Budowa i zasada działania kosiarki z agregatem dwunożowym

Kosiarki to niezbędne urządzenia do utrzymania trawników w doskonałej kondycji, zarówno w małych ogrodach przydomowych, jak i na rozległych terenach zielonych, takich jak pola golfowe czy parki. Ewolucja kosiarek doprowadziła do powstania wielu typów, w tym zaawansowanych modeli z agregatami tnącymi wyposażonymi w więcej niż jedno ostrze. Ten artykuł skupia się na budowie i zasadzie działania kosiarek z agregatem dwunożowym, często spotykanych w maszynach samojezdnych, takich jak traktorki ogrodowe, oraz omawia kluczowe aspekty ich funkcjonowania i konserwacji.

Kosiarki samojezdne: traktorki ogrodowe z agregatami wielonożowymi

Kosiarka samojezdna, potocznie zwana traktorkiem ogrodowym, to idealne rozwiązanie do koszenia dużych powierzchni, ponieważ sprawia, że praca jest wygodniejsza i znacznie mniej męcząca niż przy użyciu tradycyjnej kosiarki pchanej. Traktorki ogrodowe posiadają fotel i kieruje się nimi jak niewielkim pojazdem. Stosunkowo niewielkie rozmiary i własny napęd przyspieszają koszenie trawnika oraz pozwalają na pracę w wygodnej, siedzącej pozycji.

Warto wiedzieć, że traktorki ogrodowe to nie każdy pojazd ogrodowy z czterema kołami, na którym można usiąść. Poza kosiarkami traktorkami wyróżnia się jeszcze ridery - które są w zasadzie nieco większymi kosiarkami do trawy z opcją siedzenia. W odróżnieniu od nich traktorki posiadają dużo większą funkcjonalność, możliwość ustawienia wysokości koszenia oraz liczne akcesoria.

Wszystkie dostępne obecnie na rynku kosiarki samojezdne, zwłaszcza traktorki ogrodowe przeznaczone do szerokich koszeń, tną trawę przy pomocy dwóch (dość rzadko trzech) noży rotacyjnych, które poruszają się w sposób synchroniczny. Jest to kluczowy element

umożliwiający efektywne koszenie dużych obszarów.

Kiedy warto zdecydować się na traktorek ogrodowy?

Decyzja o zakupie kosiarki traktorka nie może być zbyt pochopna, ponieważ trzeba przemyśleć, czy będzie ona na pewno przydatna. Taki sprzęt nie będzie opłacalny wtedy, kiedy posiada się jedynie niewielki ogród. Traktory ogrodowe przydają się właścicielom większych działek, mających kilkadziesiąt arów, których koszenie zajmuje dużo czasu. Są one przydatne także w sadzie, gdzie dla lepszego dostępu do drzew należy kosić dość duży obszar terenu. Oszacowano, że traktory ogrodowe są opłacalne, gdy duża powierzchnia ogrodu przekracza co najmniej 1000 m², choć najbardziej zalecane są przy terenie powyżej 2000 m².

Obecnie tego rodzaju samojezdne kosiarki do trawy są urządzeniami coraz bardziej popularnymi, używanymi nie tylko przez służby miejskie czy wyspecjalizowane firmy, ale i przez prywatnych właścicieli ogrodów.

Budowa kosiarki traktorka z agregatem dwunożowym

Silnik

Traktorki ogrodowe zazwyczaj są napędzane jednocylindrowymi, czterosuwowymi silnikami, które w odróżnieniu od silników tradycyjnych ciągników rolniczych, nie są w stanie przenosić żadnych obciążeń jako elementy konstrukcji. Są to bowiem rozwiązania zbyt ciężkie i dlatego silniki w kosiarkach traktorkach są zamontowane w ramie z profili stalowych. W większych traktorkach stosowane są często silniki dwucylindrowe, które dostarczają większej mocy i zapewniają chłodniejszą pracę, co przekłada się na ich dłuższą żywotność. Trwałości silnikowi dodają cylindry ze stalową gilzą. Ważna jest również jakość silnika, pochodzącego od sprawdzonego producenta.

