Części i informacje o żurawiach samojezdnych

Żurawie samojezdne, znane również jako dźwigi samojezdne lub mobilne, to kluczowe maszyny w przemyśle budowlanym, stoczniowym oraz wielu innych branżach. Są to dźwignice zabudowane na specjalnie skonstruowanym podwoziu samochodowym lub samojezdnym, wykorzystywane głównie do prac montażowych i przeładunkowych.

Ogólna charakterystyka i budowa żurawi samojezdnych

Żuraw samojezdny składa się z wciągarek i wychylnego wysięgnika osadzonego na obrotowym pomoście (kolumnie). Taka konstrukcja zapewnia podnoszenie i opuszczanie ciężaru oraz jego przemieszczanie poprzez obrót pomostu i zmianę wysięgu. Maszyna może pracować w dwóch trybach: transportowym i dźwigowym. W trybie pracy dźwigowej, w celu zapewnienia stabilności, podwozie jest zazwyczaj podnoszone na wysuwnych podporach (łapach), będących integralną częścią urządzenia.

Dźwigi samojezdne są montowane na specjalnych podwoziach wyposażonych w koła lub gąsienice, co umożliwia im poruszanie się po zróżnicowanym, w tym grząskim lub nierównym, terenie. Napęd może być elektryczny, hybrydowy albo zasilany silnikiem spalinowym.

Sterowanie i bezpieczeństwo

Sterowanie żurawiem samojezdnym odbywa się za pomocą systemów elektronicznych i komputerowych. Operator obsługuje żurawia z kabiny wyposażonej w dźwignie, panele kontrolne, ekrany dotykowe i inne elementy pozwalające na sterowanie ramieniem, nazywanym również wieżą, które jest zazwyczaj długim wysięgnikiem, mogącym być podnoszonym i opuszczanym. Żurawie samojezdne są wyposażone w stabilizatory lub podpory, takie jak wysuwane nogi, zapewniające pewną i bezpieczną pracę, zwłaszcza podczas podnoszenia ciężkich ładunków.

Nowoczesne żurawie samojezdne wyposażone są w czujniki obecności, ograniczniki momentu obrotowego, systemy kontroli przeciążenia i inne mechanizmy mające na celu zapobieganie wypadkom i uszkodzeniom.

Zastosowanie

Żurawie samojezdne znajdują zastosowanie najczęściej w budownictwie przy montażu obiektów przemysłowych. Wykorzystywane są także do prac transportowych i przeładunkowych na terenie zakładów pracy, w portach, na składowiskach oraz w bazach transportowych.

Klasyfikacja żurawi samojezdnych

Budowa poszczególnych żurawi różni się w zależności od modelu, producenta i zastosowania. Przed wyborem konkretnego typu żurawia samochodowego HDS, warto zapoznać się z różnymi jego kategoriami, parametrami i danymi technicznymi, aby dokonać wyboru właściwego urządzenia.

Podział ze względu na rodzaj podwozia:

• Żurawie samochodowe: dźwignica na specjalnie skonstruowanym podwoziu samochodu ciężarowego.
• Żurawie jezdniowo-terenowe.
• Żurawie terenowe kołowe: zaprojektowane do pracy w trudnych warunkach terenowych (kamienistych, bagnistych lub nachylonych), są bardziej mobilne niż tradycyjne żurawie.
• Żurawie gąsienicowe: wyposażone w gąsienice zamiast kół, co pozwala im na poruszanie się po nierównym terenie.

Inne typy żurawi samojezdnych:

• Żurawie teleskopowe: posiadają wysuwane sekcje teleskopowe, które umożliwiają zmianę długości wysięgnika. Są przydatne do prac na różnych wysokościach i docierają do trudno dostępnych miejsc.
• Żurawie typu „pick and carry”: zdolne do podnoszenia ciężkich ładunków i przemieszczania ich na krótkie odległości.
• Żurawie przemysłowe.
• Żurawie przeładunkowe.
• Żurawie portowe.
• Żurawie z osprzętem roboczym o specjalnej konfiguracji.

Podział ze względu na rodzaj napędu:

• Spalinowo-mechaniczny.
• Spalinowo-elektryczny.
• Spalinowo-hydrauliczny.

