Agregat ścierniskowy to wszechstronna maszyna rolnicza, która służy do wykonywania prac na ściernisku, a więc na polu po żniwach. Można ją wykorzystywać również do przygotowywania gleby przed siewem, kultywowania łąk i pastwisk, a nawet do przygotowania gleby pod zasiewy. Stanowi on połączenie atutów brony talerzowej oraz kultywatora. Agregat ścierniskowy jest urządzeniem mocowanym na 3-punktowym układzie zawieszenia ciągnika.
Budowa i mechanizm działania agregatu ścierniskowego
Podstawowa konstrukcja agregatu ścierniskowego obejmuje ramę, na której w dwóch rzędach zamocowane są zęby sztywne. Zęby te mają za zadanie podcinać i mieszać resztki pożniwne z glebą. Bezpośrednio za zębami umieszczone są kroje tarczowe, które rozdrabniają większe bryły ziemi i wyrównują powierzchnię. Całość dopełnia wał strunowy lub inny rodzaj wału doprawiającego, który dodatkowo kruszy glebę i zagęszcza ją, przygotowując do dalszych zabiegów.
Rama kultywatora jest zazwyczaj wykonana z wytrzymałych kształtowników i płaskowników. Wał strunowy może być wykonany z płaskowników lub rur grubościennych. W celu ochrony maszyny przed uszkodzeniami w przypadku napotkania przeszkód w glebie, agregaty ścierniskowe mogą być wyposażone w zabezpieczenie śrubowe lub sprężynowe.
Rodzaje zabezpieczeń w agregatach ścierniskowych
Wybór odpowiedniego zabezpieczenia jest kluczowy, zwłaszcza w zależności od stopnia zakamienienia gleby:
- Zabezpieczenie kołkowe: Stosowane w glebach o niskim stopniu zakamienienia.
- Zabezpieczenie ślimakowe (śrubowe): Bardziej uniwersalne, dobrze radzi sobie z kamieniami.
- Zabezpieczenie sprężynowe: Rekomendowane do gleb o silnym zakamienieniu, zapewnia skuteczną ochronę przed uszkodzeniami.
Agregat uprawowy ciężki Bomet Canis
Polski ciężki agregat uprawowy Bomet Canis to maszyna zaprojektowana do kompleksowego przygotowania gleby pod siew, łącząca w jednej konstrukcji funkcje spulchniania, wyrównywania oraz zagęszczania podłoża. Dzięki odpowiednio dobranym elementom roboczym, agregat Bomet Canis umożliwia efektywne doprawienie gleby w różnych warunkach, w tym także na stanowiskach zwięzłych i wymagających.
Założeniem konstruktorów agregatu Canis było zbudowanie uniwersalnego narzędzia, które jest w stanie przygotować pole pod siew nawet w trudnych warunkach glebowych. Canis ma się sprawdzić się zarówno w gospodarstwach konwencjonalnych, jak i również w technologiach uproszczonych.
Elementy robocze agregatu Bomet Canis
Głównymi elementami roboczymi agregatów uprawowych ciężkich Canis są dwa rzędy sprężystych zębów zakończonych szerokimi gęsiostópkami, które podcinają i spulchniają glebę. W zależności od szerokości maszyny wyposażone są w:
- 10 zębów dla szerokości roboczej 2,5 m
- 12 zębów dla agregatu 3,0 m
- 16 zębów dla agregatu 4,0 m
W tylnej części maszyna może być wyposażona w wał crosskill o średnicy 350 mm lub wał strunowy o średnicy 370 mm. Wał crosskill jest zalecany na gleby ciężkie i zwięzłe, gdzie rozkrusza i rozdrabnia bryły oraz dodatkowo pozostawia powierzchnię pola lekko spulchnioną. Na glebach lżejszych i mniej zwięzłych sprawdzi się wał strunowy. Tylna włóka wyrównująca i delikatnie ubijająca powierzchnię pola zapewnia właściwe przygotowanie gleby pod siew.
Specyfikacja techniczna i warianty agregatu Canis
Agregat uprawowy ciężki Canis dostępny jest w kilku wariantach szerokości roboczej, co pozwala dopasować maszynę do mocy ciągnika oraz skali gospodarstwa.
- Szerokości robocze: 2,5 m, 3,0 m, 4,0 m.
- Zapotrzebowanie mocy: rośnie wraz z szerokością roboczą maszyny i wynosi od minimum 82 KM dla najmniejszego modelu do minimum 165 KM dla wersji 4,0 m.
- Głębokość pracy: mechanizm równoległoboku umożliwia precyzyjne ustalenie głębokości pracy zębów względem wałów w zakresie od 2 do 12 cm.
