Żurawie budowlane to maszyny, które stanowią część podstawowej floty wykorzystywanej na każdym placu budowy. Są to uniwersalne, wielkogabarytowe pojazdy, które okazują się niezastąpione w wielu dziedzinach. W niniejszym artykule przyjrzymy się ich parametrom, zastosowaniu oraz rodzajom, aby ułatwić wybór odpowiedniej maszyny do konkretnych potrzeb.
Podstawowe parametry żurawi budowlanych
Wybierając żuraw budowlany, należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych parametrów, które decydują o jego funkcjonalności i przydatności do danego zadania.
Wysięg
Wysięg wyrażany jest w metrach i oznacza maksymalną odległość pomiędzy osią obrotu żurawia a jego hakiem. Jest to kluczowy parametr określający, jak daleko żuraw może podać materiał.
Udźwig
Drugim ważnym parametrem jest udźwig, czyli maksymalna masa ładunku, jaką żuraw jest w stanie podnieść. Udźwig może być zmienny w zależności od wysięgu - im większy wysięg, tym zazwyczaj mniejszy udźwig maksymalny.
Biorąc pod uwagę powyższe parametry, łatwiej jest dopasować rodzaj dźwigu do naszych potrzeb.
Rola żurawi na placu budowy
Żurawie na budowie są stałym widokiem. Wspierają wiele inwestycji, a dzięki nim prace przebiegają znacznie szybciej. Wszystko ze względu na to, jak działa dźwig. Podanie przez niego materiału jest znacznie szybsze, niż ręczne przenoszenie ładunku. A czasem, przy ciężkich elementach, wynajem tej maszyny okazuje się jedynym rozwiązaniem.
Historia i ewolucja żurawi
Godne uwagi jest to, że dzieje się tak już od starożytności. Chociaż dawniej konstrukcja żurawi budowlanych była zupełnie inna, to tak samo jak kiedyś, i dziś w znacznym stopniu ułatwiają one przenoszenie ładunków. Pozwalają na szybki transport różnych materiałów, nawet tych lekkich, które mógłby przenieść człowiek. Jednak jest to znacznie sprawniejsze, gdy takie działanie wykona się dźwigiem.
Efektywność pracy: porównanie ręcznego transportu z użyciem żurawia
Dlaczego tak się dzieje, najlepiej można zrozumieć na liczbach. Porównajmy przenoszenie 1 tony cementu przez człowieka i żuraw na budowie. Dzięki temu, jak działa dźwig budowlany, może on tak naprawdę przemieścić na raz paletę wraz ze spakowaną 1 toną cementu. Będzie potrzebował 5-10 minut na rozłożenie się i około 5 minut na sam transport. Inaczej sprawa wygląda, gdy taki ładunek ma przenosić pracownik. Może on jedynie działać z pojedynczymi workami (1 worek cementu to 25 kg). W praktyce będzie musiał przetransportować 40 takich materiałów. Załóżmy, że zrobi to bardzo sprawnie i przeznaczy na jeden kurs 1-2 minuty. Całość działań zajmie mu wtedy nawet 80 minut.
| Czynność | Czas przenoszenia 1 tony |
|---|---|
| Ręczne przenoszenie | 40-80 minut |
| Dźwig budowlany | 10-15 minut |
Żurawie na budowie, ale też innych mniejszych inwestycjach znacznie ułatwiają pracę wykonawcom. O skali ich powszechności może świadczyć liczba dostępnego na rynku sprzętu, a także ilość firm, które zajmują się ich wynajmem. Dźwig czy żuraw to maszyna ogólnodostępna w Polsce.
Rodzaje żurawi budowlanych
W branży budowlanej najczęściej używa się dwóch głównych rodzajów żurawi, które różnią się mobilnością i sposobem instalacji.
Żuraw samojezdny
Żuraw samojezdny to mobilny sprzęt, wykorzystywany do szybkich, pojedynczych prac. Dzięki umieszczeniu go na podwoziu ciężarowym, mimo że jest dźwigiem budowlanym, porusza się jak tir.
Żuraw wieżowy
Żuraw wieżowy to stała konstrukcja. W pierwszej kolejności przygotowane jest pod niego odpowiednie podłoże do osadzenia. Następnie na placu pojawia się jego konstrukcja, która często dostarczana jest autem towarowym. Kolejno następuje rozładowanie i instalacja elementów. Często w tym procesie pomaga dźwig samojezdny. Jak widać na tym przykładzie, żurawie na budowie, mimo konkurencyjności, też się wspierają.
Montaż żurawia wieżowego #ZBUD
Szczegóły konstrukcji żurawia wieżowego
Żuraw wieżowy to urządzenie dźwignicowe, potocznie zwane dźwigiem, zaliczane do największych maszyn roboczych. Żurawie budowlane mogą być stacjonarne (także budowane na szczytowej kondygnacji budynku) lub przejezdne, na podwoziu szynowym lub gąsienicowym. Kolumna żurawia budowlanego często budowana jest w kształcie pionowej wieży o wielosekcyjnej kratownicowej konstrukcji. Wysięgnik może być wychylny z cięgnikiem zainstalowanym na jego końcu lub stały, poziomy, z wodzakiem (cięgnikiem) poruszającym się po nim. Żuraw przemieszcza się na miejsce montażu ciągnięty za ciągnikiem siodłowym lub balastowym.
