Prawidłowe działanie i regulacja zaworów w silnikach spalinowych, zwłaszcza w traktorkach ogrodowych marki Briggs & Stratton, ma kluczowe znaczenie dla ich wydajności, niezawodności i długowieczności. Zawory regulują przepływ mieszanki paliwowo-powietrznej do komory spalania (zawór ssący) oraz usuwanie spalin po spaleniu (zawór wydechowy). Niewłaściwa regulacja może prowadzić do szeregu problemów, od trudności z rozruchem po poważne uszkodzenia mechaniczne.
Problemy związane z niewłaściwą regulacją zaworów
Wielu użytkowników traktorków ogrodowych, np. marki Yard Man z silnikiem Briggs 14,5HP, doświadcza problemów, gdzie silnik działa poprawnie na zimno, ale po rozgrzaniu traci obroty, strzela i gaśnie. Jeśli silnik ciężko kręci, mimo że z akumulatorem i układem elektrycznym wszystko jest w porządku, a problemy z jego odpalaniem powtarzają się, może to być spowodowane nieodpowiednimi luzami na zaworach.
Zbyt duże luzy zaworowe mogą objawiać się głośniejszą pracą silnika, potocznie nazywaną „klepaniem”. W przypadku zaworu wydechowego taki stan ma również wpływ na znacznie intensywniejsze osadzanie się nagarów. Jest to ostatni moment na podjęcie się sprawdzenia i regulacji. W dalszej perspektywie zbyt luźny zawór zaczyna w fazie domykania się uderzać przylgnią zaworową o gniazdo, co może doprowadzić do jego wykrzywienia się, a w konsekwencji do uderzenia w tłok. Również od strony trzonka; ten będzie intensywniej uderzany przez krzywkę, co spowoduje jej przyspieszone zużycie. W przypadku, gdy na trzonku znajduje się szklanka, zbyt duży luz może powodować efekt „nabijania luźnej szklanki” na trzonek. Ostatecznie, gumowate osady na zaworze dolotowym mogą również przyczynić się do spadku wydajności silnika, często z powodu zasilania silnika starą benzyną.
Jak prawidłowo wyregulować zawory w silniku Briggs & Stratton!
Luz zaworowy i jego znaczenie
Luz zaworowy jest niezbędny ze względu na charakter pracy silnika spalinowego, a zwłaszcza na znaczny przyrost temperatury od stanu „zimnego silnika” do osiągnięcia normalnej temperatury pracy. Zawory ssące pracują przy temperaturach rzędu 250-550°C, zaś wydechowe rozgrzewają się do 900°C, a nawet wyższych temperatur. Wysoka temperatura powoduje rozszerzanie się materiałów, z których wykonane są zawory. Brak odpowiedniego luzu mógłby skutkować stałym otwarciem zaworu, co uniemożliwiłoby kompresję i prawidłowe spalanie.
Zużycie ścierne elementów, dogniatanie w wyniku pracy pod maksymalnym obciążeniem oraz przede wszystkim ilość wykonanych cykli powodują, że odległość pomiędzy elementami powiększa się. Luz zaworowy musi mieć możliwość regulacji bez względu na to, czy realizowana jest ona za pomocą połączenia śrubowego, specjalnych podkładek, czy wymiany tzw. „szklanek”.
Zalecane wartości luzów zaworowych dla silników Briggs & Stratton
- Dla większości modeli Briggs & Stratton: 0,12-0,18 mm dla zaworu ssącego i 0,23-0,28 mm dla wydechowego.
- Dla kosiarek Briggs & Stratton 550E: 0.13-0.18 mm dla zaworu ssącego i 0.18-0.23 mm dla wydechowego (zgodnie z instrukcją obsługi).
Wartości luzów oraz warunki jego pomiaru (na ciepło czy na zimnym silniku) zwykle podawane są na tabliczce silnika. Jeśli tabliczka jest nieczytelna lub jej nie ma, należy zasięgnąć wiedzy w instrukcji obsługi lub u dystrybutora.
Narzędzia niezbędne do regulacji zaworów
- Szczelinomierz: Jest to absolutnie podstawowe narzędzie do obsługi tej części silnika, jaką są zawory i niezbędny na nich luz. Im więcej listków na przymiarze, tym łatwiej dopasować się w idealne wartości podane przez producenta.
- Klucze: Klucz nasadowy lub klucz do nakrętek do odkręcania śrub wahacza i pokrywy zaworów.
- Śrubokręt: Do regulacji śrub regulacyjnych zaworu.
- Narzędzie do ściskania sprężyn zaworowych: Niezbędne do demontażu zaworów.
- Klucz dynamometryczny: Do precyzyjnego dokręcania śrub głowicy cylindrów i nakrętek kontrujących.
- Silikon do uszczelniania: Do uszczelnienia pokrywy zaworów (np. masa uszczelniająca Victor Reinz).
