kosiarkach czołowych

Kosiarki czołowe standardowo są wyposażone w ramę, która pozwala na zawieszenie belki tnącej w pozycji wleczonej. Kosiarki Samasz z serii KDF są zawieszone na trójkącie zaczepowym i mają wydłużoną ramę zawieszenia ze sprężynami o dużym skoku, co umożliwia bardzo dobre kopiowanie terenu. Sprężyny umożliwiają skok listwy tnącej o 250 mm do góry i 150 mm do dołu. Umożliwiają także regulację nacisku listwy tnącej na podłoże. Jeszcze większy skok zawieszenia posiadają czołowe kosiarki Pöttinger - jest on równy 250 mm w obu kierunkach. W maszynach tej firmy, jak też i w kosiarkach czołowych Lely, nie ma konieczności używania na uwrociach podnośnika. Dzięki wbudowanemu pojedynczemu siłownikowi listwa tnąca może być łatwo uniesiona na wysokość wystarczającą do wykonania nawrotu. To dość przydatne rozwiązanie występuje także w przypadku kosiarek tylnych. Pozwala ono na uniesienie belki na wysokość kilkudziesięciu cm, co jest wystarczające do przeniesienia jej nad pokosem podczas zawracania. Ułatwia i przyspiesza to manewr zawracania w stosunku do unoszenia całej kosiarki za pomocą TUZ. Mechanizm taki jest standardem m.in. w kosiarkach Kuhn z systemem Lift Control.

Transport kosiarki

Transport kosiarek odbywa się na trzy sposoby, w zależności od marki i modelu:

1. Składanie kosiarki do tyłu: Zaletą jest prostota i stosunkowo niewielka siła potrzebna do takiej czynności, co sprawia, że w przypadku mniejszych modeli możliwe jest składanie kosiarki ręcznie, bez użycia hydrauliki. Wadą jest duże oddalenie od ciągnika środka ciężkości, co może być kłopotliwe dla małych traktorów.
2. Składanie kosiarki do góry z boku układu zawieszenia na ciągniku: Zaletą jest umieszczony blisko ciągnika środek ciężkości oraz automatyzacja procesu składania, do którego niezbędny jest siłownik hydrauliczny. Konieczność wykorzystania hydrauliki jest jednocześnie jego wadą. Złożona w ten sposób kosiarka może być dość wysoka, co czasami stwarza problemy. Umieszczenie listwy tnącej z boku powoduje także nierówny rozkład masy, co przy transporcie z większą prędkością nie jest zbyt korzystne. Pöttinger i Unia Group w swoich kosiarkach zaradzili wadom składania listwy w ten sposób, ustawiając ją pod kątem 115 i 110 stopni w stosunku do podłoża, co obniża wysokość maszyny w transporcie i poprawia rozkład masy.
3. Składanie listwy tnącej do góry, z tyłu ciągnika: Ten sposób zapewnia najlepszy rozkład masy w czasie transportu. Jednocześnie kosiarki te są bardziej skomplikowane, ponieważ umożliwiają składanie we wszystkich trzech pozycjach.

Zabezpieczenia przed przeciążeniem

W nowoczesnych kosiarkach, niezależnie od rodzaju zawieszenia belki tnącej, ta ostatnia posiada zabezpieczenie przed przeciążeniem na skutek zawadzenia o przeszkodę. Rodzaj tego zabezpieczenia może być dość zróżnicowany.

• Bezpiecznik hydrauliczny: Stosowany m.in. w maszynach Samasz, pozwala na odchylenie zespołu tnącego o 30 stopni do tyłu i jego jednoczesne uniesienie o ok. 70 cm. Po ominięciu przeszkody zespół wraca do pozycji wyjściowej.
• Mechaniczne zabezpieczenie przeciwnajazdowe: W najprostszych modelach kosiarek po napotkaniu przeszkody wyczepia się ono z uchwytu. W celu przywrócenia stanu wyjściowego trzeba jedynie cofnąć kosiarką.

Łączniki centralne hydrauliczne (przykłady)

W ofercie rynkowej dostępne są różne typy hydraulicznych łączników centralnych, dostosowanych do mocy ciągników i specyficznych zastosowań. Poniżej przedstawiono kilka przykładów:

Elementy składowe łączników często obejmują główkę automat z wymienną kulą przy maszynie oraz końcówkę (kulę lub ucho) przy ciągniku.

Części do układów hydraulicznych i zawieszeń

Skuteczne działanie hydraulicznego zawieszenia wymaga odpowiedniej jakości części i regularnego serwisowania. Asortyment obejmuje m.in.:

• Filtry: oleju, paliwa, powietrza, hydrauliki.
• Cylindry, tłoki, zestawy naprawcze: silnika, uszczelki silnika, wały, panewki, korbowody, uszczelniacze wału.
• Układ paliwa: pompki paliwa, elektrozawory pompy wtryskowej, wtryski paliwa.
• Układ chłodzenia: chłodnice, paski, napinacze, termostaty, turbosprężarki, pompy wodne.
• Sprzęgło: dociski, tarcze, pompki sprzęgła.
• Układ hamulcowy: tarcze, klocki, pompki hamulcowe, hamulce pneumatyczne.
• Układ kierowniczy: elementy wspomagania.
• Hydraulika: podnośnik, ramiona, akcesoria.
• Elektryka: rozruszniki, alternatory, czujniki, włączniki, stacyjki, lampy, oświetlenie.

tags: #zawiesie #hydrauliczne #traktorek