Żuraw samochodowy: wszechstronne urządzenie dźwigowe

Żuraw samochodowy, znany również jako samojezdny lub samobieżny, to specjalistyczne urządzenie dźwigowe montowane na podwoziu samochodu ciężarowego lub dedykowanym podwoziu samojezdnym. Jest on nieoceniony podczas prac przeładunkowych i montażowych, oferując wszechstronność dzięki różnorodnym napędom - mechanicznym, elektrycznym i hydraulicznym.

Podstawowa konstrukcja żurawia samochodowego obejmuje wciągarki oraz wysięgnik, który może się wychylać i obracać na obrotowym pomoście (kolumnie). Pozwala to na precyzyjne podnoszenie i opuszczanie ładunków, a także na ich przemieszczanie poprzez obrót pomostu i zmianę wysięgu. Maszyna może pracować w dwóch kluczowych trybach: transportowym, umożliwiającym przemieszczanie się z ładunkiem na niewielkie odległości (pick and carry), oraz dźwigowym, przeznaczonym do stacjonarnych operacji podnoszenia i montażu.

Tradycyjne żurawie często posiadały wysięgniki segmentowe, których montaż na miejscu pracy był czasochłonny i pracochłonny. Warto zaznaczyć, że wraz ze wzrostem wysięgu żurawia, jego maksymalny udźwig ulega zmniejszeniu. Nowoczesne konstrukcje, takie jak żuraw samochodowy XCMG, który wyróżnia się doskonałą wydajnością i niezawodnością nawet w trudnych warunkach, oferują zaawansowane parametry. Przykładowo, wspomniany model charakteryzuje się maksymalnym udźwigiem 30 ton, zasięgiem ramienia do 38,6 metra, a z dodatkową przystawką nawet do 48 metrów, co czyni go idealnym narzędziem do realizacji złożonych projektów budowlanych.

Historia i rozwój żurawi samochodowych

Początki rozwoju żurawi samochodowych sięgają roku 1918, kiedy to angielski przemysłowiec Henry James Coles stworzył pierwszy żuraw na podwoziu Tilling-Steven. Firma COLES, założona w Londynie w 1879 roku, była niegdyś liderem w branży dźwigowej w Europie, opracowując już w 1890 roku pierwszy żuraw kolejowy o udźwigu kilku ton.

Produkcja żurawi samojezdnych w Polsce

Historia produkcji żurawi samojezdnych własnej konstrukcji w Polsce rozpoczyna się w latach 50. XX wieku. Okres powojenny i potrzeba szybkiej odbudowy kraju wymusiły intensywną mechanizację budownictwa, przemysłu i transportu. W latach 70. XX wieku powstała rodzina polskich żurawi samojezdnych pod nazwą POLAN, produkowana przez ZREMB Warszawa do 1989 roku. Wyprodukowano łącznie około 6 000 sztuk tych maszyn, a legendarne egzemplarze, takie jak Polan-16-25-30-35-POLAN-40 (poprawnie oznaczone jako Polan ŻK 162), do dziś można spotkać na rynku wtórnym.

Zaprzestanie produkcji polskich żurawi marki POLAN w 1989 roku było wynikiem dekompozycji zjednoczeń branżowych, braku inwestycji w rozwój produktu oraz załamania popytu. Podobny los spotkał produkcję ciężkich żurawi samojezdnych opartą na licencji firmy GROVE, która miała stanowić krok milowy w polskim przemyśle ciężkim i montażu instalacji przemysłowych w latach 70.