Procedura regulacji zaworów w silnikach Briggs & Stratton
Etap 1: Demontaż i przygotowanie
- Zdejmij pokrywę zaworów (często zamocowaną na 2-4 śruby). W niektórych przypadkach konieczne może być odkręcenie śrub głowicy cylindrów i innych śrub z elementów silnika, aby dostać się do komory zaworów.
- Sprawdź, czy zabezpieczenia sprężyn zaworów są prawidłowo zamontowane. Użytkownik doświadczył sytuacji, gdzie zabezpieczenie górnego zaworu było przekrzywione, co może świadczyć o nieprawidłowym montażu.
Etap 2: Ustawienie tłoka i zaworów
Aby właściwie wyregulować zawory silnika Briggs & Stratton, należy ustawić je w odpowiednim położeniu. Istnieje kilka metod:
- Metoda z wentylatorem i śrubokrętem: Przekręcaj wentylatorem do momentu, aż zawory znajdą się równolegle w tej samej pozycji. Można posłużyć się śrubokrętem, wsuwając go do cylindra w miejscu świecy. Kiedy tłok znajdzie się w najwyższym położeniu, przekręć wentylator jeszcze na tyle, aby cofnął się na ok. 0,5 cm. Kiedy zauważysz ruch jednego z zaworów, delikatnie powróć do odpowiedniej pozycji.
- Metoda zamkniętych zaworów: Ustaw tłok w górnym położeniu. Jeżeli oba zawory będą zamknięte, oznacza to, że tłok jest dobrze ustawiony w suwie pracy.
- Ustawienie 5 mm za GMP: W silnikach z odprężnikiem na wałku rozrządu, zawory ustawia się 5 mm za górnym położeniem zapłonowym. Wsuń pręt do otworu świecy, kręć wentylatorem w prawo, aż pręt schowa się te 5 mm, a następnie ustaw luz.
W silnikach OHV Briggs & Stratton Intek 6-HP, po zamontowaniu zaworów, obróć wał korbowy (zgodnie z ruchem wskazówek zegara, patrząc od strony koła zamachowego wału korbowego) do górnego martwego punktu. Oba zawory powinny być zamknięte.
Etap 3: Pomiar i regulacja luzu zaworowego
- Kiedy zawory są ustawione we właściwej pozycji, sprawdź luz szczelinomierzem. Listek z odpowiednią wartością powinien wchodzić dość ciasno, lecz z możliwością jego przesuwu.
- Umieść listek szczelinomierza między dźwigienką a podkładką znajdującą się na szczycie sprężyny zaworu.
- Poluzuj nakrętkę blokującą śrubę regulacyjną zaworu. Delikatnie obracaj śrubę, jednocześnie wsuwając i wysuwając szczelinomierz. Celem jest uzyskanie lekkiego oporu podczas przesuwania miernika.
- Dokręć zewnętrzną nakrętkę, do momentu uzyskania odpowiedniej przerwy.
- Poruszaj popychaczem i sprawdź jeszcze raz luz szczelinomierzem.
- Po wyregulowaniu obydwu zaworów, przekręć kilka razy tłokiem, ustaw zawory w odpowiedniej pozycji i jeszcze raz sprawdź luzy.
W przypadku niewystarczającego luzu, wymontuj zawór i zeszlifuj lub spiłuj końcówkę trzonka zaworu, aby zwiększyć luz. Po docieraniu i ponownym zamontowaniu zaworów może być konieczna regulacja luzów popychaczy - odstępów między trzonkiem zaworu a popychaczem.
Etap 4: Montaż i testowanie
- Po dokładnym wyczyszczeniu poszczególnych części zaworu, nasmaruj trzonki zaworów i prowadnice, używając smaru do prowadnic zaworów.
- Umieść prowadnicę popychacza na głowicy cylindrów i przykręć śruby mocujące, używając klucza dynamometrycznego.
- Nasmaruj wewnętrzną średnicę każdej uszczelki trzonka zaworu (jeśli jest na wyposażeniu) olejem silnikowym i zamontuj uszczelki na trzonkach zaworów.
- Pokryj gwinty śrub głowicy cylindrów smarem do prowadnic zaworów.
- Dokręcaj śruby głowicy cylindrów stopniowo, używając klucza dynamometrycznego, do momentu uzyskania odpowiedniego momentu dokręcania (sprawdź w instrukcji obsługi).
- Zamontuj zaślepki na końcach zaworów i wytrzyj smar.
- Ponieważ silikon potrzebuje trochę czasu na schnięcie (pełną wytrzymałość uzyskuje po 24 godzinach), na drugi dzień dobrze jest dokręcić śruby.
- Zrób próbne uruchomienie i nasłuchuj dźwięków pracy zaworów.
