Dobre przygotowanie gleby pod wysiew roślin zapewniają agregaty uprawowe o różnej konstrukcji. Agregaty uprawowe z broną redlicową to nowoczesne maszyny rolnicze, które pozwalają na skuteczne przygotowanie pola do siewu lub sadzenia. Wyróżniają się solidną konstrukcją oraz dużą wszechstronnością, radząc sobie zarówno z glebami lekkimi, jak i ciężkimi.
Agregat uprawowy miesza glebę, wyrównuje powierzchnię i przygotowuje łoże siewne. Modułowa budowa ułatwia dopasowanie do warunków, zapewniając pewne prowadzenie. Uprawa przedsiewna powinna umożliwić prawidłowy wysiew i kiełkowanie nasion, a potem rozwój roślin. Można to osiągnąć w kilku przejazdach roboczych pojedynczymi maszynami, ale także w jednym przejeździe agregatem uprawowym, co jest sposobem tańszym.
Budowa i Zasada Działania Agregatów Biernych na Zębach Redlicowych
W zasadzie wszystkie bierne agregaty uprawowe są oparte na kultywatorze z zębami typu S. Różnice mogą występować w budowie ramy agregatu (sztywna, hydraulicznie składana i z rozwiązaniami na niezależnych sekcjach) oraz w sposobie regulacji głębokości, wyrównania pola i specyfikacji narzędzia oraz elementów dodatkowych. Bierne agregaty wymagają średnio od 12 do 15 kW mocy na metr szerokości roboczej, a wraz ze wzrostem prędkości roboczej, zapotrzebowanie na moc wzrasta.
Kolejność Zespołów Roboczych i Elementy Dodatkowe
Kolejność ustawienia głównych zespołów roboczych w klasycznym agregacie to: włóka + kultywator (brona) + wał. Taki układ jest coraz częściej zastępowany innym, w którym zamiast włóki z przodu jest wał przedni: wał + kultywator (brona) + wał. Ustawienie zębów spulchniających pomiędzy dwoma wałami jest rozwiązaniem lepszym z uwagi na precyzyjne utrzymywanie głębokości spulchnienia gleby, bez kół kopiujących. W miejsce klasycznych włók stosuje się listwy z zębami, które oprócz wyrównywania powierzchni kruszą glebę. W wielu rozwiązaniach przewidziano również możliwość szybkiej wymiany zespołów roboczych przez samego użytkownika, co zwiększa uniwersalność agregatu i pozwala dostosować go do aktualnych warunków glebowych i wymagań rośliny. Do przedsiewnej uprawy roli produkowane są agregaty bierne zawieszane, półzawieszane i zaczepiane. Zawieszane są prostsze, lżejsze, tańsze, nie wymagają podwozia i mechanizmów wydźwigowych, co zapewnia lepszą zwrotność zespołu ciągnik-maszyna.
Zęby Robocze w Agregatach Uprawowych
Na większości gleb w Polsce wystarczające są narzędzia bierne wyposażone w zęby. Rozpylają one glebę w niewielkim stopniu, gdyż jej rozdrabnianie następuje drogą pękania calizny. Pozostawiają drobne wilgotne grudki na głębokości siewu, a suche, większe - na powierzchni, nie tworząc przy tym tzw. zlepów. Jest to optymalny układ gleby zapewniający szybki przepływ wody i powietrza do nasion, ze strukturą powierzchniową odporną na rozmywanie przez deszcz i wiatr. Ponieważ bierne zestawy do uprawy przedsiewnej działają na glebę niezbyt intensywnie, stwarzają znacznie mniejsze niebezpieczeństwo zniszczenia struktury gleby niż narzędzia aktywne.
Brony Zębate
Do płytkiej uprawy wiosennej najlepsze są agregaty na bazie bron sprężynowych, redlicowych lub zębowych, które zapewniają pełne spulchnienie górnej warstwy gleby dzięki małej podziałce zębów. Pola robocze bron są luźno podwieszone i dobrze układają się w nierównościach terenu. Zagłębianie się zębów, wynikające z masy pól, może być ograniczane płozami ślizgowymi, instalowanymi z przodu. Brony zębate mają pionowe zęby przymocowane w ramkach, czyli polach, a obciążenie stanowi ich masa. Pola bron przeciągane po polu żłobią w glebie rowki, kruszą bryły i wyciągają kłącza chwastów, wyrównując powierzchnię pola.