Parametry techniczne żurawi samojezdnych

Aby zrozumieć możliwości żurawia samojezdnego, kluczowe jest zapoznanie się z jego parametrami technicznymi:

• Udźwig żurawia [t, kg]: maksymalna wartość obciążenia, dla której zaprojektowano urządzenie. Udźwig maksymalny jest przyjmowany dla najmniejszej dopuszczalnej długości wysięgnika lub wysięgu. Do udźwigu nie wlicza się masy zblocza dolnego, haka oraz innych urządzeń niezdejmowalnych. Ważne jest, aby pamiętać, że udźwig żurawia należy zmniejszyć o masę dodatkowego osprzętu (np. chwytaka, trawersy).
• Wysięg [m]: odległość pozioma od osi obrotu części obrotowej żurawia do pionowej osi urządzenia ładunkowego (np. haka).
• Wysokość podnoszenia [m]: odległość pionowa od osi ustawienia żurawia do powierzchni oporowej urządzenia ładunkowego, które znajduje się w górnym położeniu roboczym. Należy ją zmniejszyć o wysokość ładunku oraz długość ewentualnego zawiesia.
• Głębokość opuszczania [m]: odległość pionowa od poziomu ustawienia żurawia do urządzenia ładunkowego znajdującego się w maksymalnym dolnym położeniu. Można ją powiększyć o wysokość ładunku i długość zawiesi.
• Kąt obrotu [stopnie]: żuraw samochodowy posiada z reguły możliwość pełnego obrotu wysięgnika, lecz jest ona ograniczona, gdy na wysięgniku znajduje się ładunek (nie wolno przenosić ładunku nad kabiną samochodu).
• Prędkości ruchów roboczych: podnoszenia/opuszczania [m/min], obrotu [1/m], teleskopowania [m/min]. Prędkość jazdy żurawia samochodowego wyraża się w km/h.
• Zdolność pokonywania wzniesień [stopnie]: największe dopuszczalne pochylenie podłoża, które może być pokonane przez żuraw przy stałej prędkości jazdy transportowej (najczęściej 24-26 stopni).
• Masa żurawia [t]: masa własna żurawia z przeciwwagą i wysięgnikiem podstawowym, bez paliwa, z olejem hydraulicznym i minimalnym roboczym napełnieniem płynami chłodzącymi i smarującymi.

Budowa i działanie poszczególnych zespołów i podzespołów żurawi

Dla prawidłowego funkcjonowania żurawi kluczowe są poszczególne zespoły i podzespoły. Omówienie ich budowy i działania jest niezbędne do zrozumienia całej konstrukcji.

Elementy żurawi

• Liny stalowe: ich zastosowanie, budowa, dobór i obliczanie wytrzymałości, a także sposoby mocowania.
• Bębny i krążki linowe.
• Koła jezdne i szyny.
• Haki i zblocza hakowe.
• Chwytaki.
• Chwytniki elektromagnetyczne.
• Sprzęgła.
• Zespoły hamulcowe.

Napęd i sterowanie elektryczne

• Charakterystyka ogólna.
• Silniki i układy napędowe: w tym silniki asynchroniczne indukcyjne, układy napędowe z silnikami asynchronicznymi i indukcyjnymi sprzęgłami oraz hamulcami na prądy wirowe, układy napędowe z silnikami asynchronicznymi z regulacją częstotliwości, silniki prądu stałego.
• Instalacje zasilające i łączniki zasilania.
• Układy sterownicze, obwody bezpieczeństwa i urządzenia sterownicze.
• Zabezpieczenie obwodów i silników elektrycznych: zwarciowe, przeciążeniowe, zanikowe.
• Ochrona przeciwporażeniowa: zastosowanie ochrony zapewnionej przez obudowy (kod IP), klasy ochronności urządzeń elektrycznych, oznaczenia zacisków i przewodów pełniących funkcje ochronne, schematy układów sieciowych uwzględniające zastosowany system uziemień, rodzaje ochron przeciwporażeniowych (równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, ochrona przed dotykiem bezpośrednim, ochrona przed dotykiem pośrednim).

Napęd i sterowanie hydrauliczne

• Charakterystyka ogólna.
• Układy hydrauliczne mechanizmów żurawi: schematy hydrauliczne żurawi przeładunkowych (z hakiem i z głowicą obrotową z chwytakiem), schemat blokowy napędu hydraulicznego żurawia samojezdnego samochodowego z wysięgnikiem teleskopowym.
• Badania, instrukcja eksploatacyjna, oznakowanie.

Konstrukcje nośne

• Wysięgniki: wychylne i wodzakowe.
• Wieże (maszty).
• Ramy obrotowe.