Jeśli silnik w traktorku-kosiarce ciężko kręci, mimo że z akumulatorem i układem elektrycznym wszystko jest w porządku, są problemy z jego odpalaniem, może to być spowodowane nieodpowiednimi luzami na zaworach. Użytkownik wskazał również na możliwość uszkodzenia odprężnika na wałku rozrządu, co może utrudniać rozruch. Warto również sprawdzić akumulator i rozrusznik.
Inspekcja i konserwacja zaworów
Aby prawidłowo sprawdzić zawory silnika pod kątem konserwacji lub naprawy, należy je zdemontować z silnika. Konstrukcje zaworów górnych różnią się w zależności od modelu silnika. Części i czynności serwisowe w przypadku cylindra górnozaworowego mogą różnić się od opisanych poniżej, opartych na jednocylindrowym silniku OHV Briggs & Stratton Intek 6-HP.
Demontaż zaworów
- Wciśnij narzędzie do ściskania sprężyn zaworowych, aż górna szczęka nasunie się na górny koniec sprężyny.
- Wsuń górną szczękę ściskacza sprężyny zaworu nad górną część komory zaworu, a dolną szczękę pomiędzy sprężynę i ustalacz.
- Obróć uchwyt ściskacza sprężyny zaworu zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aby ścisnąć sprężynę.
- Następnie zsuń ustalacz z zaworu, przesuwając go szczypcami igłowymi tak, aby duża część dziurki od klucza znajdowała się bezpośrednio nad trzpieniem.
- Ściskając sprężynę, wyjmij narzędzie i sprężynę z komory.
- Odkręć śruby wahacza za pomocą klucza nasadowego lub klucza do nakrętek.
- Zdejmij pokrywy zaworów (jeśli są na wyposażeniu).
- Za pomocą kciuków wciśnij ustalacz sprężyny i sprężynę zaworu nad jednym z zaworów. Jeśli silnik wykorzystuje ustalacz z dziurką od klucza, wyrównaj dużą szczelinę w ustalaczu z trzonkiem zaworu i powoli zwolnij sprężynę, aby trzonek prześlizgnął się przez dużą szczelinę.
- Odkręć śruby głowicy cylindrów i zdejmij głowicę cylindrów, kołysząc ją rękami. W razie potrzeby poluzuj głowicę cylindrów, uderzając w nią młotkiem nylonowym.
- Wymontuj i sprawdź zawory, prowadnice i gniazda.
Sprawdzanie stanu zaworów
Przed przystąpieniem do naprawy zaworów należy je dokładnie obejrzeć.
- Sprawdź czoło zaworu pod kątem nieregularnego wzoru osadzenia. Wzór wokół powierzchni czołowej powinien być równy z głowicą zaworu i mieć jednakową grubość na całym obwodzie.
- Po wyczyszczeniu trzonka zaworu należy przesunąć po nim paznokciem lub kartą kredytową. Jeśli wyczuwalny jest grzbiet, trzonek zaworu jest zużyty i należy go wymienić.
- Zbadaj powierzchnie czoła i gniazda zaworu.
- Sprawdź, czy obie sprężyny zaworów są proste.
Docieranie zaworów
Docieranie zaworów może wygładzić drobne rysy i wżery na powierzchni czołowej i gnieździe zaworu, aby przywrócić zdolność zaworu do uszczelniania komory spalania.
- Zwilż końcówkę przyssawki narzędzia do docierania i umieść ją na głowicy zaworu. Kilkakrotnie obróć zawór w przód i w tył między dłońmi.
- Często czyść powierzchnię i sprawdzaj postępy.
- Po zakończeniu docierania dokładnie wyczyść zawory rozpuszczalnikiem, aby upewnić się, że WSZYSTKIE pozostałości ścierniwa zostały usunięte.
Ponowny montaż zaworów
- Sprawdź, czy trzonki zaworów i prowadnice są wolne od zanieczyszczeń i zadziorów.
- Jeśli używane są sworznie, włóż każdy sworzeń za pomocą szczypiec igłowych.
- Opuść sprężynę, aż element ustalający dopasuje się do sworznia lub elementu ustalającego typu samochodowego. Pamiętaj o okularach ochronnych.
- Jeśli zawory mają elementy ustalające z dziurką od klucza, nie wymagają dodatkowego elementu ustalającego.
- Użyj obu kciuków, aby ścisnąć sprężynę, aż trzpień zaworu wysunie się przez duży koniec otworu na klucz. Sprawdź, czy element ustalający jest całkowicie zatrzaśnięty w rowku trzpienia zaworu. Powtórz ten krok dla drugiego zaworu.
Pamiętaj, że zalecana częstotliwość regulacji zaworów różni się w zależności od producenta i modelu silnika. Luzy zaworowe warto sprawdzać co jakiś czas i jeśli trzeba, wykonywać odpowiednie ustawienia. Prawidłowo ustawione zawory przekładają się na sprawne uruchamianie, optymalną moc i dłuższą żywotność silnika.