Żurawie stanowią kluczowe wyposażenie zakładów przemysłowych, umożliwiając sprawne i bezpieczne przenoszenie ładunków. W ofercie dostępne są różnorodne typy żurawi, od przyściennych, przez słupowe, po mobilne i przejezdne, dostosowane do specyficznych potrzeb i warunków pracy.
Żurawie przyścienne
Żurawie przyścienne charakteryzują się wytrzymałą konstrukcją, która gwarantuje długą żywotność i bezproblemowe użytkowanie. Ich specjalnie zaprojektowana budowa sprawia, że zajmują bardzo mało miejsca, co czyni je idealnym rozwiązaniem do zastosowania zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz pomieszczeń. Mogą być wyposażone w napęd elektryczny lub ręczny, a także występować w wersjach przegubowych lub wykonanych w lekkim systemie dźwignicowym, co ułatwia przesuwanie nawet bardzo ciężkich ładunków.
Żurawie słupowe
Dostępne w ofercie żurawie słupowe wyróżniają się łatwością obsługi, dużym kątem obrotu i szerokim zakresem pola roboczego, co przekłada się na szybkie i bezpieczne wykonywanie czynności związanych z przenoszeniem ładunków. Możliwość indywidualnego dopasowania żurawia do konkretnych wymagań zapewnia wyposażenie w wciągnik łańcuchowy lub elektryczny oraz wózek jezdny. Szczególnie interesujące są obrotowe żurawie słupowe z przegubowym ramieniem, które umożliwiają precyzyjne manipulowanie ładunkiem.
Mobilne i przejezdne żurawie
Mobilne żurawie hydrauliczne, dzięki solidnej i wytrzymałej konstrukcji opartej na stalowych zestawach kołowych, znajdują zastosowanie w warsztatach samochodowych, hurtowniach, magazynach i wszędzie tam, gdzie konieczne jest przenoszenie ciężkich ładunków. Żurawie przejezdne, często wyposażone w łańcuch zakończony hakiem, dostępne są również w wersjach składanych, idealnych do niewielkich pomieszczeń. Ich konstrukcja ułatwia szybki montaż i demontaż.
Żurawie warsztatowe obrotowe
Żurawie warsztatowe obrotowe, dzięki swojej konstrukcji, umożliwiają szybki montaż zarówno do pionowego, jak i poziomego podłoża. Wyciągarka z liną jest schowana pod solidną obudową, a możliwość obrotu o 360 stopni i regulowana korba zapewniają wszechstronne wykorzystanie. Opcjonalnie można zamontować podstawę do betonowej posadzki lub do pionowej ściany nośnej.
Specyfika żurawi wieżowych
Żuraw wieżowy, będący jedną z największych maszyn roboczych, znajduje szerokie zastosowanie w budownictwie mieszkaniowym i przemysłowym. Służy do transportu materiałów, montażu konstrukcji stalowych, a także znacząco przyspiesza prace budowlane, zastępując pracę kilku osób. Jego budowa opiera się na kolumnie i wysięgniku, na którym zamocowany jest cięgnik. Żurawie te mogą osiągać znaczne wysokości podnoszenia, a rozwój technologii pozwolił na wyposażenie ich w układy elektroniczne zwiększające bezpieczeństwo i ułatwiające obsługę.
Rodzaje żurawi wieżowych
Żurawie wieżowe można klasyfikować na różne sposoby. Wyróżniamy:
- Wieżowe: stosowane głównie na budowach, mogą być stacjonarne lub przejezdne.
- Portowe i stoczniowe: wykorzystywane w pracach montażowych obiektów pływających oraz przy załadunkach i rozładunkach statków.
- Samobieżne: używane do prac przeładunkowych i montażowych.
- Pływające: stosowane w pracy na otwartych akwenach.
- Warsztatowe: wykorzystywane do transportu, załadunku i rozładunku maszyn, usprawniając procesy produkcyjne.