Aby zapewnić odpowiednie wyrównanie ziemi na glebach zwięzłych i zbrylonych, w agregatach Canis zastosowano przedni wał strunowy o średnicy 370 mm oraz przednią listwę kruszącą.
Optymalne ustawienie agregatu ścierniskowego
Agregaty podorywkowe to relatywnie proste urządzenia, ale trzeba poświęcić trochę czasu, aby odpowiednio je ustawić - to, w jaki sposób powinieneś je wyregulować, zależy od konkretnej uprawy. Dzięki temu jakość pracy będzie utrzymywała się na wysokim poziomie, zminimalizują się koszty produkcji rolnej, a przy okazji zmniejszy się zużycie paliwa.
Czynności przed rozpoczęciem pracy
Zanim zaczniesz korzystać z agregatu, należy zadbać o odpowiednie ustawienie określonych zespołów roboczych, a także wypoziomować maszynę rolniczą - zarówno poprzecznie, jak i wzdłużnie. Później, aby ustalić najlepszą prędkość roboczą i dostosować regulacje na bazie oceny poprawności działania określonych zespołów roboczych, wykonaj pierwszy przejazd roboczy. Odpowiednio zawieszony i ustawiony agregat podorywkowy powinien w czasie pracy poruszać się równo za traktorem, a także zapewniać identyczną głębokość na całej szerokości i długości. We właściwie ustawionym agregacie rama nośna znajduje się w położeniu równoległym w stosunku do powierzchni terenu. Każdy ząb powinien także osiągać tę samą głębokość, co inne zęby, przy czym głębokość ta zależy od regulacji wału.
Regulacja głębokości pracy
Bardzo ważne jest to, aby przed rozpoczęciem pracy agregatem podorywkowym, dobrze ustawić głębokość spulchniania gleby. Ustawienia należy dostosować nie tylko do typu gleby, na której pracuje maszyna, ale również do roślin, które są na niej uprawiane. Optymalna głębokość spulchniania wynosi:
- 20-25 cm - w przypadku gleb ciężkich.
- 10-15 cm - w przypadku gleb lekkich i średnich.
- 5-10 cm - w przypadku gleb piaszczystych.
Każdy gatunek roślin ma także swoje specyficzne wymagania. Na przykład kukurydza najlepiej rozwija się na glebie spulchnionej na głębokości 15-20 cm, buraki cukrowe - na głębokości 30 cm, natomiast kapusta - na 20-25 cm.
Aby dokonać regulacji głębokości, agregat musi być równoległe położony w stosunku do gruntu. Ustawienie należy wykonywać przy wykorzystaniu TUZ-a oraz zmianę głębokości pracy wału ugniatającego.
Ustawienie przez TUZ-a
Ustawienie przez TUZ-a realizuje się poprzez modyfikację długości śruby centralnej, która łączy urządzenie z ciągnikiem roboczym. Wydłużenie śruby centralnej prowadzi do obniżenia głębokości pracy przedniej sekcji roboczej, a więc sekcji zębów, natomiast jej skrócenie przyczynia się do zagłębienia przedniej sekcji.
Regulacja grubości wału
Regulację grubości wału można przeprowadzić mechanicznie lub hydraulicznie. Ustawianie mechaniczne polega na dostosowywaniu dwóch śrub centralnych lub ewentualnej zmianie długości wysuwu tłoczysk siłowników hydraulicznych. Kiedy następuje skrócenie długości śrub centralnych (lub siłowników hydraulicznych), dochodzi do uniesienia wału, w efekcie zwiększa się zagłębienie sekcji zębów w gruncie. Wydłużenie długości śrub centralnych (lub siłowników hydraulicznych) przyczynia się do obniżenia sekcji wału, co minimalizuje głębokość pracy zębów.
Regulacja talerzy niwelujących
Zęby agregatu posiadają lemiesze boczne oraz redlice, dzięki czemu możliwe jest przemieszczenie spulchnionej gleby - w ten sposób wykształcają się grzbiety gleby, które są redukowane przy wykorzystaniu talerzy. Na redlicach zębów skrajnych zlokalizowane są „kroje” zmniejszające przesypywanie ziemi na boki.
Talerze niwelujące muszą być ustawione na właściwej wysokości w stosunku do wału, aby skutecznie rozgarniały grzbiety ziemi, unikając jednocześnie żłobienia bruzd. To, w jaki sposób talerze są położone, można modyfikować, regulując wał przy pomocy sworzni blokujących ramiona przyłączeniowe, a bardziej precyzyjne ustawienie uzyskuje się za pomocą śrub regulujących. Mocowanie talerzy niwelujących na wychylnej ramie wału rurowego jest korzystne ze względu na amortyzowanie przeciążeń i zmianę ich położenia wraz ze zmianą położenia wału.
