W tym artykule omówimy podstawowe parametry i typy żurawi wieżowych. Dowiesz się również, na co zwrócić uwagę przy wyborze klasycznego lub małego dźwigu budowlanego oraz gdzie kupić go w rozsądnej cenie. Żuraw budowlany to kluczowy element wielu inwestycji, umożliwiający sprawne przenoszenie materiałów i zwiększenie tempa realizacji prac. Aby mógł funkcjonować bezpiecznie i efektywnie, konieczne jest jego staranne złożenie według ustalonych procedur. Montaż takiej maszyny wymaga precyzji, specjalistycznej wiedzy oraz współpracy doświadczonych techników. Cały proces musi być przeprowadzony zgodnie z dokumentacją techniczną, zaleceniami producenta oraz obowiązującymi normami. Od jakości wykonanych działań zależy stabilność urządzenia i jego niezawodność w trakcie intensywnej eksploatacji na placu budowy.
Typy żurawi wieżowych
Współcześnie na rynku dostępnych jest co najmniej kilka rodzajów żurawi, które różnią się konstrukcją i sposobem montażu oraz działania. Żurawie wieżowe mają uogólnioną konstrukcję, obejmującą podstawę nośną i wieżę (maszt), która podtrzymuje wysięgnik. Wysięgnik wyposażony jest w hak lub inne urządzenia do podnoszenia ładunków. Poniżej przedstawiamy ich główne typy.
Żurawie stacjonarne
Urządzenia te montuje się na stałej podstawie, zazwyczaj żelbetowej platformie, dodatkowo można je zabezpieczyć systemem kotwic. Nadają się do budowy wysokich konstrukcji, ponieważ są w stanie podnosić bardzo ciężkie ładunki, na przykład duże bloki budowlane i kabiny wind, na dużą wysokość. Modele stacjonarne wykonują prace w jednym miejscu.
Żurawie mobilne (samojezdne)
Tego typu urządzenia montuje się na podwoziu kołowym lub gąsienicowym, co zapewnia im mobilność na placu budowy. Maszynę można szybko przemieszczać między różnymi punktami roboczymi, a nawet na sąsiedni obiekt. Żurawie samojezdne mają najwyższą manewrowość. Współcześnie zdecydowanie największą popularnością cieszą się samojezdne żurawie wieżowe, ponieważ są połączeniem wszystkich znanych dotychczas zalet urządzeń o tym charakterze.
Żurawie przyczepiane
Ten rodzaj nie ma części jezdnej. Podporą dla maszyny jest sam budynek: dźwig montuje się na fundamencie, a wieżę mocuje do ściany. Taka konstrukcja pozwala zwiększyć wysokość podnoszenia.
Żurawie samopodnoszące
Takie dźwigi montuje się wewnątrz budowanego obiektu. Podstawa maszyny opiera się na stropie, a za pomocą wciągarki dźwig jest podnoszony do góry. W ten sposób podnosi się on wraz z konstrukcją i może transportować ładunek na dowolną wysokość.
Typy wysięgników
- belkowe - ze statycznym, poziomym wysięgnikiem, który reguluje się poprzez przemieszczanie wózka z urządzeniem zaczepowym.
- podnoszące - długość wysięgnika reguluje się poziomo poprzez jego obrót względem przegubu.
- przegubowe - wysięg wysięgnika regulowany jest zarówno poprzez zwiększenie kąta podnoszenia, jak i poziomą prowadnicę.
Parametry techniczne żurawi wieżowych
Zasada działania żurawia wieżowego polega na podnoszeniu i opuszczaniu ładunku za pomocą urządzenia chwytnego, zazwyczaj haka, oraz wysięgnika. Wysięgnik może się podnosić i opuszczać, a także obracać, aby wykonać wymagane zadanie. Z drugiej strony wysięgnika zamontowane są przeciwwagi, które zapewniają stabilność żurawia. W maszynach z obrotową wieżą zamiast nich stosuje się specjalne rozpórki, za pomocą których ramiona lin wysięgnikowych są odprowadzane od wieży. Żuraw wieżowy pozwala efektywnie sterować i dostarczać w odpowiednie miejsce obiektu konstrukcje metalowe, części konstrukcji, materiały budowlane. Od wybranego modelu zależy szybkość, jakość, bezpieczeństwo i opłacalność budowy. Dlatego lepiej wcześniej sporządzić projekt prac, uwzględniając planowane koszty konserwacji i eksploatacji sprzętu. Poniżej przedstawiamy kluczowe parametry, na które należy zwrócić uwagę.