Podwozia, podstawy i mechanizmy jazdy

• Podwozia żurawi samojezdnych:
  • Podwozia kołowe: charakterystyka, rama z podporami, układ napędowy, zawieszenie podwozia.
  • Podwozia gąsienicowe.
• Podstawy, podwozia i mechanizmy jazdy żurawi wieżowych:
  • Podstawy żurawi wieżowych.
  • Podwozia żurawi wieżowych.
  • Mechanizmy podwozia.

Mechanizmy żurawi

• Wciągarki.
• Mechanizmy wodzenia.
• Mechanizmy obrotu.
• Mechanizmy pomocnicze: mechanizm teleskopowania wieży i samowspinania, mechanizm bębna kablowego, mechanizm montażu i demontażu przeciwwagi, mechanizm składania wysięgnika i wieży.

Urządzenia zabezpieczające

• Ogranicznik obciążenia.
• Wskaźnik obciążenia.
• Wskaźnik masy ładunku.
• Ograniczniki ruchu: ogranicznik wysokości podnoszenia, ogranicznik głębokości opuszczania, ogranicznik obrotu, ogranicznik jazdy żurawia, ogranicznik pochylenia wysięgnika, ogranicznik ruchu wstecz zabezpieczający przed przerzutem wysięgnika, ogranicznik zluzowania liny, ogranicznik teleskopowania wysięgnika.
• Ogranicznik działania.
• Wskaźnik ruchów i działania: wskaźnik ograniczenia wysokości podnoszenia, wskaźnik kąta pochylenia wysięgników, wskaźnik długości wysięgnika, wskaźnik wysięgu, wskaźnik obrotu bębna linowego, wskaźnik wypoziomowania, wskaźnik obrotu, wskaźnik prędkości wiatru.

Kabiny i stanowiska sterownicze

Kabiny operatorów są wyposażone w liczne urządzenia sterownicze i wskaźniki, aby zapewnić precyzyjną i bezpieczną obsługę żurawia.

Montaż żurawi samojezdnych

Transport i montaż żurawi samojezdnych wymaga starannego planowania i przestrzegania procedur. Montaż obejmuje przygotowanie miejsca, rozładunek kratownic i precyzyjne łączenie elementów.

Przykład montażu żurawia wieżowego za pomocą żurawia samochodowego

Żurawie samochodowe, takie jak GROVE GMK 3050 (udźwig maksymalny 50 t, wysięgnik podstawowy 38,10 m z 15-metrową przedłużką kratową, co daje w sumie 53 m wysięgu), są często wykorzystywane do wznoszenia żurawi wieżowych. Proces montażu żurawia wieżowego może obejmować następujące etapy:

1. Rozładunek kratownic z ciężarówki - elementy 13-metrowe i 4-metrowe, obrotnica i kabina żurawia.
2. Przygotowanie podstawy z kotwą, jej uzbrojenie i zalanie betonem (oczekiwanie na utwardzenie).
3. Dźwig samojezdny rozładowuje elementy o kratownicowej konstrukcji, podnosi pierwszy z nich do pionu i przenosi na przygotowaną podstawę z kotwą. Element zostaje przytwierdzony.
4. Robotnicy umieszczają smar w newralgicznych miejscach, aby wyeliminować skrzypienia podczas pracy żurawia wieżowego.
5. Kolejna kratownica o tej samej wysokości jest scalana z pierwszą za pomocą sworzni, co ma na celu zadbanie o bezpieczeństwo i stabilność żurawia.
6. Dźwig samojezdny podnosi obrotnicę wraz z kabiną operatora w kierunku szczytu wieży.
7. Po scaleniu pionowych elementów, dźwig samochodowy unosi najpierw przeciwwysięgnik, a później złożony przez budowlańców 40-metrowy wysięgnik.
8. Po scaleniu konstrukcji zakładany jest obowiązkowy balast fundamentowy, który dźwig podnosi na przeciwwysięgnik.
9. Na koniec przeciągana jest stalowa lina i montowane zblocze z hakiem na wysięgniku.

Po montażu nowo postawiona maszyna musi przejść pomyślnie testy i uzyskać pozwolenie na pracę.

Konserwacja żurawi

Aby utrzymać żurawie samojezdne w doskonałej kondycji, kluczowe jest korzystanie z wysokiej jakości części oraz regularna konserwacja. Obejmuje ona liczne aspekty, od smarowania po przegląd konstrukcji i wyposażenia.