W zależności od obciążenia (masy) przypadającej na jeden ząb, wyróżnia się brony:
- Lekkie: zęby o długości 130-150 mm, przekrój 14x14 mm, rozstaw śladów 3,5-4,5 cm, głębokość pracy 3-5 cm, optymalna prędkość robocza 6-7 km/h. Obciążenie na ząb wynosi 5-10 N, a opór 10-16 N.
- Średnie: zęby o długości 150-160 mm, przekrój 16x16 mm, zagłębiają się na 4-6 cm, rozstaw śladów 3,5-5 cm. Ciężar na ząb wynosi 10-18 N, a opór 15-25 N. Brony z zębami prostymi używane są do bronowania pielęgnacyjnego i posiewnego. Zęby mogą być też zagięte albo redlicowe, stosowane w agregatach do uprawy przedsiewnej.
- Ciężkie: nacisk na ząb 25-30 N, rozstaw śladów 5-6 cm, opór zęba 30-45 N. Przekrój zęba 20x20 mm, długość 200 mm. Używane do niszczenia chwastów i mieszania nawozów w glebie.
- Bardzo ciężkie: zęby o przekroju 25x25 lub 30x30 mm i długości 200 mm. Dobre na gleby ciężkie, tzw. minutowe. Są bardzo wydajne i mało energochłonne.
Brony Sprężynowe i Kultywatory
Brony sprężynowe wyposażone w zęby wygięte (jak w kultywatorach), o przekroju 25x8 mm, mają nacisk zbliżony do bron ciężkich (ok. 30 N na ząb). Część sprężynująca jest wygięta i ma grzbiet zwrócony w kierunku jazdy, a część robocza nachylona jest pod kątem 65-70 stopni. Podczas pracy, najlepiej przy prędkości powyżej 8 km/h, zęby intensywnie drgają, lepiej krusząc i mieszając glebę niż np. zęby redlicowe. Są też bardziej odporne na uderzenia kamieni. Agregaty z bronami sprężynowymi służą do uprawy na głębokość 3-5 cm.
W agregatach uprawowych bardzo popularne są kultywatory, wyposażone najczęściej w zęby sprężynowe. Kultywatory lekkie, przeznaczone do przedsiewnej uprawy gleby, pracują na głębokości do 10 cm i mają podziałkę zębów wynoszącą również do 10 cm. Kultywatory pracujące głębiej, mają podziałki od 10 do 16 cm. Do uprawy gleb średnich odpowiednie są kultywatory z zębami o przekroju 32x10 lub 32x12 mm. Wymienne, proste redliczki kultywatorów mają szerokość 35-40 mm, a opór jednego zęba może wahać się od 50 do 120 N. Im większy jest kąt nachylenia redlicy (bardziej pionowo), tym odchylenie zęba wywołuje mniejsze zmiany głębokości, gleba spulchniana jest mniej energicznie, co chroni ją przed nadmiernym przesuszaniem.
- Zęby o nachyleniu w przedziale 70-90 stopni należy stosować do płytkiej uprawy (5-7cm) gleb łatwo zaskorupiających się.
- Bardziej uniwersalne są zęby o nachyleniu redliczek 55-65 stopni.
- Zęby nachylone jeszcze łagodniej (redliczki ustawione bardziej poziomo) dość intensywnie mieszają glebę, zwłaszcza przy płytkiej pracy na głębokości 6-7 cm.
- Zęby najintensywniej mieszające glebę mają kąt nachylenia redliczek wynoszący od 36 do 44 stopni.
Coraz częściej zamiast redliczek na zębach kultywatorów instalowane są gęsiostopki. Ich działanie jest korzystne szczególnie przy uprawach płytkich, gdyż podcinają płasko niemal całą powierzchnię pola. Takie wyposażenie kultywatora sprawdza się na glebach cięższych. Zagęszczenie zębów powinno być odwrotnie proporcjonalne do głębokości uprawy - im płycej, tym gęściej. Opór pojedynczych zębów kształtuje się w dość szerokim przedziale 180-450 N, zależnie od rodzaju redlicy. Agregaty z kultywatorem lekkim, pracujące na głębokości 5-8 cm, preferowane pod zboża czy kukurydzę, powinny poruszać się z prędkością powyżej 9 km/h. Sprężynowe zęby kultywatorów podczas pracy intensywnie drgają, lepiej krusząc i mieszając glebę niż zęby sztywne.