Konstrukcja mechanizmu zaworowego również różnicuje silniki traktorów kosiarek:

• Silniki OHV (overhead valve): Klasyka, gdzie wałek rozrządu steruje zaworami przez popychacze.
• Silniki OHC (overhead camshaft): Nowocześniejsza opcja, gdzie zawory rozmieszczone w formie „V” są sterowane rozrządem z wałkiem w głowicy. Są lżejsze, ciszej pracują i spalają mniej paliwa.
• Silniki DOV (Direct Overhead Valve): Najnowsze rozwiązanie, w których zawory są ułożone w formie „V” w górnej części głowicy z bezpośrednim ich sterowaniem. Mają mniej popychaczy i suwnic, działają dokładniej od innych typów, spalają mniej paliwa i w mniejszym stopniu zanieczyszczają powietrze.

Układ przeniesienia napędu

Układ przeniesienia napędu w traktorkach ogrodowych opiera się najczęściej na paskach klinowych oraz łańcuchach. Droższe i bardziej rozwinięte technologicznie traktory ogrodowe mają nawet automatyczne skrzynie biegów (hydrostatyczne), które mogą być sterowane nogą lub ręką (dzięki dźwigni pod kierownicą). Przekładnie hydrostatyczne dostosowują wartość przekazywanego momentu obrotowego do aktualnej przyczepności każdego z kół, co zapobiega niszczeniu darni. Ten rodzaj napędu podnosi komfort i bezpieczeństwo pracy, ponieważ do zatrzymania kosiarki wystarczy zwolnienie pedału odpowiadającego za prędkość jazdy. Wygodną opcją są pedały szybkości i kierunku jazdy.

Agregat tnący dwunożowy

W kosiarkach traktorkach zespół tnący z dwoma nożami rotacyjnymi może być umieszczany pod ramą nośną maszyny albo przed nią. Druga opcja jest wygodniejsza, ponieważ pozwala na łatwiejszą obserwację efektów koszenia i na mniejszy promień skrętu, co jest korzystne w czasie koszenia w trudniej dostępnych partiach ogrodu. O funkcjonalności agregatu koszącego, oprócz jego wielkości, decyduje również ilość oraz system noży tnących. Im więcej będzie noży (np. dwa lub trzy), tym szybsze i dokładniejsze będzie koszenie. Kiedy system noży umożliwia ich obrót w jedną i drugą stronę, kosiarka może przerzucać skoszoną trawę do kosza zbierającego lub do zestawu rozdrabniającego pokos. Warto też zwrócić uwagę na to, czy w wybranym modelu kosiarki ostrza można wymieniać.

Nóż rotacyjny pracuje jak łopatki wentylatora - obracając się z dużą prędkością, nie tylko ścina trawę ostrymi krawędziami, ale także kieruje ją do wylotu lub kosza na ściętą trawę. Możliwa jest też opcja mielenia trawy w mulcz. Nóż w swym centralnym położeniu przytwierdzony jest pośrednio do wału silnika kosiarki. Zaletami takiego zespołu tnącego są względna prostota i niska cena, jednak noże powinny być dobrze wyważone i przede wszystkim bardzo ostre, gdyż stępione powodują postrzępienie końcówek liści.

Systemy zbierania i mulczowania trawy

W kosiarkach samojezdnych można znaleźć różne systemy zbierania skoszonej trawy:

• Kosze i pojemniki: Skoszona trawa zbierana jest w nich, dzięki czemu trawnik jest elegancki i zdrowy. Nie powstaje na nim sfilcowana, nieprzepuszczalna warstwa organiczna, która utrudniałaby skuteczne nawożenie i powodowała odwodnienie korzeni. Pojemniki na trawę mogą mieć różne pojemności (średnio 200-250 litrów); im są większe, tym rzadziej trzeba je opróżniać. Użycie kosza ze wskaźnikiem napełnienia jest wskazane przy koszeniu trawników dekoracyjnych. Kosze zamontowane na stałe najczęściej są wykonane z plastiku. Dodatkowym udogodnieniem jest funkcja tłumienia pylenia w koszu, a także elektryczne wysypywanie trawy.
• Rozdrabnianie skoszonej trawy (mulczowanie): Jest to opcja najwygodniejsza i najbardziej pożyteczna. Drobno zmielona trawa stanowi dobry nawóz organiczny dla trawy nadal rosnącej i nie tworzy warstwy nieprzepuszczalnej dla wody. Mulczowanie wymaga częstszego koszenia, ponieważ urządzenia rozdrabniające nie poradzą sobie ze zbyt dużą ilością trawy, która powinna być również sucha. Rozwiązanie to jest zalecane przy trawnikach słabo rosnących albo niedawno założonych, szczególnie na gorszych warunkach glebowych. Nie powinno się go stosować przy trawach bujnych, a trawę powinno się kosić na wysokość 2-3 centymetrów, aby uniknąć zatykania wyrzutu i nierównomiernego rozsypywania mulczu.
• System wyrzutu bocznego: Po skoszeniu trawa jest wyrzucana z boku, a później należy ją zgrabić. Sprzęt z takim systemem wykorzystuje się do traw wysokich oraz w miejscach, gdzie występuje mniej drzew i innych przeszkód terenowych.

