Żurawie wieżowe to dźwignice zaliczające się do największych maszyn transportowych, znajdujące swoje zastosowanie najczęściej w pracach budowlanych. Są one stałym elementem w świecie podnoszenia - duże, rozpoznawalne i funkcjonalne. Często można je zobaczyć przy większych projektach, takich jak kompleksy mieszkaniowe czy budynki biurowe. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową klasyfikację tych potężnych urządzeń, omawia ich budowę, zasady działania, a także ewolucję w kierunku mobilnych rozwiązań i ich praktyczne zastosowanie, w tym przykład żurawia o udźwigu 40 ton.
Specyfika i Budowa Żurawi Wieżowych
Żuraw wieżowy to dźwignica składająca się z pionowego masztu montowanego na przejezdnym lub stacjonarnym podwoziu i wysięgnika poziomego lub nachylonego pod kątem do poziomu. Urządzenia te podnoszą ładunki na haku opuszczanym na linie z wysięgnika żurawia.
Na budowę żurawia składa się pionowy maszt znajdujący się na podłożu stacjonarnym lub przejezdnym. W jego skład wchodzi też wysięgnik poziomy lub wychylny, nazywany również tzw. ramieniem nośnym, lina nośna (podnosząca ładunki) oraz podstawa. Urządzenia te zawierają również napędy, a każdy z nich ma inne zadanie. Odpowiedzialne są one przede wszystkim za ruch jezdny podstawy, obrót wysięgnika, opuszczanie i podnoszenie haka, przesuwanie wodzaka czy ruch wychylny wysięgnika.
Klasyfikacja Żurawi Wieżowych
Podstawowymi kryteriami podziału żurawi wieżowych są takie parametry jak: umiejscowienie mechanizmu obrotu, rodzaj podstawy, typ montażu i wysięgnika.
Klasyfikacja ze względu na rodzaj podstawy
W tej kategorii żurawie wieżowe dzielą się na stacjonarne i przejezdne, co stanowi podstawowy podział. Żurawie stacjonarne nie posiadają funkcji przejezdnej i są montowane na portalu, kotwie traconej lub krzyżu. Żurawie przejezdne z kolei są zaopatrzone w podwozie samochodowe lub gąsienicowe, co umożliwia ich przemieszczanie. Dodatkową opcją jest montaż żurawia wieżowego na podwoziu umożliwiającym poruszanie się po torowisku szynowym.
Klasyfikacja ze względu na typ montażu
Te żurawie dzielą się na szybkomontujące oraz montowane z podzespołów. Żurawie szybkomontujące to dźwignice, których konstrukcja umożliwia przygotowanie do pracy w krótkim czasie bez użycia dodatkowych urządzeń czy żurawi pomocniczych. Z kolei żurawie montowane z podzespołów potrzebują żurawi pomocniczych przy montażu.
Klasyfikacja ze względu na typ wysięgnika
W tej sekcji wyróżnia się wysięgniki wspornikowe oraz wychylne (inaczej wysięgnikowe). Wysięgnik to ruchome ramię działające obrotowo. Wysięgniki wspornikowe są odporne na duże ciężary, a ich przeznaczeniem jest transport bardzo ciężkich materiałów. Cięgnik w tym przypadku jest nazywany wodzakiem i po wysięgniku porusza się za pomocą dwóch lin. W wysięgnikach wychylnych cięgnik jest zamontowany na samym końcu wysięgnika. Sprawdzają się one w zamkniętych miejscach oraz takich, z ograniczoną przestrzenią czy gęstymi zabudowaniami.
Klasyfikacja ze względu na umiejscowienie mechanizmu obrotu
W tej kategorii wyszczególnia się żurawie górnoobrotowe i dolnoobrotowe. Mechanizm odpowiedzialny za ruch obrotowy w żurawiach górnoobrotowych jest wbudowany na górze wieży. Obraca się on jedynie za pomocą wysięgnika, przeciwwysięgnika i głowicy. Maszt pozostaje w tym wypadku pionowy i nieruchomy. Ten rodzaj jest stosowany w średnich i dużych inwestycjach z długim terminem realizacji.
Jeżeli chodzi o żurawie dolnoobrotowe, ich mechanizm znajduje się na dole wieży. Obraca się on z kolei całym żurawiem, a jako jedyny nieruchomy pozostaje portal. Montaż tych maszyn odbywa się automatycznie.
Dozór Techniczny i Wymagane Uprawnienia
Wszystkie żurawie podlegają dozorowi technicznemu. Na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. 2012 nr 0 poz. 1468) oraz Rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176), określono szczegółowe wytyczne.