Przez ponad trzy dekady, od 1989 roku, produkcja lekkich żurawi samojezdnych w Polsce nie była kontynuowana. Jest to zastanawiające, biorąc pod uwagę uniwersalność i przydatność tych maszyn w budownictwie mieszkaniowym i przemysłowym. Żurawie samojezdne są szczególnie użyteczne na wstępnym etapie budowy, podczas organizacji placu budowy, dzięki możliwości pracy w trybie transportowym (pick and carry) oraz stacjonarnym (na podporach). Mogą poruszać się po drogach publicznych jako pojazdy wolnobieżne i doskonale radzą sobie w trudnym terenie, np. podczas rozbudowy linii energetycznych czy układania rurociągów. Są niezastąpione tam, gdzie istnieje potrzeba obsługi pracowników i stanowisk w różnych miejscach.

Pierwszy współczesny polski żuraw samojezdny

Zmianę tego stanu rzeczy zainicjowała firma ZBUD, rodzinna firma z tradycjami i potentat w branży dźwignicowej. Z ogromną pasją podjęła się wyzwania zaprojektowania i wyprodukowania własnego samobieżnego żurawia terenowego. Prezes firmy, Ryszard Jędraszek, zaprezentował projekt REX, którego założeniem było stworzenie uniwersalnej, bezpiecznej maszyny o kompaktowych gabarytach, dużej dzielności terenowej oraz prostej, niezawodnej konstrukcji, spełniającej oczekiwania klientów poszukujących żurawia terenowego o udźwigu do 20 ton.

Pierwszym przedstawicielem nowej rodziny jest żuraw samojezdny REX 20, który jest już dostępny w sprzedaży. Maszyna ta oferuje udźwig 20 ton i wysięg 24 metry, co czyni ją idealną do obsługi zakładów produkcyjnych, centrów przeładunkowych, hurtowni stali, linii energetycznych (przy stawianiu słupów średniego napięcia), a także do układania gazociągów i wspierania budownictwa drewnianego.

Pomysł na żuraw REX 20 zrodził się z bezpośredniego zapotrzebowania klientów branży dźwignicowej. Analiza rynku potwierdziła wysokie zapotrzebowanie na tego typu maszyny. Konstruktorzy rozpoczęli pracę od określenia kluczowych wymagań i parametrów, wytypowania branż docelowych oraz zdefiniowania wymaganego udźwigu i wysięgu. Kluczowe były również duża zwrotność i kompaktowe gabaryty ułatwiające transport. Etap wizualizacji koncepcji i tworzenia modeli pozwolił na eliminację kolizji i wybór optymalnych rozwiązań.

REX 20 wypełnił lukę na rynku żurawi mobilnych w zakresie udźwigu do 20 ton, podczas gdy zagraniczni producenci często koncentrują się na konstrukcjach od 35 ton wzwyż. Takie parametry wpłynęły pozytywnie na zwrotność, dzielność terenową i masę konstrukcji, przy jednoczesnym zachowaniu szerokiego spektrum zastosowań. Maszyna spełnia wszystkie aktualne normy i wymagania bezpieczeństwa, pozostając jednocześnie prostą w obsłudze, pozbawioną nadmiernej elektroniki, co zapewnia bezproblemowe użytkowanie.

Różnice między żurawiem samojezdnym a HDS

Na wielu placach budowy niezbędne są różnego rodzaju maszyny budowlane. Najpopularniejszymi urządzeniami dźwigowymi są żurawie samojezdne, które należy odróżnić od pojazdów HDS (Hydrauliczny Dźwig Samochodowy) czy hydraulicznych dźwigów samochodowych.

Żuraw samojezdny to maszyna budowlana, potocznie nazywana dźwigiem, która jest pojazdem z zamontowaną na stałe dźwignicą, umieszczoną na podwoziu samochodu ciężarowego lub specjalnym podwoziu samojezdnym. Z kolei hydrauliczny dźwig samochodowy (HDS) to dźwignica zamontowana na samochodzie ciężarowym, zazwyczaj między kabiną a skrzynią ładunkową, lub w tylnej części pojazdu.