Udźwig
Udźwig przy maksymalnym wysięgu wysięgnika może wynosić od 5 do 75 ton w zależności od konstrukcji platformy. Żurawie z obrotową platformą zazwyczaj są w stanie podnieść do 25 ton, natomiast żurawie z nieobrotową wieżą podnoszą do 75 ton. Wskaźnik ten może się zmieniać w zależności od wysokości, na jaką należy podnieść ładunek. Jeśli masa ładunku przekracza ustalone parametry, uruchamia się ogranicznik udźwigu i następuje automatyczne wyłączenie wysięgnika lub mechanizmu podnoszenia. W przypadku budowy monolitycznej odpowiednie są maszyny o nośności 6-8 t.
Wysokość podnoszenia
W zależności od modelu parametr ten może wynosić od 20 do 220 m. Przy maksymalnym podnoszeniu pod hakiem powinno pozostać 6-10 m do obliczeniowej wysokości konstrukcji, w przeciwnym razie konieczne będzie zastosowanie dodatkowego mocowania dźwigu do konstrukcji budynku. Takie mocowanie wymaga dużych dodatkowych nakładów kapitałowych.
Długość wysięgnika
Ta charakterystyka żurawia wieżowego jest związana z wymiarami budynku. Wysięgnik musi sięgać do dowolnego punktu jego obwodu. Jeśli jeden żuraw nie wystarcza, używa się dwóch lub więcej żurawi. Najważniejsze jest, aby ustawić je tak, aby uniemożliwić kolizję.
Serwis i dostępność części
Wiele zależy tutaj od marki producenta. Popularne firmy zazwyczaj posiadają autoryzowane serwisy techniczne w różnych regionach. Ponadto parametry techniczne sprzętu do transportu ciężarowego muszą odpowiadać warunkom jego zastosowania. Należy uwzględnić ograniczenia terytorialne obiektu, obecność przeszkód w strefie pracy, odległość magazynu, pomieszczeń socjalnych i pomocniczych. Wiele zależy od stanu i jakości dróg dojazdowych do strefy roboczej, ograniczeń ze strony organów kontrolnych oraz jakości gruntu na placu budowy.
Montaż żurawia budowlanego
Nowoczesne żurawie budowlane, jak żurawie wieżowe, to przemyślane i zaawansowane maszyny. Ich montaż przebiega zgodnie z rozbudowaną instrukcją od producenta, jednak budowa takiej konstrukcji - bo tak właściwie można nazwać wysoki dźwig - wymaga doświadczenia. Żuraw wieżowy po zmontowaniu musi zostać odebrany przez Urząd Dozoru Technicznego. Jeżeli na placu budowy będzie pracował żuraw, trzeba to uwzględnić już na etapie projektowania robót budowlanych. Dobieramy konkretny sprzęt odpowiednio do zapotrzebowania, mając na uwadze lokalizację na terenie budowy. Sam montaż dźwigu również wymaga przygotowania - potrzebujemy odpowiednio dużej przestrzeni, bo żuraw będzie składany z poszczególnych elementów za pomocą innego dźwigu lub dźwigów. Montaż dźwigów budowlanych jest dostępny w ofercie firmy Crane Logistics Polska.