Ustalono także formę dozoru uproszczonego dla żurawi o udźwigu do 250 kg, z wyłączeniem żurawi służących do przemieszczania osób. Urządzenia te nie wymagają zgłoszenia do UDT i badań, ale należy zapewnić ich konserwację i obsługę przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Uprawnienia do obsługi nie są wymagane przy urządzeniach z napędem ręcznym.
Operatorzy i konserwatorzy tych urządzeń mogą liczyć na wyższe wynagrodzenie. Aby zostać takim specjalistą, należy ukończyć szkolenie i przystąpić do egzaminu państwowego, zdawanego przed komisją.
Ewolucja: Mobilne Żurawie Wieżowe
Geneza i koncepcja Spierings
Mobilny żuraw wieżowy to żuraw wieżowy na kołach, zaprojektowany z myślą o maksymalnej użyteczności na placu budowy. Firma Spierings jako pierwsza zadała sobie pytanie: jeśli żuraw wieżowy jest „żurawiem nad żurawiami”, dlaczego nie uczynić go mobilnym? Z tej idei powstała w latach 80. nowa koncepcja: mobilny żuraw wieżowy. To nie kompromis, lecz świadomy wybór, który doprowadził do powstania żurawia dostosowującego się do pracy, a nie odwrotnie.
Zalety i charakterystyka mobilnych żurawi wieżowych
Umieszczenie żurawia wieżowego na kołach tworzy żuraw, który nie wymaga stałej instalacji ani długotrwałego przygotowania. Jest to przemyślana konstrukcja, w której zasięg, stabilność i mobilność łączą się w jednym rozwiązaniu. Mobilne żurawie wieżowe są opracowywane dla profesjonalnych firm budowlanych i konstrukcyjnych, projektów infrastrukturalnych oraz firm wynajmujących żurawie, które stawiają na maksymalną użyteczność i technologię, działającą niezawodnie także przy dużych i złożonych projektach. Dzięki temu możliwe jest zastosowanie w miejscach i w czasie, gdzie przestrzeń, energia lub otoczenie zazwyczaj stanowią ograniczenie.
Mobilny żuraw wieżowy zajmuje w spektrum maszyn dźwigowych własną pozycję techniczną. Charakteryzuje się konstrukcją składającą się z wielu sekcji wieży oraz rozkładanego wysięgnika, dzięki czemu zasięg i stabilność są połączone w jednym systemie. Zapewnia zasięg i stabilność żurawia wieżowego bez długotrwałego przygotowania, a jednocześnie łączy to z mobilnością i łatwym przestawianiem.
W praktyce duża część codziennych prac dźwigowych wykonywana jest przy użyciu mobilnych żurawi wieżowych. W zależności od typu i warunków, mobilny żuraw wieżowy Spierings jest zazwyczaj gotowy do pracy w ciągu 8-15 minut.
Porównanie z innymi typami żurawi
- Mobilny żuraw teleskopowy: jest szybki do użycia i elastyczny, ale mniej odpowiedni do ciągłych prac dźwigowych z dużym zasięgiem. Nadaje się do krótkotrwałych prac dźwigowych w zmieniających się lokalizacjach, jednak przy ciągłych lub długotrwałych pracach dźwigowych z dużym zasięgiem jest mniej efektywny, ponieważ jego konfiguracja i cykl pracy nie są do tego przystosowane. Dodatkowo praca z balastem wymaga dodatkowej logistyki.
- Tradycyjny żuraw wieżowy: oferuje duży zasięg i wysoką zdolność podnoszenia i jest często wykorzystywany przy projektach długoterminowych. Z drugiej strony, żurawie te wymagają stałej instalacji, czasu przygotowania oraz przestrzeni wokół miejsca ustawienia. Dodatkowo przemieszczanie w trakcie projektu jest ograniczone.
- Mobilny żuraw wieżowy: łączy zasięg i stabilność żurawia wieżowego z mobilnością i łatwym przestawianiem, bez długotrwałego przygotowania. Jest to przemyślana konstrukcja, w której zasięg, stabilność i mobilność łączą się w jednym rozwiązaniu.
Innowacje i zrównoważony rozwój Spierings
Nowoczesne mobilne żurawie wieżowe są projektowane z myślą o pracy bezemisyjnej i niskim poziomie hałasu, co ma duże znaczenie szczególnie w obszarach miejskich i przy projektach z rygorystycznymi wymaganiami dotyczącymi emisji. Dla projektów budowlanych i infrastrukturalnych oznacza to spokój i ciągłość pracy na miejscu.