Wały Ugnjatające i Kruszące
Standardowym wyposażeniem agregatów do uprawy przedsiewnej są najczęściej wały strunowe. Wykonane są z płaskowników o różnym przekroju, z krawędziami gładkimi lub zębatymi. Oprócz ostatecznego formowania warstwy siewnej, wały stabilizują także głębokość uprawy oraz przenoszą ciężar części spulchniającej i siejącej. Wały strunowe, dla uzyskania jak najbardziej zagęszczonej tzw. siatki uderzeń prętów, łączy się często po dwa. Dzięki temu podwaja się również nośność, która na glebach pulchnych jest niewielka, przez co zbytnie obciążenie wałów może na nich doprowadzić do nadmiernego zagłębiania się agregatu.
Jako wały przednie agregatów, stabilizujące ich pracę i przenoszące obciążenie większymi siłami, na glebach zbrylonych, nośnych stosuje się wały z prętów o dużym przekroju (powyżej 12 mm) lub wały z rurek o średnicy powyżej 35 mm. Wały rurowe nierównomiernie zagęszczają glebę i na ogół słabo kruszą. Bardzo korzystne w uprawie przedsiewnej jest działanie segregujące wału, polegające na porywaniu zwartych grudek, które opadają dopiero po ułożeniu się głębiej części drobnych i zostają na powierzchni. Ze względu na dobre właściwości separacyjne średnice wałów strunowych utrzymuje się w granicach 25-35 cm, a szerokości prętów w zakresie 35-50 mm. Przednie wały prętowe, stosowane w agregatach zawieszanych i przyczepianych, kopiują powierzchnię pola i kruszą glebę znacznie lepiej niż zęby spulchniające.
W miejsce klasycznych wałów strunowych wprowadza się nowe typy wałów, jak np. wał spiralny, który ma tylko jedną strunę, ale zwiniętą jak sprężyna. Sprężyna ma stożkowaty przekrój i dobrze kruszy, zagęszcza i wyrównuje spulchnioną glebę. Bardzo dobrym kruszeniem i zagęszczaniem gleb suchych i zbrylonych charakteryzują się wały pierścieniowe typu Crosskill i Cambridge. Odmianą wałów pierścieniowych Crosskill są wały z pierścieniami palcowymi, które są przystosowane do pracy na glebie wilgotnej. Podziałka palców o przekroju klinowym lub kroplowym jest niemal dwukrotnie większa od podziałki płytek Crosskill. Dzięki temu grudy gleby nie więzną między palcami. Poziom ugniecionej gleby znajduje się na głębokości 3-5 cm pod powierzchnią roli, zależnie od konstrukcji wału. Wały pierścieniowe są ciężkie, dlatego ich stosowanie w agregatach zawieszanych nie jest wskazane, chyba że w lżejszych wersjach wykonanych z tworzywa sztucznego.
Agregaty Bierne vs. Aktywne
Wiele gleb, zwłaszcza ciężkich, nie da się doprawić agregatami biernymi i wówczas należy użyć agregatów aktywnych, których części robocze (zęby, dłuta, noże) napędzane są od WOM ciągnika i poruszają się z prędkością od 2 do 4 razy większą niż prędkość jazdy. Energicznie uderzają o cząstki glebowe, zakreślają też dłuższą drogę niż zęby agregatów biernych. Pochłaniają przy tym dużo energii, są jednak w stanie pokruszyć gleby ciężkie, zleżałe, zaschnięte skiby nawet bez wstępnej uprawy. Intensywnie mieszają uprawianą glebę: najbardziej glebogryzarki i podobnie działające brony bębnowe (rototilery), z poziomym wirnikiem z zębami (nożami), a najmniej brony wahadłowe.
Pomiędzy nimi plasują się najbardziej uniwersalne brony wirnikowe, które mogą być wyposażone w noże o różnym kącie natarcia, zamocowane na wirnikach o pionowej osi obrotu. W maszynach tych można regulować prędkość obrotową wirników. Na wysuszonej glebie agregaty aktywne powodują nadmierne jej spulchnienie i niszczenie struktury gruzełkowatej. Z kolei przy uprawie gleb wilgotnych mają tendencję do tworzenia tzw. zlepów. Prędkość robocza, z jaką mogą pracować, mieści się w zakresie od 3 do 7 km/h, a więc jest mniejsza niż agregatów biernych, za to zapotrzebowanie mocy jest większe i wynosi od 15 do 25 kW na metr szerokości roboczej. Agregaty aktywne są zwarte i bardzo dobrze spisują się jako część uprawowa agregatów uprawowo-siewnych, zwłaszcza z siewnikiem nabudowanym.