Przygotowanie terenu i fundamentów
Zanim rozpocznie się właściwy montaż dźwigów budowlanych, należy odpowiednio przygotować teren. Podłoże, na którym stanie żuraw, powinno być stabilne, wyrównane i odpowiednio wzmocnione. Pierwszym krokiem jest wykonanie badań geotechnicznych i przygotowanie dokumentacji posadowienia żurawia. Teren musi być odwodniony, stabilny i poziomy, co gwarantuje równomierne rozłożenie obciążeń. W zależności od projektu stosuje się fundament żelbetowy z kotwami lub stalową podstawę (krzyżak) z balastem betonowym. Posadowienie powinno być wykonane zgodnie z normami i DTR producenta żurawia, z zachowaniem minimalnych tolerancji płaskości i wypoziomowania (zwykle nie większych niż 0,1%). Powinno ono również zapewniać pełną stateczność konstrukcji przy wszystkich kombinacjach obciążeń: użytkowych, dynamicznych i wiatrowych.
Etapy montażu konstrukcyjnego żurawia
Po przygotowaniu posadowienia rozpoczyna się montaż struktury. Po utwardzeniu i zatwierdzeniu podłoża można przystąpić do dostarczania poszczególnych części żurawia na plac budowy. Transport odbywa się zazwyczaj z wykorzystaniem naczep niskopodwoziowych, które umożliwiają przewóz dużych i ciężkich elementów, takich jak wieża, wysięgnik, przeciwwagi czy kabina operatora. Rozładunek i rozmieszczenie komponentów na terenie montażu powinny być przemyślane - istotne jest zachowanie przestrzeni manewrowej i zapewnienie bezpieczeństwa osobom pracującym w pobliżu. Właściwy montaż rozpoczyna się od zainstalowania podstawy, do której mocuje się pierwszy segment wieży. Najpierw ustawiana jest stalowa podstawa, a następnie pierwszy segment wieży. Kolejne części łączy się przy użyciu dźwigu pomocniczego, podnosząc i stabilizując je zgodnie z ustalonym porządkiem. Za pomocą żurawia pomocniczego dobudowuje się kolejne segmenty, aż do osiągnięcia projektowanej wysokości. Wieża montowana jest z kratownicowych segmentów łączonych śrubowo lub sworzniami, zgodnie z DTR. Po zamocowaniu pierwszego segmentu ramy łapy żurawia zostają dociążone, najczęściej betonowymi blokami. Po osiągnięciu docelowej wysokości na szczycie instaluje się obrotnicę, która umożliwia rotację wysięgnika. Do niej mocowany jest przeciwwysięg, który równoważy masę ładunku i zawiera mechanizmy napędowe. Wysięgnik składany jest na poziomie gruntu i montowany przy użyciu żurawia pomocniczego. Obok przygotowywany jest wysięgnik wraz z przeciwwagą - poziome części konstrukcyjne żurawia. Poziome elementy są umieszczane na ramie za pomocą dźwigu. Po osiągnięciu wymaganej wysokości montowany jest obrót, kabina sterownicza, przeciwwaga oraz wysięgnik, który może mieć formę poziomą lub pochyloną, zależnie od typu żurawia. Elementy łączone są za pomocą sworzni, śrub i zabezpieczeń, a ich położenie kontrolowane jest przy użyciu urządzeń pomiarowych. Kluczowym etapem jest dokładne wyważenie konstrukcji i upewnienie się, że mechanizmy podnoszenia oraz obrotu działają płynnie. Wszystkie elementy muszą być odpowiednio zablokowane i sprawdzone pod kątem sił dynamicznych oraz obciążeń wiatrowych. Całość uzupełniana jest o przeciwwagi, mechanizmy linowe i sterujące. Przeciwwaga instalowana jest po zamocowaniu wysięgnika i przeciwwysięgu. Jej masa dobierana jest indywidualnie do modelu żurawia i konfiguracji pracy, z uwzględnieniem maksymalnych obciążeń. Stosuje się najpierw balast tymczasowy dla wyważenia podczas montażu, a następnie komplet właściwych bloków przeciwwagi. Ich pozycjonowanie musi być zgodne z obliczeniami statycznymi producenta. Po zakończeniu składania przeprowadza się serię prób funkcjonalnych, testując każdy z układów - od napędu po hamulce. Inspekcja końcowa odbywa się z udziałem specjalisty odpowiedzialnego za dopuszczenie maszyny do eksploatacji.