Mobilne żurawie wieżowe Spierings zostały zaprojektowane do w pełni elektrycznego podnoszenia. Wraz z wprowadzeniem żurawi eLift w 2020 roku, Spierings wyznaczył nowy standard w tym zakresie. Od 2023 roku Spierings zaprzestał produkcji i sprzedaży konwencjonalnych żurawi diesla, stając się tym samym pierwszym producentem na świecie, który w pełni koncentruje się na zrównoważonych modelach hybrydowych. Dzięki zintegrowanej technologii PowerPack® podczas codziennych prac możliwe jest całkowicie elektryczne działanie przy minimalnym zapotrzebowaniu energetycznym wynoszącym zaledwie 16A lub 32A. Elektryczne podnoszenie oznacza pracę w sposób kontrolowany, minimalną emisję oraz znacznie niższy poziom hałasu.
Wszystkie ruchy żurawia w mobilnych żurawiach wieżowych Spierings są sterowane hydraulicznie w sposób proporcjonalny. Ten wybór zapewnia bezpośrednią i przewidywalną reakcję na każde sterowanie, co skutkuje maksymalną precyzją i efektywnością, także przy powtarzalnych ruchach podnoszenia lub złożonych manewrach ładunkiem.
Projekt mobilnych żurawi wieżowych Spierings jest dostosowany do obsługi przez jednego operatora. Rozkładanie i obsługa są zaprojektowane w taki sposób, że nie są potrzebne dodatkowe balasty, elementy wysięgnika ani dodatkowy personel. Dzięki zautomatyzowanemu procesowi rozkładania żuraw jest gotowy do pracy w krótkim czasie, w ciągu 8-15 minut. W praktyce umożliwia to wykorzystanie w wielu lokalizacjach w ciągu jednego dnia. Ta szybkość i prostota ograniczają działania logistyczne na miejscu i zwiększają elastyczność przy zmieniających się planach. Mobilny żuraw wieżowy Spierings jest systemem samomontującym się i działa bez oddzielnego balastu.
Dlaczego mobilne żurawie wieżowe są przyszłością?
Świat się zmienia, dotyczy to budownictwa, infrastruktury i przemysłu, ale także prac dźwigowych. Coraz bardziej rygorystyczne normy emisji, kurczące się zasoby oraz wyższe wymagania dotyczące środowiska i bezpieczeństwa jasno pokazują, że technologia musi się dalej rozwijać. Szczególnie w środowiskach miejskich warunki stają się coraz bardziej wymagające - ograniczona przestrzeń, wymogi pozwoleń, ustalone godziny pracy oraz coraz bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące hałasu i emisji w coraz większym stopniu określają, jak i kiedy można prowadzić prace dźwigowe. Wymaga to żurawi, które nie tylko zapewniają wysokie parametry techniczne, ale także dostosowują się do swojego otoczenia.
Z tego przekonania Spierings wykonał w 2023 roku kolejny krok w rozwoju mobilnego żurawia wieżowego, produkując wyłącznie żurawie hybrydowe. Ten rozwój nie powstał jako odpowiedź na regulacje, lecz z fundamentalnego pytania: jak sprawić, aby prace dźwigowe pozostały niezawodne, możliwe do zastosowania i odpowiedzialne także w długim okresie? Elektryczne podnoszenie oznacza minimalną emisję CO₂, znacznie niższy poziom hałasu oraz niższe koszty operacyjne. Dzięki modelom eLift Spierings łączy mobilność, zasięg i wydajność z niskoemisyjnym podnoszeniem, bez kompromisów w zakresie bezpieczeństwa, niezawodności i użyteczności.
Praktyczne Aspekty Wyboru i Eksploatacji Żurawia
W praktyce wybór żurawia zależy od wymagań technicznych oraz warunków na miejscu. Chodzi o zasięg, czas pracy i dostępną przestrzeń, ale także o logistykę, zasilanie oraz ograniczenia związane z hałasem i emisjami. Aby skutecznie skrócić czas realizacji inwestycji, należy zwrócić uwagę na wybór odpowiedniego sprzętu.
Kluczowe parametry przy wyborze żurawia
Przy wyborze żurawia należy zwrócić uwagę na takie parametry jak: udźwig, wysięg, wartość użyteczna podnoszenia, moment roboczy i wywrotu żurawia.
- Moment roboczy to iloczyn udźwigu i wysięgu urządzenia, wyraża się go w tonometrach.