Chociaż oba pojazdy służą do przenoszenia ładunków, ich zastosowanie jest odmienne. Samochód z HDS oprócz podnoszenia umożliwia również transport ładunku. Żurawie samojezdne wykorzystuje się natomiast do prac montażowych lub przeładunkowych w konkretnym miejscu. Do obsługi obu typów pojazdów wymagane jest odpowiednie przeszkolenie i uprawnienia. Korzystanie z usług wypożyczalni gwarantuje, że za sterami zasiądzie doświadczony operator, zdolny do szybkiego i sprawnego wykonania powierzonych zadań. W ofercie wypożyczalni dostępne są żurawie samojezdne i przeładunkowe o różnej wielkości, co pozwala na dopasowanie odpowiedniego modelu do indywidualnych potrzeb.

Podwozie żurawia samojezdnego - kluczowe komponenty

Definicja żurawia samochodowego wskazuje na maszynę dźwignicową umieszczoną na specjalnym podwoziu samojezdnym lub samochodzie ciężarowym. Elementy nadwozia i podwozia są ze sobą ściśle powiązane. Mechanika działania podwozia, zaprezentowana na przykładzie żurawia samojezdnego Grove GMK 3050, pozwala zrozumieć jego złożoność.

1. Silnik: Grove GMK 3050 jest napędzany silnikiem wysokoprężnym Mercedes Benz. Zapłon w silnikach Diesla jest generowany przez wysoką temperaturę sprężonego powietrza, do którego wtryskiwany jest olej napędowy, co zapewnia większą wydajność. Większość żurawi kołowych korzysta z tego typu napędu. Silnik wyposażony jest w układ wspomagający rozruch w niskich temperaturach.
2. Układ napędowy i osie: Za napędzanie osi odpowiada automatyczna skrzynia biegów (1 bieg wsteczny, 6 biegów do przodu). Napęd 6x4x6 angażuje II i III oś. W przypadku dodatkowego wyposażenia w napęd 6x6x6, napędzane są I i III oś, a II oś dołącza się w zależności od funkcji. Osie I i II są zawsze skrętne, co oznacza mechaniczne połączenie układu skrętu kół z tymi osiami. Wszystkie osie skrętne mogą być wykorzystywane po wciśnięciu odpowiedniego przycisku i zwolnieniu blokady III osi, co jest szczególnie przydatne podczas precyzyjnych manewrów na niskich prędkościach.
3. Zawieszenie: Każde z sześciu kół jest zawieszone odrębnie. Siłowniki zawieszenia są odłączane od akumulatorów ciśnieniowych za pomocą zamków hydraulicznych. Układ zawieszenia można blokować lub odblokowywać w zależności od warunków pracy (jazda po drodze, w terenie, tryb pracy), co pozwala na regulację całkowitej wysokości pojazdu poprzez wydłużanie lub skracanie siłowników.
4. Podpory: Podobnie jak zawieszenie, podpory są zależne od układu hydraulicznego żurawia samojezdnego. Siłowniki pionowe podpór oraz te w belkach sterowane są za pomocą zaworów elektromagnetycznych, zlokalizowanych po obu stronach podwozia oraz w kabinie nadwozia.
5. Pompy hydrauliczne: Dwie pompy hydrauliczne, podłączone z automatyczną skrzynią biegów, są napędzane przez silnik wysokoprężny. Zasilają one układy zawieszenia, skrętu kół, podpory oraz mechanizm obrotu wieży żurawia podczas pracy.
6. Kabina kierowcy: Jest to miejsce sterowania maszyną podczas jazdy. Kabina może być odchylana do przodu w celu ułatwienia konserwacji żurawia samojezdnego. W przypadku awarii silnik wysokoprężny należy wyłączyć przed przystąpieniem do lokalizacji usterki. Wyłączenie silnika jest możliwe z kabiny kierowcy lub poprzez blokadę głównego wyłącznika akumulatorów, znajdującego się zazwyczaj z prawej strony pojazdu, za kabiną kierowcy, pod akumulatorami.