Jak żuraw wieżowy montuje się sam
Wymagania techniczne, prawne i normy montażowe
Montaż musi przebiegać zgodnie z instrukcją eksploatacji, dokumentacją techniczną i wymaganiami UDT. Wszystkie komponenty powinny mieć deklaracje zgodności CE, a posadowienie zatwierdzenie projektanta. Prace montażowe mogą być prowadzone tylko przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami. Całość dokumentowana jest protokołem montażowym, stanowiącym podstawę do odbioru technicznego przez UDT.
Do kluczowych aktów prawnych należą: PN-EN 14439 (bezpieczeństwo żurawi wieżowych), PN-EN 13001 (projektowanie), rozporządzenia UDT oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju ws. BHP przy żurawiach. Montaż musi być zgłoszony do UDT z odpowiednim wyprzedzeniem, a po jego zakończeniu wymagane jest przeprowadzenie odbioru przez inspektora dozoru technicznego.
Bezpieczeństwo montażu i kwalifikacje zespołu
Obowiązuje ścisłe przestrzeganie przepisów rozporządzeń BHP. Należy stosować środki ochrony indywidualnej, ograniczać dostęp do strefy montażu, monitorować warunki pogodowe (szczególnie prędkość wiatru), a także prowadzić dokumentację bieżącą. Montaż może odbywać się tylko w obecności osób z ważnymi uprawnieniami montażowymi i UDT.
Odpowiedzialność ponosi kierownik montażu i wyznaczony konserwator z uprawnieniami. Całość prac musi być zgodna z instrukcją producenta i zatwierdzona przez kierownika budowy. Tylko po uzyskaniu pozytywnego protokołu odbioru możliwe jest rozpoczęcie eksploatacji żurawia. Członkowie zespołu montażowego muszą posiadać aktualne zaświadczenia kwalifikacyjne UDT, przeszkolenie BHP, badania lekarskie do pracy na wysokości oraz znajomość konkretnego modelu żurawia. Niezbędna jest także znajomość planu montażu i dokumentacji producenta.
Firmy specjalizujące się w profesjonalnym montażu żurawi budowlanych
W Polsce kompleksowe usługi montażu żurawi świadczą m.in. PGMBW, Herkules SA, Dźwigmar, Wolffkran Polska. Firmy te zapewniają sprzęt, transport, wyspecjalizowany personel, dokumentację odbiorową oraz kontakt z UDT.
Demontaż żurawia wieżowego
Samojezdne żurawie wieżowe demontuje się równie szybko i łatwo. Proces demontażu należy przeprowadzić od końca, czyli rozpocząć od zdjęcia przeciwwysięgu oraz wysięgnika. Następnie usuwana jest obrotnica i kabina operatorska oraz poszczególne elementy wieży. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że zarówno montaż, jak i demontaż muszą być przeprowadzone bardzo uważnie.
Gdzie kupić lub wynająć sprzęt?
Jeśli szukasz sprzętu budowlanego w Polsce, skorzystaj z serwisu Machineryline. Jesteśmy internetową platformą sprzedaży sprzętu specjalistycznego, części zamiennych i urządzeń przemysłowych. Na stronie zebrano wiele nowych i używanych modeli, które można sfinansować kredytem lub leasingiem. Żurawie budowlane różnych typów i konstrukcji można znaleźć na stronie Machineryline. Jeśli chcesz wynająć samojezdnego żurawia wieżowego, wiele firm oferuje nowoczesną, zadbaną oraz regularnie serwisowaną flotę, a także atrakcyjne stawki oraz korzystne warunki wynajmu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Jak długo trwa montaż żurawia budowlanego?
Zazwyczaj 1-2 dni robocze, zależnie od typu żurawia i warunków terenowych. Montaż samojezdnego żurawia wieżowego trwa niespełna 15 minut, zaś do całego procesu wystarczy tylko jedna osoba.
- Czy montaż wymaga zgłoszenia do UDT?
Tak - zarówno zgłoszenie, jak i odbiór końcowy są obowiązkowe.
- Czy montaż można przeprowadzić w trudnych warunkach gruntowych?
Tak, ale wymaga to dodatkowych badań geotechnicznych i specjalnych rozwiązań fundamentowych, aby zapewnić stabilność konstrukcji.