Szerokość robocza agregatu
Szerokość robocza oddziałuje na ilość gleby, którą agregat uprawowy jest w stanie przetworzyć w określonym czasie. Im większa szerokość robocza maszyny, tym większą powierzchnię ziemi można obrobić w danym czasie. Ważne jest, aby parametr ten dostosować do mocy ciągnika oraz rozmiaru pola - dzięki temu praca może być maksymalnie efektywna.
Kąt nachylenia zębów agregatu uprawowego
Intensywność mieszania gleby w agregacie podorywkowym zależy od ustawienia kąta nachylenia zębów. Im większy on jest, tym delikatniejsze spulchnianie. Tak można zabezpieczyć glebę przed zbyt dużym przesuszaniem. Jeśli chodzi o gleby, które się łatwo zaskorupiają, dobrze jest wykorzystać duży kąt nachylenia zębów. Z kolei mniejszy kąt nachylenia sprawia, że dochodzi do mocniejszego mieszania ziemi, co jest odpowiednie dla cięższych gleb.
Prędkość robocza
Prędkość robocza agregatu ścierniskowego powinna utrzymywać się na poziomie 7-12 km/h. Jest ona prawidłowa wtedy, gdy na spulchnionym polu nie widać pojedynczych śladów zębów agregatu, a ziemia nie jest zbytnio rozpylona. Aby zwiększyć efektywność agregatu, zaleca się uprawę pola pod kątem względem poprzedniej uprawy.
Warto podkreślić, że przy najmniejszych agregatach podorywkowych dobrze sprawdzają się ciągniki o mocy 100 koni mechanicznych. Jego prędkość robocza powinna z kolei kształtować się na poziomie 8-12 km/h. Użytkownik z gruberem na 5 łap (2,1 m) i Ursusem 912 osiąga prędkość około 11 km/h, gruberując płytko (około 8 cm), co jest przykładem optymalnego zestawu. Zauważa, że dla 6 łap zalecane jest około 100 KM (Ursus 1012, 1014).
Ciśnienie pneumatyczne siewnika (jeśli dotyczy)
Ustawiając poszczególne parametry agregatu podorywkowego, dobrze jest wziąć pod uwagę także ciśnienie pneumatyczne siewnika. Jego wartość wpływa na liczbę nasion, które są wysiewane na jednostkę powierzchni. Ciśnienie to powinno być dostosowane do specyficznych potrzeb danego gatunku roślin oraz jego wymagań odnośnie gęstości siewu.
Zasady bezpieczeństwa i postępowanie w trakcie pracy
- W sytuacji, gdy zęby agregatu zostaną zapchane zbyt dużą ilością pozostałości po roślinach, trzeba się ich pozbyć poprzez uniesienie agregatu na moment przy pomocy siłownika hydraulicznego traktora. Następnie, po pozbyciu się resztek, można go opuścić na podłoże, pozostawić w pierwotnej pozycji. Trzeba też wyłączyć wówczas silnik traktora, a do tego zaciągnąć hamulec postojowy.
- Podczas używania agregatu na polu należy też zwrócić uwagę na ewentualne przeszkody, a więc drzewa, słupy i studzienki - dzięki temu zapobiegniesz destrukcji maszyny.
- Jeśli zamierzasz pracować na podłożu, na którym znajduje się sporo kamieni, trzeba ograniczyć szybkość jazdy i kontrolować, czy zabezpieczenie w formie śruby ścinającej nie zostało uruchomione.
- Nie należy pozostawiać maszyny na stoku lub na innych nachylonych przestrzeniach bez właściwej ochrony przed samoczynnym spadaniem.
Praca hamulcem silnikowym - film instruktażowy
Rodzaje agregatów uprawowych
Istnieje kilka podstawowych rodzajów agregatów uprawowych.
Agregat ścierniskowy z kultywatora
Składają się one z zębów, kultywatora, wałów rurowych oraz talerzy. Charakteryzują się one dużym prześwitem oraz szerokimi odstępami pomiędzy zębami, dzięki czemu możliwe jest efektywne działanie na polu z dużymi resztkami po roślinach. Budowa podcinaczy umożliwia podcinanie całej powierzchni ziemi, która jest następnie wyrównywana przez talerze. Agregat ścierniskowy z kultywatora wykorzystuje się także do kruszenia brył, eliminacji chwastów oraz spulchniania zaskorupionej gleby.
Agregat ścierniskowy z siewnikiem poplonów (uprawowo-siewny)
To inaczej agregat uprawowo-siewny, który łączy w sobie funkcje agregatu z siewnikiem pneumatycznym. Maszyna aktywna jest bardziej efektywna na glebach ciężkich, z kolei bierna doskonale spisuje się na lżejszej ziemi. Dzięki pneumatycznemu transportowi ziarna możliwe jest idealne umiejscowienie nasion w bruździe, co sprzyja lepszemu dostępowi do wilgoci, która zawarta jest w glebie. Sprzęt ten umożliwia zasiew przy jednoczesnym uprawianiu gruntu.