- Funkcja uwolnienia hamulca obrotu umożliwia ustawienie wysięgnika tyłem do wiatru, nie zważając na zmianę jego kierunku, co jest istotne dla bezpieczeństwa.
Znaczenie konserwacji i serwisu
Każdy dzień trwania budowy to koszty rzędu kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych. Skrócenie czasu realizacji jest prostym przepisem na optymalizację kosztów. Jednymi z najczęstszych przeszkód w tym obszarze okazują się nieplanowane czy przedłużające się przestoje, często spowodowane awariami sprzętu. Na pewnych etapach budowy awarie kluczowych urządzeń, takich jak windy budowlane i żurawie, mogą doprowadzić do dłuższych przestojów w prowadzeniu prac. Dlatego warto pamiętać, aby sprzęt był stosunkowo nowy, a jeśli jest już eksploatowany, to ważne jest, aby był prawidłowo serwisowany i konserwowany, co w oczywisty sposób zmniejsza prawdopodobieństwo awarii.
Przykład Zastosowania: Żuraw Terex CTT 721B (40 ton) w Corleonis S.A.
Firma Corleonis S.A. oferuje profesjonalne usługi wynajmu wszelkiego rodzaju urządzeń dźwigowych dla budownictwa, w tym budownictwa infrastrukturalnego, drogowego, kubaturowego, przemysłowego, energetycznego oraz dla montażu farm wiatrowych. Dysponuje rozbudowanym zapleczem logistycznym, technicznym i sprzętowym, współpracując ze sprawdzonymi partnerami handlowymi w celu zapewnienia najwyższej jakości świadczonych usług. Corleonis S.A. może pochwalić się dużym parkiem maszynowym, liczącym ponad 150 żurawi, oraz tym, że jest to najmłodsza flota w kraju. Firma posiada własne działy serwisu oraz transportu żurawi wieżowych, samojezdnych i wind budowlanych, reagując z niespotykaną szybkością na wszelkie niespodziewane usterki. Własny dział operatorski czuwa nad ciągłością prac, zapewniając obecność operatora na miejscu i zgodny z planem przebieg realizacji budowy.
Żuraw Terex CTT 721B: Potęga w budownictwie
Najmocniejszy żuraw wieżowy o wysięgniku poziomym w Polsce we flocie Corleonis S.A., Terex CTT 721B, to sprzęt do zadań specjalnych, prawdziwa potęga w świecie budownictwa. Jego niesamowity udźwig sprawia, że nawet prefabrykowane balkony, schody lub ściany o wadze kilkunastu ton przestały być problemem. Żuraw Terex CTT 721B można zmontować bez kotwienia poziomego na wysokość do 80 metrów. Jego sprawdzona konstrukcja, 40-tonowy udźwig maksymalny i 85-metrowy zasięg są odpowiedzią na wyzwania, z którymi coraz częściej mierzą się inwestorzy i wykonawcy w Polsce i poza jej granicami.
To już drugi żuraw modelu 721, który trafił do parku maszynowego Corleonis S.A. Pierwszy z nich pracuje w Małogoszczy nad modernizacją jednej z najnowocześniejszych cementowni na świecie. Wyższy model tego samego żurawia, czyli Terex CTT 721B, zakupiono w czerwcu i bezpośrednio z fabryki przewieziono go na inwestycję Osiedla Neonowego w Częstochowie, której generalnym wykonawcą jest Grupa Pekabex.
Prefabrykacja w budownictwie - przyszłość z żurawiami
Budowa częstochowskiego Osiedla Neonowego jest wyjątkowym projektem, który szeroko wykorzystuje technologię prefabrykacji i montażu już gotowych elementów na placu budowy. Prefabrykacja w budownictwie to trend, który ciągle nie jest w Polsce tak silnie rozwijany, jak za granicami. Przeniesienie produkcji elementów do fabryk redukuje koszty, skracając czas realizacji budowy. Zakłady produkujące prefabrykowane elementy posiadają profesjonalne zaplecze technologiczne, które jest nieosiągalne na placu budowy. Dzięki temu produkty cechują się wyższą jakością niż te wykonane klasycznymi metodami. Stosowanie elementów prefabrykowanych w budownictwie to przyszłość. Pionierem takich rozwiązań na polskim rynku budowlanym jest Grupa Pekabex.
Nieodłącznym elementem budowy bazującej na prefabrykatach są żurawie mogące transportować te ciężkie elementy na dużych odległościach. Corleonis S.A. jest jedyną firmą w Polsce, która w swojej flocie posiada sprzęt o udźwigu wystarczającym do realizacji takiego przedsięwzięcia.