Zalety i Zastosowanie Agregatów Uprawowych na Zębach Redlicowych
Korzystanie z agregatów uprawowych z broną redlicową niesie ze sobą wiele zalet dla rolników. Przede wszystkim pozwala na oszczędność czasu i pracy - dzięki temu, że jednym przejazdem można wykonać kilka czynności, takich jak uprawa gleby, nawożenie czy siew. Redlice skutecznie tną i rozdrabniają bryły ziemi, a także mieszają ją z resztkami roślinnymi, co sprzyja tworzeniu odpowiedniej struktury gleby. Dodatkowo urządzenia te są często wyposażone w wały uprawowe oraz siewniki, co sprawia, że można je wykorzystać do kompleksowego przygotowania pola. Użytkowanie agregatów z broną redlicową sprzyja również kształtowaniu odpowiedniej struktury gleby oraz jej przewietrzaniu - co ma wpływ na lepsze zasiedlenie gleby przez organizmy glebowe.
Agregaty uprawowe z broną redlicową są wykorzystywane przede wszystkim w rolnictwie. Stosuje się je zarówno podczas przygotowywania gleby do siewu, jak i w trakcie zabiegów agrotechnicznych. Wśród głównych zastosowań można wymienić uprawę ściernisk, orkę przedzimową czy kultywację. Agregatami z broną redlicową pracują także sadownicy, którzy doceniają precyzję i efektywność tych maszyn. Orka wyrównana, zwłaszcza narzędziami doprawiającymi, bez zbrylonych skib, umożliwia przygotowanie gleby w jednym przejeździe roboczym agregatu biernego nawet na glebach cięższych. Na takich glebach, zwłaszcza zbrylonych, mogą być jednak konieczne dwa przejazdy robocze.
Agregaty Uprawowo-Siewne
Stosowanie biernych agregatów uprawowo-siewnych (z zębami) ma uzasadnienie agrotechniczne i ekonomiczne zwłaszcza na glebach lekkich i średnich, ale niezachwaszczonych. Połączenie siewnika nabudowanego z różnymi typami agregatów pozwala na doskonałe dobranie zestawu uprawowo-siewnego do każdego rodzaju gleb. Na przykład, na zestaw uprawowo-siewny SN300 składa się siewnik ze skrzynią ładunkową o pojemności 700 litrów i 24 redlicami talerzowymi, nabudowany na agregat bierny z dwoma rzędami zębów (SN300AZ) lub z innymi sekcjami roboczymi. Całość współpracuje z wałem doprawiającym typu Packer bądź gumowym. Ta kompaktowa kombinacja charakteryzuje się bardzo dobrym rozłożeniem masy i jest zaprojektowana tak, by środek ciężkości był maksymalnie zbliżony do ciągnika.
Przegląd Modeli i Producentów Agregatów Uprawowych na Zębach Redlicowych
Akpil
Firma Akpil produkuje agregaty uprawowe Rylec o szerokości roboczej 2,1; 2,5; 2,8 i 3 m. Sprzęt ma w przedniej części wał płaskownikowy o średnicy 280 mm, dalej 4 rzędy zębów typu „S” z redliczką (32x10 mm). Ostatnim elementem jest podwójny wał strunowy o średnicy 280 mm z regulacją docisku. Opcjonalnie można zamontować gęsiostopy, spulchniacze śladów kół ciągnika, a zamiast przedniego wału listwę wyrównującą. Głębokość robocza jest wtedy regulowana za pomocą kół kopiujących. W podobnej konfiguracji oferowana jest seria Rylec XL.
Agro-Masz
Z gamy zawieszanych agregatów uprawowych firma Agro-Masz proponuje narzędzia o szerokości roboczej 3,6; 4,2; 5 i 5,6 m. Ramę wyposażono w automatyczną belkę zaczepową, spulchniacze śladów kół ciągnika z płynną regulacją szerokości i głębokości. W przedniej części pracuje wał strunowy gładki o średnicy 400 mm, następne cztery rzędy zębów 32x12 mm lub 45x10 mm. Ostatnim elementem są podwójne wały krusząco-ugniatające.
Agro-Tom
Firma Agro-Tom oferuje agregat uprawowy UP o szerokości 2,5; 3; 3,5 i 4 m. W przedniej części zamontowano włókę wyrównującą z regulacją wysokości pracy i kąta natarcia, dalej jest wał płaskownikowy o średnicy 370 mm, następnie pracują 3 rzędy redlic z gęsiostópkami, drugi wał płaskownikowy o średnicy 370 mm, druga włóka wyrównująca i wał Crosskill. W wyposażeniu dodatkowym jest możliwość wymiany elementów roboczych (np. wały płaskownikowe na rurowe, gęsiostópka na redlicę SU lub prostą, wał Crosskill w wersji tandem). Lista wyposażenia dodatkowego obejmuje ponadto montaż wózka ze sprzęgiem do siewnika.