Warto pamiętać, że szczegółowe informacje dotyczące obsługi i konserwacji konkretnego modelu żurawia samojezdnego znajdują się w dedykowanej instrukcji obsługi.

Producenci i rozwiązania na rynku

Duńska firma HMF jest jednym z czołowych światowych producentów żurawi samochodowych, cenionym za najwyższą jakość. Ich profil produkcyjny obejmuje gamę żurawi hydraulicznych o nośności od 0,5 do 80 tm, oferując ponad sto wszechstronnych i niezawodnych konfiguracji.

Hasło "Power to lift" odzwierciedla wartości wyznawane przez HMF: wysoki poziom bezpieczeństwa, fachowość i niezawodność. Nowoczesna fabryka o powierzchni 70 000 m² jest wspierana przez rozległą sieć sprzedaży i serwisów w ponad 50 krajach. Wzmożony program modyfikacji zapewnia wykorzystanie najnowocześniejszych technologii, a każde urządzenie opuszczające fabrykę jest dokładnie sprawdzane i testowane. Stały dostęp do części zamiennych minimalizuje czas przestoju w przypadku awarii.

HMF Polska, jako silny i doświadczony zespół, od lat działa na rynku zabudów ciężarowych, zdobywając uznanie jako ceniony dostawca w całym kraju. Klientami firmy są zarówno średniej wielkości przedsiębiorstwa, jak i znane firmy notowane na giełdzie oraz międzynarodowe koncerny. Firma zapewnia kompleksową obsługę dostawczą oraz stale podnosi wymagania dotyczące obsługi posprzedażowej.

Prezes HMF Polska, Rafał Lupa, podkreśla ciągły rozwój firmy i fakt, że żurawie HMF "przyciągają" inwestycje w wielu branżach (energetycznej, budowlanej, komunalnej), co wymaga dostaw bezpiecznego i wyspecjalizowanego sprzętu. Żurawie HMF stanowią odpowiedź na potrzeby współczesnego rynku.

Warto również wspomnieć o żurawiach samochodowych montowanych na odłączanej konsoli, które stanowią doskonałe rozwiązanie dla przedsiębiorstw wielobranżowych. Taki żuraw można w każdej chwili zdjąć z pojazdu, zyskując dodatkową ładowność i możliwość kiprowania wywrotką na trzy strony. Przykładem takiej konfiguracji jest żuraw o zasięgu 16,8 m, maksymalnym udźwigu 6070 kg, z opcjonalnym fly-jibem zwiększającym zasięg o kolejne 12,8 metra, wyposażony w oświetlenie LED, sterowanie radiowe oraz stałe nogi podporowe.

Firma HMF Polska oferuje również specjalne promocje, jak na przykład produkt kwietnia - mini żuraw samochodowy HMF 340-K1. Komplet ten zawiera m.in. żuraw sterowany ręcznie z dwóch stron, system CE, przegub ósemkowy, mechanicznie wysuwane podpory z hydraulicznym opuszczaniem oraz czujniki informujące o prawidłowości złożenia żurawia i nóg podporowych w czasie jazdy.

Przykładem zastosowania żurawia HMF jest osadzanie słupa energetycznego o wadze 2,6 tony i wysokości 10,5 m przez żuraw HMF 5020 K6. Operacja ta, przeprowadzona zza posesji, wymagała precyzyjnego manewrowania blisko linii energetycznych, przy jednoczesnym zachowaniu płynności ruchu ulicznego.

Warto również zwrócić uwagę na wielofunkcyjne pojazdy komunalne niemieckiej marki Grünig, dostępne w ofercie HMF Polska. Warianty Uni-Truck mogą być wyposażone w ponad 20 wymiennych akcesoriów, takich jak szczotki zamiatające, pługi śnieżne, rozsiewacze soli, kosiarki czy chwytaki.

tags: #zuraw #samochodowy #rms