Montaż żurawia wieżowego
Po wypoziomowaniu żurawia przystępuje się do ustawienia wieży do pionu, a następnie założenia przeciwwagi. Wysięg rozkłada się podobnie jak wieża, również hydraulicznie. Zaletą jest możliwość złożenia wysięgnika w trakcie przenoszenia ładunku na czas omijania przeszkody. Żuraw na budowę przewożony jest w elementach na ciężarówkach. Montaż na budowie odbywa się przy pomocy żurawia samojezdnego. Na uprzednio przygotowanym podłożu rozkładana jest podstawa żurawia. Do podstawy mocowana jest wieża. Wieża składa się z wielu pojedynczych elementów łączonych razem aż do osiągnięcia żądanej wysokości. Jednocześnie umieszczany jest balast centralny. Po pełnym zabalastowaniu żurawia, na wieżę nakłada się obrotnicę oraz przeciwwysięg. Na ziemi jest scalany wysięgnik, po czym w całości jest podnoszony do góry i montowany do obrotnicy.
Transport żurawi wieżowych
Żuraw wieżowy potrafi być przewożony na jednej platformie kolejowej o nośności do maksymalnie 30 ton, albo na paru autach z przyczepami. Żurawie wieżowe o wytwórni polskiej posiadają zbliżoną budowę. Podczas unoszenia prefabrykowanych hal przemysłowych z wykorzystaniem żurawi wieżowych nieraz przydatne jest ich częste ruszanie na tory idące prosto co do wcześniejszej strony ruchu. Może być to zrobione poprzez wykorzystanie obrotnic albo umieszczenie w żurawiu nadprogramowego piątego koła idącego na łuku po nadprogramowej trzeciej szynie względnie przez transport żurawia na przesuwnicy. Dodanie piątego koła i trzeciej szyny staje się coraz mocniej popularne.
Specyficzne rozwiązania transportowe
Żuraw jest zaopatrzony na zawsze albo jedynie na okres robienia po łuku w piąte koło doczepione do ramy niższej podwozia. Koło toczy się po łuku po dodaje trzeciej szynie rozmieszczonej wśród szyn normalnych w poziomie o parę centymetrów od nich wyższych, przez co front żurawia będzie podniesiony w górę i żuraw toczy się na trzech kołach, na tylnej parze kół i na nadprogramowym. Obrzeża przednich kół są w poziomie o parę centymetrów wyżej od główek szyn zewnętrznych i przez to utrudnia przejście żurawia po łuku. Forma krzywej, wedle jakiej musi zostać odgięta dodana szyna, musi być wyliczona rachunkowo. Odstęp wśród osi tylnych kół i dodanego koła równa się a. Podczas przejścia po łuku, tylna oś żurawia musi ciągle być na stronie takiej samej jak łuk. Odstęp a obliczony na prostopadłej wystawionej ze środka osi tylnej widniejącej w obojętnie jakim punkcie na łuku, przykładowo 1-1, 2-2, 3-3, określa następne miejsca krzywej dodanej szyny.
Na nieduże odległości żuraw może być przewożony podczas skorzystania z osobistego mechanizmu drogi albo też może zostać holowany ciągnikiem tak jak samochodem. Podczas jechania na większe odległości potrafi być on przewożony na normalnej powierzchni kolejowej o nośności do 20 ton. Głównym zakresem prac bywa konstruowanie mieszkaniowe i administracyjne, ale w przemyśle są jeszcze bardziej popularne. Podczas przesuwania na nową stronę żurawia rodzaju SBK-1 podczas stawiania osiedla mieszkaniowego na nowej hucie średnica łuku była równa 6m. Podczas przejścia łuku o tak niedużej średnicy żuraw nie powinien przesuwać się osobistym napędem, ale musi być powoli i delikatnie wciągany na linie ręczną wciągarką. Dla pozwolenia prędkiej zmiany umieszczono ją na aucie ciężarowym. W sytuacji przedstawionej, nadprogramowe koło bywa doczepione od strony tylnej żurawia. Warto pamiętać, że dla równowagi żurawia wspartego na trzech kołach pod resztę zawieszonych w powietrzu kół warto podłożyć stalowe podkładki.
Czas montażu i demontażu żurawi
W przypadku żurawi również warto dokonać rozróżnienia na dźwigi samojezdne i wieżowe, jeśli chodzi o czas montażu.
Żurawie samojezdne
Te pierwsze, po dojechaniu na realizację, rozkładają się w 5-10 minut. Są najlepsze do szybkich prac.
Żurawie wieżowe
Te drugie potrzebują na to trochę więcej czasu. Dodatkowo po ich montażu, konstrukcja ta musi zostać jeszcze odebrana zgodnie z obowiązującymi normami przez kierownika budowy. Cały proces może trwać od kilku godzin, nawet do jednego dnia. Jednak te żurawie budowlane potem już na stałe obsługują daną inwestycję - rozkłada się je tylko raz.
Znaczenie żurawi wieżowych w budownictwie
Wielkością wyróżniającą żurawie wieżowe bywa największa nośność sprawdzana w tonometrach uzyskiwanych poprzez pomnożenie maksymalnego udźwigu przez wysięg. Obecnie używa się żurawi wieżowych wytwórni polskiej, jak i zagranicznej. Rozpięte zastosowanie posiada żuraw wieżowy powszechny rodzaju SBK - 1, wytwórni radzieckiej o udźwigu 30 ton. Żuraw może posiadać rolę w przeładunkach i montowaniu prefabrykatów o niedużych masach, przykładowo kafli kasetonowych, płatwi, części murowych.