Koła i podwozie

Ważnym elementem kosiarki są koła. Duże koła lepiej sprawdzają się na nierównych i pofałdowanych powierzchniach. Najtrwalsze są koła zbudowane z metalu, np. aluminium, i pokryte gumą. W zaawansowanych modelach, jak np. profesjonalne kosiarki samojezdne, stosuje się podwójnie łożyskowane koła z łożyskami kulkowymi, które płynnie toczą się i minimalnie ugniatają trawę. Amortyzacja przedniej osi, dzięki osi ze stali sprężynowej i gumowemu buforowi, również przyczynia się do komfortu pracy i ochrony trawnika. Traktorki do trawy przeznaczone do „trudnych” powierzchni charakteryzuje krótszy promień skrętu, co sprawia, że radzą sobie lepiej z przeszkodami (krzewami i drzewami).

Kierownica i obsługa

Ergonomia obsługi jest kluczowa dla komfortu pracy. Otwarta kierownica w kształcie litery V, jak ta opracowana przez AS-Motor, pozwala na łatwą obsługę: lewa ręka reguluje prędkość (np. od 3,0-4,5 km/h), a prawa ręka steruje i aktywuje sprzęgło noża, napęd trakcji i hamulec postojowy. Sprzęgło noża umożliwia zatrzymanie noża bez wyłączania i ponownego uruchamiania silnika, na przykład podczas opróżniania worka zbierającego. Obrotowa kierownica pozwala na wygodne używanie kosiarki wzdłuż ścian domów i krzewów lub podczas koszenia obok zaparkowanych samochodów. Kierownica ma gumowe podparcie i tłumienie drgań VibrationProtect, które redukuje drgania przenoszone na ręce do minimum.

Wygodną opcją są miękkie uchwyty, szczególnie przydatne w kosiarkach spalinowych, których praca powoduje wibracje. Miękkie okładziny uchwytów polepszają chwyt, odprowadzają pot i ograniczają wibracje z silnika. Ponadto optymalny rozkład masy zapewnia ergonomiczną obsługę i pracę bez zmęczenia.

Rodzaje kosiarek samojezdnych w zależności od powierzchni

Traktorki ogrodowe powinno się dobierać do rodzaju powierzchni:

• Do trawników o średniej powierzchni (2000-10000 m²): Modele te nie mają dużych mocy silnika i charakteryzują się mniejszą szerokością koszenia (76-115 cm). Są za to stosunkowo niewielkie, lżejsze, wygodne i lepsze przy manewrowaniu. Są też tańsze w zakupie i bardziej ekonomiczne w eksploatacji, choć mniej przystosowane do pracy z różnego rodzaju osprzętem.
• Do ogrodów i trawników o dużych powierzchniach (powyżej 10000 m²): Odznaczają się mocniejszym silnikiem, większymi kołami i większą szerokością koszenia (powyżej 115 cm), co przyspiesza pracę. Mają cięższą i bardziej wytrzymałą obudowę, co oznacza dłuższą żywotność i lepszą adaptację do pracy z różnym osprzętem.

Zasada działania kosiarki spalinowej z agregatem dwunożowym

Działanie kosiarki spalinowej opiera się na spalaniu mieszanki paliwowo-powietrznej w silniku. Po uruchomieniu urządzenia za pomocą linki rozruchowej lub rozrusznika elektrycznego benzyna jest spalana. Proces ten generuje energię mechaniczną napędzającą wał korbowy, który poprzez układ przeniesienia napędu (paski, łańcuchy) i specjalne sprzęgło aktywuje obracające się noże tnące agregatu dwunożowego. Wprawione w ruch ostrza ścinają trawę, która następnie trafia do kosza, jest mulczowana lub wyrzucana na bok.