Obowiązki i uprawnienia konserwatorów

Przepisy ogólne o dozorze technicznym regulują wymagania ogólne, rodzaje, zakres i terminy badań technicznych. Określają również obowiązki użytkowników żurawi wynikające z wymagań przepisów dozoru technicznego oraz przepisy karne ustawy z dnia 21.12.2000 r. o dozorze technicznym. Ustawodawstwo reguluje również uprawnienia do obsługi i konserwacji żurawi, w tym wymagania dla kandydatów na konserwatorów i tryb sprawdzania ich kwalifikacji. Dyrektywa 2006/42/WE dotyczy maszyn.

Instrukcja eksploatacji żurawi

Dokładne przestrzeganie instrukcji eksploatacji jest podstawą bezpiecznej pracy.

Smarowanie i wymiana oleju

• Smarowanie łożysk.
• Smarowanie przekładni zębatych.
• Wymiana oleju w układach hydraulicznych.

Przegląd i konserwacja lin stalowych

• Smarowanie lin.
• Przegląd i ocena zużycia lin.
• Składowanie, transport, pobieranie i przecinanie lin.

Przegląd i konserwacja elementów żurawi

• Bębny i krążki linowe.
• Koła jezdne.
• Haki i zblocza hakowe.
• Chwytaki.
• Chwytniki elektromagnetyczne.
• Sprzęgła.
• Hamulce.
• Przekładnie zębate.

Przegląd i konserwacja konstrukcji stalowej

Przegląd i konserwacja wyposażenia elektrycznego

• Silniki.
• Nastawniki i sterowniki.
• Oporniki.
• Styczniki i przekaźniki.
• Zwalniaki.
• Łączniki ograniczników ruchu i działania.
• Zbieracze prądu.
• Aparatura elektryczna i sterownicza.

Przegląd i konserwacja torowisk

Sprawdzenie działania urządzeń zabezpieczających

• Sprawdzenie działania ogranicznika i wskaźnika obciążenia oraz wskaźnika masy ładunku i wskaźnika wysięgu.
• Sprawdzenie ograniczników ruchu i działania.
• Sprawdzenie działania urządzeń sterowniczych, blokady zerowej i przycisku STOP.
• Sprawdzenie działania hamulców.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Kluczowe dla prawidłowej eksploatacji żurawi jest przestrzeganie przepisów BHP. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu oraz Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. stanowią podstawę prawną.

Przepisy ogólne w zakresie BHP przy obsłudze i konserwacji

Obejmują one wszystkie aspekty pracy z żurawiami.

Służba eksploatacyjna

Personel odpowiedzialny za obsługę żurawi musi posiadać odpowiednie kwalifikacje.

Warunki bezpiecznej eksploatacji żurawi

Należy przestrzegać wszystkich zaleceń producenta i norm bezpieczeństwa.

Eksploatacja żurawi w pobliżu napowietrznych linii elektroenergetycznych

Wymaga szczególnej ostrożności i zastosowania specjalnych procedur.

Sygnały porozumiewawcze w ruchu dźwignic

Standardowe sygnały zapewniają bezpieczną komunikację między operatorem a pracownikami na ziemi.

Awarie żurawi

Należy znać przyczyny awarii, takie jak przeciążenie, nieprzestrzeganie instrukcji obsługi, niezadziałanie ograniczników ruchów roboczych czy wykonywanie nieprawidłowych ruchów, aby im zapobiegać.

Dostępność części do żurawi samojezdnych

Dla zapewnienia długotrwałej niezawodności i bezpieczeństwa żurawi samojezdnych, ważne jest korzystanie z wysokiej jakości części zamiennych. Na rynku dostępne są komponenty od renomowanych producentów, takich jak:

• Liebherr: niemiecki gigant branży maszyn budowlanych, synonim solidności i precyzji, słynący z zaawansowanych technologii.
• Terex: międzynarodowy producent maszyn ciężkich, ceniony za solidną konstrukcję i zaawansowane systemy sterowania.
• Tadano: japońska firma z reputacją producenta wysokiej jakości dźwigów samojezdnych.
• Inni producenci, tacy jak PPM, Grove, Kessler, Faun, Demag.

Części zamienne obejmują najnowsze technologie, są starannie zaprojektowane i przetestowane, co gwarantuje pełną zgodność z oryginalnymi specyfikacjami producenta. Inwestowanie w takie części zapewnia długotrwałą niezawodność i bezpieczeństwo maszyn. Szeroka gama części zamiennych obejmuje m.in. elementy układu hamulcowego.

tags: #zuraw #samojezdny #czesci