- Bramowe: umożliwiają przejazd pojazdów drogowych lub wagonów kolejowych pod bramą.
Parametry techniczne żurawi wieżowych
Kluczowe parametry techniczne żurawi wieżowych obejmują:
- Udźwig: największa masa podnoszonego ładunku, zmienna w zależności od wysięgu.
- Wysięg żurawia: odległość osi obrotu do osi haka, wartość zmienna.
- Wysokość użyteczna podnoszenia: odległość pionowa od podłoża do najwyższego punktu haka, zmienna.
- Moment roboczy: iloczyn udźwigu i wysięgu, wartość stała.
- Moment wywrotu: wartość wynikająca z różnicy momentów ustalających i wywracających.
Klasyfikacja żurawi wieżowych ze względu na konstrukcję i podstawę
Ze względu na umiejscowienie mechanizmu obrotu, żurawie dzielą się na:
- Górnoobrotowe: mechanizm obrotu zamontowany na górze wieży, obraca się sam wysięgnik.
- Dolnoobrotowe: mechanizm obrotu na dole wieży, obraca wieżą i wysięgnikiem.
Pod względem rodzaju podstawy wyróżniamy:
- Żurawie stacjonarne: kotwione do fundamentów.
- Żurawie przejezdne: kołowe, szynowe lub gąsiennicowe.
Ze względu na typ montażu:
- Żurawie szybko montujące: nie wymagają żurawia pomocniczego.
- Montowane w zespołach: potrzebują żurawia pomocniczego.
Pod względem typu wysięgnika:
- Żurawie o stałych wysięgnikach: zmiana wysięgu odbywa się za pomocą przesuwnego wózka.
- Żurawie o zmiennym wysięgu: zmiana wysięgu przez pochylenie wysięgnika.
Żurawie wieżowe kratowe
Żurawie wieżowe kratowe, często montowane na podwoziu torowym, składają się z podstawy, wieży, wysięgnika, wspornika z przeciwciężarem, kabiny sterowniczej oraz mechanizmów podnoszenia i jazdy. Przykładem jest żuraw typu BKSM-2 z obracalną głowicą, do której przegubowo umocowany jest wysięgnik i wspornik z przeciwciężarem.
Nowoczesne żurawie z wysięgnikiem przegubowym
Rynek budowlany obserwuje rosnące zapotrzebowanie na żurawie wieżowe o dużych udźwigach i mniejszych promieniach pracy, co wymusza rozwój technologii. Żurawie z poziomym wysięgnikiem są popularne ze względu na duży obszar pracy, podczas gdy żurawie z wysięgnikiem wychylnym lepiej sprawdzają się w zatłoczonych środowiskach. Technologia hydraulicznego wychylania wysięgnika (hydraulic luffing jib crane) umożliwia ruch od pozycji poziomej do niemal pionowej, co znacząco zmniejsza promień roboczy i wymaganą przestrzeń. Eliminuje to potrzebę stosowania wciągarki linowej do zwodzenia wysięgnika.
Dzięki możliwości podniesienia wysięgnika do pozycji niemal pionowej, uzyskuje się najmniejszy promień roboczy i minimalną przestrzeń działania. Krótszy promień wysięgnika przeciwwagi pozwala na umieszczenie żurawia bliżej budynków i innych konstrukcji, minimalizując ryzyko kolizji. Przykładem takiego rozwiązania jest żuraw Terex CTLH 192-12 (wprowadzony w 2019 roku), który wymaga niewielkiej przestrzeni do obsługi, z minimalnym promieniem roboczym wynoszącym 3 metry.