Rozruch i silnik

Rozruch silnika realizowany może być przez rozrusznik ręczny, mający formę linki zakończonej uchwytem. Uruchamiając maszynę, należy podpompować paliwo do gaźnika ręczną pompką i jeśli silnik jest zimny, włączyć ssanie. Niektóre modele silników wyposażone są w automatyczne ssanie i pompowanie paliwa. Coraz częściej można spotkać także nieduże kosiarki z elektrycznym rozrusznikiem. Rozrusznik zasilany jest z niewielkiego akumulatora, a operator odpala silnik przez przekręcenie w stacyjce kluczyka, podobnie jak w samochodzie.

Profesjonalne modele, jak te wyposażone w silnik AS 2-suwowy, mogą posiadać funkcję EasyStart, gdzie cyfrowy system zapłonu CDI zmniejsza obroty wymagane do uruchomienia o połowę. Silnik AS 2-suwowy utrzymuje smarowanie silnika niezależnie od pozycji, umożliwiając pracę na nachyleniach do ponad 40 stopni i więcej bez ryzyka uszkodzenia silnika.

Napęd na koła i systemy bezpieczeństwa

W kosiarkach spalinowych wyposażonych w napęd energia mechaniczna z silnika jest przekazywana na koła za pomocą przekładni lub pasa napędowego. Dzieje się to w momencie, gdy użytkownik uruchamia napęd, czyli „łapie” i przyciąga do siebie specjalny uchwyt zlokalizowany w okolicach rękojeści. Mechanizm ten sprawia, że prowadzenie kosiarki staje się niemal bezwysiłkowe. Napęd może być włączany i wyłączany w każdej chwili, co pozwala na dostosowanie pracy urządzenia do aktualnych potrzeb. Jest to przydatne rozwiązanie ze względu na masę kosiarki, zwłaszcza gdy przymocowany jest do niej duży kosz na trawę. Napęd sprawdzi się także na trawnikach położonych na skosie. W ofercie są maszyny ze stałą prędkością napędu lub możliwością bezstopniowej regulacji prędkości roboczej (wariator).

Zaawansowane kosiarki, takie jak te z agregatem dwunożowym, często wyposażone są w systemy bezpieczeństwa. Przykładem jest automatyczny hamulec postojowy i automatyczna blokada mechanizmu różnicowego. Gdy tylko dźwignia sprzęgła noża zostanie zwolniona, aktywuje się hamulec postojowy i kosiarka zatrzymuje się, niezależnie od tego, jak strome jest zbocze. Mechanizm różnicowy aktywuje się automatycznie tylko wtedy, gdy koło napędowe się obraca. W przeciwnym razie jest nieaktywny, a maszyną można swobodnie sterować. Ta funkcja maksymalizuje bezpieczeństwo użytkownika i chroni dany teren.

Kluczowe parametry przy wyborze kosiarki z agregatem dwunożowym

Wybierając traktor kosiarkę z agregatem dwunożowym, uwagę trzeba zwrócić na jej najważniejsze parametry, aby dopasować ją do swoich potrzeb.

Moc i typ silnika

Moc silnika (mierzona w koniach mechanicznych) ma szczególne znaczenie dla pracy maszyn z osprzętem do pielęgnacji trawnika lub do odśnieżania. Jeśli zaś chodzi o samo koszenie, to silniki o większej mocy sprawiają, że praca odbywa się szybciej, a kosiarka lżej podjeżdża na wzniesienia terenu. Przyjmuje się, że do koszenia średnich trawników (2000-10000 m²) sprawdzą się traktorki ogrodowe o mocy silnika około 11-15 koni mechanicznych, natomiast do dużych trawników (powyżej 10000 m²) traktorki ogrodowe mogą mieć moc silnika ok. 16-22 koni mechanicznych. Silniki dwucylindrowe są korzystniejsze pod kątem żywotności.

Rodzaj systemu koszącego i szerokość korpusu

Do średniej wielkości trawników sprawdzą się agregaty koszące o mniejszej szerokości, a duże należy wybrać wtedy, gdy posiada się trawniki o znacznych powierzchniach. Agregaty dwunożowe są z reguły przystosowane do szerokości koszenia od 76 do ponad 115 cm.

• Trawnik 2000 - 5000 m²: Szerokość koszenia 76-100 cm.
• Trawnik 5000 - 10000 m²: Szerokość koszenia 100-115 cm.
• Powierzchnia trawnika 10000 i więcej m²: Szerokość koszenia 115 cm i więcej.

Oczywiście przy szerszym pokosie szybciej skosi się daną powierzchnię. Jednak trzeba mieć na uwadze, że kiedy koszony teren ma zwężenia, występują na nim drzewa i krzewy, to lepiej zdecydować się na kosiarkę o węższym pokosie, która będzie po prostu wygodniejsza w manewrowaniu. Na wąskich terenach nie sprawdzi się też traktor ogrodowy z bocznym wyrzutem. Lepszą opcją będzie tutaj kosiarka ze stacjonarnym koszem na trawę.