Agregat bierny (przedsiewny)
Taki agregat wykorzystywany jest do przygotowywania ziemi po orce, a także po uprawie bezorkowej. W większości przypadków wyposażony jest w kilka rzędów zębów, które przymocowuje się do ramy, jak również i w specjalny wał, wymienną stopkę, osłony boczne oraz trzypunktowy układ zawieszenia.
Agregat ścierniskowy Euro-Masz APL
Producent Euro-Masz oferuje model APL w szerokości roboczej od 1,8 metra do 3,0 metra.
Wyposażenie standardowe (Model APL Euro-Masz):
- Rama główna o wymiarach 80 x 80 mm (typ lżejszy).
- Dwa rzędy zębów o przekroju 60x25 mm.
- Rząd talerzy zgarniających o średnicy 460 mm.
- Wał tylny rurowy lub strunowy o średnicy 500 mm.
Wyposażenie opcjonalne (Model APL Euro-Masz za dopłatą):
Dostępne są różne typy wałów tylnych, które wpływają na sposób doprawienia gleby:
- Wał tylny pierścieniowy (śr. 500 mm).
- Wał tylny teownikowy (śr. 500 mm).
- Wał tylny daszkowy (śr. 500 mm).
- Wał tylny ceownikowy (śr. 500 mm).
Producent Euro-Masz oferuje również modele z zabezpieczeniem ślimakowym, ramą główną 100x100x8 mm, dwoma rzędami grządzieli typu sercowego, rzędem talerzy 460 mm amortyzowanych na elastometrach oraz wałem tylnym rurowym (500 mm) lub strunowym (420 mm). Konstrukcja ramy w tych modelach umożliwia jednoczesną regulację wału oraz rzędu talerzy.
Zastosowanie i korzyści z użycia agregatu ścierniskowego
Agregat ścierniskowy jest niezawodnym narzędziem do pracy na każdym rodzaju gleby, stosowanym w celu uzyskania zamierzonych efektów uprawy pożniwnej. Do głównych korzyści płynących z jego zastosowania należą:
- Szybsze kiełkowanie resztek nasion zbóż i chwastów, co ułatwia ich późniejsze obumieranie i gnicie.
- Zatrzymanie wilgoci w glebie poprzez przerwanie parowania kapilarnego, co jest kluczowe w okresach suszy.
- Spulchnianie zaskorupionych gleb, co poprawia strukturę gleby i jej napowietrzenie.
- Niszczenie chwastów, zarówno tych już wykiełkowanych, jak i nasion.
- Kruszenie większych brył gleby, co ułatwia dalsze zabiegi uprawowe i siew.
- Mieszanie nawozów z glebą, zapewniające równomierne rozprowadzenie składników odżywczych.
- Przygotowanie gleby pod siew lub sadzenie, tworząc optymalne warunki do równomiernych wschodów.
- Zrywanie ścierniska po zbożach, kukurydzy i innych roślinach.
Dzięki wysokiemu prześwitowi i dużym odstępom między zębami roboczymi, agregat może pracować na polach z dużą ilością resztek roślinnych. Szeroko tnące podcinacze podcinają całą powierzchnię gleby, a rozmieszczone za nimi talerze wyrównują i nacinają ją. Wał rurowy umieszczony za talerzami służy do optymalnego ustawienia głębokości pracy agregatu.
Dobór agregatu do ciągnika
Wybór odpowiedniej szerokości roboczej agregatu ścierniskowego powinien być ściśle powiązany z mocą i masą posiadanego ciągnika. Zbyt szeroki agregat może stanowić nadmierne obciążenie dla ciągnika, prowadząc do spadku wydajności i potencjalnych uszkodzeń maszyny. Producenci maszyn rolniczych oraz doświadczeni użytkownicy często rekomendują:
- Dla ciągników o mocy około 80-90 KM, optymalna szerokość robocza agregatu ścierniskowego to zazwyczaj 2,1 m lub 2,2 m.
- W przypadku ciągników o mocy około 90-100 KM, można rozważyć agregaty o szerokości 2,4 m, a nawet 2,6 m, w zależności od warunków glebowych i ukształtowania terenu.
- Ciągniki o większej mocy (np. 100 KM i więcej) mogą efektywnie pracować z agregatami o szerokości 3,0 m.
Należy pamiętać, że oprócz mocy, istotne są również inne parametry ciągnika, takie jak masa własna, układ napędowy oraz prędkość robocza, którą maszyna jest w stanie utrzymać.
tags: #agregat #scierniskowy #bomet