Funkcja Terex Power Plus (TPP) zwiększa udźwig żurawia. Przetwornica częstotliwości z kontrolą momentu obrotowego w mechanizmie obrotu zapewnia operatorowi lepszą kontrolę nad ruchami, pozwalając na dostosowanie prędkości i manewrów do warunków pracy. Siłownik hydrauliczny ze sterowaniem wykrywającym obciążenie automatycznie reguluje prędkość wychylania w zależności od masy ładunku. Automatyczne poziomowanie ładunku podczas wycofywania wysięgnika zapewnia precyzyjne przemieszczanie. Dodatkowe systemy strefowe i antykolizyjne, a także dedykowany układ chłodzenia i ogrzewania oleju, wpływają na wysoki poziom bezpieczeństwa i optymalną pracę urządzenia.
Żuraw CTLH 192-12 wyróżnia się również łatwością montażu. Większość zespołów jest szybko montowana na ziemi, a pełny montaż wymaga jedynie kilku operacji podnoszenia. Brak wciągarki i liny wychylania redukuje liczbę elementów do podniesienia. Kolejnym przykładem jest model WOLFF 166 B firmy Wolffkran, o maksymalnym udźwigu 12 ton, który cechuje kompaktowa konstrukcja i doskonałe parametry wydajności. Siłownik i zespół hydrauliczny są zamontowane w ramie łączącej, a wciągarka o mocy 60 kW umieszczona jest bezpośrednio na wysięgniku, co ułatwia konserwację.
Najnowszym i jednym z największych żurawi z hydraulicznym podnoszeniem wysięgnika jest model Jaso J198HPA, oferujący udźwig 18 ton.
Montaż żurawia wieżowego #ZBUD
Obsługa i uprawnienia
Do obsługi żurawia wieżowego niezbędny jest specjalny kurs operatora oraz uzyskanie odpowiednich uprawnień Urzędu Dozoru Technicznego (UDT). Każde urządzenie podlega nadzorowi technicznemu. Żurawie o udźwigu nie większym niż 250 kg (z wyłączeniem tych do przemieszczania osób) mają uproszczoną formę dozoru i nie wymagają zgłoszenia do UDT, jednak muszą być odpowiednio konserwowane i obsługiwane przez uprawnione osoby. Uprawnienia nie są wymagane w przypadku obsługi maszyn z napędem ręcznym.
Operatorem żurawia może zostać pełnoletnia osoba z aktualnymi badaniami lekarskimi i ważnym zaświadczeniem uprawniającym do obsługi żurawi wieżowych, wydawanym przez uprawnione placówki, takie jak UDT, WTD czy TDT. Uprawnienia UDT na żurawie wydawane są na okres od 5 do 10 lat, w zależności od rodzaju maszyny. W celu przedłużenia uprawnień należy złożyć wniosek do organu dozoru technicznego.
Zasady bezpieczeństwa podczas pracy z żurawiem
Podczas pracy żurawiem należy przestrzegać szeregu zasad, aby zapewnić bezpieczeństwo. Niewskazana jest eksploatacja niesprawnego żurawia, dokonywanie napraw we własnym zakresie, obsługa maszyny bez pozytywnej decyzji dozoru technicznego, obsługa w warunkach ograniczonej widoczności lub przy zbyt silnym wietrze. Należy unikać przeciążania maszyny, podnoszenia lub wyrywania ładunków trwale powiązanych z podłożem, a także podnoszenia osób (chyba że istnieje zezwolenie UDT).
Dla każdego żurawia powinno się prowadzić książkę dyżurów i konserwacji. Czynności konserwacyjne muszą być wykonywane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia nadawane przez UDT.
Zabezpieczenie żurawi wieżowych przed silnymi wiatrami
Silne wiatry stanowią wyzwanie dla żurawi wieżowych, zwłaszcza starszych modeli. W przypadku ekstremalnych zjawisk pogodowych, zwiatrowanie wysięgnika żurawia, o ile jest to przewidziane, jest obowiązkiem operatora i może zapobiec katastrofie budowlanej. Aby ustawić wysięgnik tyłem do wiatru, należy uwolnić hamulec mechanizmu obrotu, ponieważ pozostawienie go zahamowanego może być niewystarczające.