Koła i amortyzacja

W zaawansowanych kosiarkach samojezdnych, koła są podwójnie łożyskowane z łożyskami kulkowymi, co zapewnia płynne toczenie i minimalne ugniatanie trawy. Amortyzacja przedniej osi, dzięki osi ze stali sprężynowej i gumowemu buforowi, również wpływa na komfort jazdy i ochronę podłoża.

Ergonomia i bezpieczeństwo

Warto, aby kosiarka była wyposażona w miękkie uchwyty, poprawiające chwyt i redukujące wibracje. Optymalny rozkład masy zapewnia ergonomiczną obsługę. Dodatkowe funkcje, takie jak licznik motogodzin (rejestrujący czas pracy do ustalania przeglądów) czy wskaźnik pochylenia terenu, zwiększają komfort i kontrolę nad maszyną.

Konserwacja i bezpieczeństwo użytkowania kosiarki spalinowej

Kosiarki spalinowe, zwłaszcza te z agregatem dwunożowym, wymagają regularnej konserwacji, aby zapewnić ich długą żywotność i efektywną pracę. W wyniku nieprawidłowego użytkowania lub dużej eksploatacji awariom może ulegać nawet najbardziej niezawodny sprzęt.

Czynności konserwacyjne

1. Czyszczenie noży tnących: Konserwację kosiarki zawsze zaczynamy od oczyszczenia noży tnących. Zostawienie po koszeniu wilgotnych resztek trawy na nożach przyspiesza proces tępienia się ich ostrzy. Oprócz oczyszczenia, osuszenia i ewentualnie naostrzenia noży, warto je dodatkowo naoliwić, by w znaczącym stopniu ograniczyć korodowanie. Nóż wrzecionowy, jeśli występuje, wymaga regularnego oczyszczania z resztek trawy, najlepiej po każdym użyciu kosiarki. W innym wypadku aparatura zapycha się i tępi. Ze względu na utrudnione ostrzenie, noże wrzecionowe powinny być ostrzone serwisowo, przed rozpoczęciem każdego sezonu.
2. Czyszczenie silnika: Po zakończeniu czyszczenia noży zdejmij obudowę, żeby dostać się do silnika. Usuń resztki trawy spomiędzy radiatorów - ich utykanie prowadzi do szybszego nagrzewania się silnika i może doprowadzić do przegrzania.
3. Sprawdzanie filtrów: Jeśli kosiarka odpala, ale zaraz gaśnie, przyczyną może być zatkany filtr powietrza lub paliwa. Filtr powietrza można łatwo wyczyścić/wymienić, gdyż znajduje się w łatwo dostępnym miejscu (z boku silnika w otwieranej obudowie z tworzywa sztucznego).
4. Poziom i wymiana oleju: W przypadku urządzenia spalinowego z silnikiem 4-suwowym należy regularnie sprawdzać poziom oleju oraz wymieniać go zgodnie z zaleceniami producenta.
5. Stan noży: Elementy tnące muszą być ostre, aby zapewnić równomierne cięcie trawy i nie obciążać silnika.
6. Przechowywanie: Po każdorazowym użyciu kosiarki należy dokładnie oczyścić obudowę i noże z resztek trawy, aby zapobiec zasychaniu brudu. Ważne jest również przechowywanie kosiarki w suchym i bezpiecznym miejscu, aby chronić ją przed działaniem warunków atmosferycznych, takich jak wilgoć, która może prowadzić do korozji.

Ważne! W czasie prac konserwacyjnych urządzenie powinno być odłączone od źródła zasilania (świeca zapłonowa odpięta lub akumulator wyjęty).

Ważne zasady bezpieczeństwa

Wiele osób nie przestrzega zasad bezpieczeństwa związanych z obsługą kosiarek. Urządzenia te często się blokują. Ponowne odblokowanie noża kosiarki bez odłączenia jej od źródła zasilania może się skończyć poważnym urazem.
Ważne! Podczas odblokowywania noża kosiarki należy bezwzględnie odłączyć ją od źródła zasilania. Koszenie należy wykonywać w pogodny dzień przy dobrej widoczności. Nie wolno kosić mokrej trawy!

tags: #agregat #2 #nozowy #kosiarka