Żurawie przeładunkowe, znane również jako przenośne lub hydrauliczne dźwigi samochodowe (HDS), to specjalistyczne dźwignice montowane na podwoziu samochodu ciężarowego. Ich głównym zadaniem jest samodzielny załadunek i rozładunek różnego rodzaju towarów. W kontekście zastosowań przemysłowych, szczególną rolę odgrywają w obsłudze złomu.
Budowa i zasada działania żurawi przeładunkowych
Żurawie przeładunkowe są napędzane pompą hydrauliczną, która jest agregatowana z podwozia pojazdu poprzez przystawkę odbioru mocy, podłączoną do wyjścia ze skrzyni biegów. W niektórych przypadkach pompa hydrauliczna może być również zasilana z instalacji elektrycznej pojazdu.
Elementy konstrukcyjne
- Podstawa (baza żurawia): Jest to fundament żurawia, w którym umieszczona jest kolumna obrotowa.
- Kolumna obrotowa: Umożliwia obrót wysięgnika w poziomie.
- Wysięgnik: Składa się z jednego lub dwóch ramion połączonych przegubowo i poruszanych za pomocą siłowników hydraulicznych. W żurawiach o dużym wysięgu ramienia często stosuje się dodatkowe człony wysuwane teleskopowo, zwiększające zasięg urządzenia.
- Urządzenie chwytające: Na końcu ostatniego ramienia wysięgnika umieszczone jest urządzenie do podnoszenia ładunków. Może to być hak, chwytak, widły, ścisk do palet, lub inne specjalistyczne narzędzie, dostosowane do rodzaju przenoszonego materiału (np. chwytak do złomu).
Żurawie te wykonują ruchy zarówno w poziomie, jak i w pionie, co pozwala na precyzyjne manipulowanie ładunkiem.
Klasyfikacja żurawi przeładunkowych
Ze względu na rodzaj wykonywanej pracy, żurawie przeładunkowe można podzielić na kilka typów:
- Żurawie ogólnego przeznaczenia: Do różnorodnych zadań przeładunkowych.
- Żurawie leśne: Specjalnie zaprojektowane do załadunku i rozładunku drewna. Do tej kategorii zaliczają się również harvestery i forwardery, czyli maszyny przeznaczone do zrywki lub/i transportu drewna.
- Żurawie przemysłowe: Przeznaczone do załadunku i rozładunku złomu.
Parametry techniczne żurawi przeładunkowych
Podstawowe parametry techniczne, które charakteryzują żurawie przeładunkowe, to:
- Udźwig żurawia Q [t, kg]: Nominalna, maksymalna wielkość obciążenia, dla której zaprojektowano żuraw i dla której producent zapewnia prawidłową pracę. Jest to maksymalny dopuszczalny ciężar, jaki może podnieść żuraw. Wyróżnia się udźwig brutto (bez rotatora) i udźwig netto (z rotatorem).
- Wysięg żurawia [m]: Pozioma odległość od osi obrotu żurawia do pionowej osi urządzenia chwytającego.
- Moment udźwigu żurawia [tm]: Jest to iloczyn udźwigu żurawia przez jego wysięg. Przykładowo, moment udźwigu 78 kNm oznacza, że na wysięgu 10 m żuraw powinien podnieść około 780 kg (7.8 kN), a na wysięgu 1 m - około 7.8 t (78 kN).
- Wysokość podnoszenia [m]: Odległość pionowa od podstawy żurawia do maksymalnego górnego położenia urządzenia chwytającego.
Dozór techniczny i regulacje prawne
Wszystkie żurawie przenośne (przeładunkowe) podlegają dozorowi technicznemu sprawowanemu przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Zgodnie z ustawą z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, urządzenia te wymagają odpowiednich badań i zezwoleń.
Egzaminy dla operatorów żurawi HDS są podzielone na dwie części: teoretyczną i praktyczną.
Wyjątkiem są żurawie przenośne (przeładunkowe) o udźwigu do 250 kg (z wyłączeniem żurawi służących do przemieszczania osób), dla których ustalono formę dozoru uproszczonego. Urządzenia te nie wymagają zgłoszenia do UDT i badań, jednak należy zapewnić ich konserwację i obsługę przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Uprawnienia do obsługi nie są wymagane przy urządzeniach z napędem ręcznym.
Podstawy prawne dozoru technicznego
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. 2012 nr 0 poz. 1468).
- Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176).
Wielu producentów oferuje żurawie przeładunkowe, stosując własne zastrzeżone rozwiązania, jednak ogólna budowa tych urządzeń jest znormalizowana, co ułatwia ich eksploatację i serwisowanie.
tags: #zuraw #przeladunkowy #do #zlomu