Bomet
Carina to najmniejsze agregaty uprawowe z firmy Bomet, dostępne o szerokości roboczej 1,8; 2,1; 2,5; 2,8; 3 i 3,2 m. Sprzęt wyposażono w zęby sprężynowe lekkie, zakończone wymienną redliczką, zamocowane w czterech rzędach na ramie kultywatora. Rozstaw między zębami wynosi 100 mm. Ostatnim elementem jest wał strunowy o średnicy 295 mm. Może on pracować w pozycji pływającej lub na docisku sprężynowym. Głębokość roboczą reguluje się za pomocą kół podporowych. W ofercie jest ponadto Carina z wałem przednim. Dla szerszych narzędzi przygotowano agregaty Corvus (3,2 i 3,6 m szerokości roboczej z ręcznie składanymi ramionami) oraz Coma (3,2; 3,6; 4,2 i 4,6 m szerokości roboczej z hydraulicznie składaną ramą).
Z gamy agregatów uprawowych ciężkich oferowany jest Canis (2,5; 3 i 4 m szerokości roboczej). W przedniej części pracuje zębata listwa równająca, dalej wał strunowy o średnicy 370 mm. Za uprawę odpowiadają dwa rzędy zębów sprężystych zakończonych gęsiostopą. Z tyłu może pracować wał Crosskill o średnicy 350 mm lub wał strunowy o średnicy 370 mm.
Expom
O szerokościach roboczych 2,8; 3,3; 3,6; 4,2; 4,9 i 5,6 m jest produkowany przez firmę Expom agregat Lech. W przedniej części pracują spiralne spulchniacze śladów kół ciągnika, dalej jest wał strunowy o średnicy 300 mm. Za uprawę odpowiada 4-rzędowa sekcja zębów spulchniających 32x10 mm z redliczką prostą dwustronną. W tylnej części pracuje podwójny wał strunowy o średnicy 315 mm. Modele o szerokości 2,8 i 3,3 m mają ramę sztywną, a pozostałe hydraulicznie składaną. Z listy wyposażenia dodatkowego można otrzymać zęby S wzmocnione i zakończone gęsiostopą.
Agregat uprawowy Wicher to kolejna propozycja firmy Expom. Sprzęt oferowany jest o szerokości roboczej 2,5; 3,0; 4; 4,5; 5,3 i 5,7 m. Z przodu zamocowano spulchniacze śladów kół ciągnika i wał strunowy o średnicy 335 mm. Za spulchnianie gleby odpowiadają trzy rzędy zębów 32x12mm ze wzmocnieniem 32x10 zakończone gęsiostopką o szerokości 175 mm. Dalej pracuje regulowana listwa równająca, tylny wał strunowy o średnicy 335 mm, wał kołeczkowy o średnicy 370 mm i grzebień czyszczący. Modele o szerokości roboczej 2,5, 3 i 4 m mają ramę sztywną, a pozostałe hydraulicznie składaną. Narzędzia o szerokości roboczej od 4 do 5,7 m są oferowane z podwoziem.
Metal-Fach
U457 to zębowy agregat uprawowy z firmy Metal-Fach. Narzędzie ma 4 m szerokości roboczej, 36 zębów 32x12 mm rozstawionych w trzech rzędach i boczne ekrany. Z przodu pracuje wał rurowy o średnicy 330 mm, a w tylnej części wał rurowy, włóka i wał Crosskill o średnicy 500 mm.
Kuhn
Kultywator KUHN SUPER oferowany jest o szerokości roboczej 3, 4, 5 i 6 m. Sprzęt o szerokości roboczej od 4 do 6 m ma ramę składaną hydraulicznie. Bardzo dobrze sprawdza się przy mieszaniu resztek pożniwnych na maksymalnej głębokości do 15 cm. Sprężyste zęby 70x12 mm są ustawione w 4 rzędach. Na ich końcówkach można zamontować różne redlice robocze, w standardzie są gęsiostopy o szerokości 180 mm. Producent oferuje szereg różnorodnych wałów roboczych do wyboru, m.in. wał rurowy (540 mm lub 620 mm), wał daszkowy (600 mm), T-Ring, C-Ring i gumowy (500 mm).
Agregaty z Brodnicy są oferowane o szerokości roboczej 3,8; 4,5; 5,3 i 6 m. Poszczególne sekcje robocze są zamocowane obrotowo na rurowych belkach, co pozwala na niezależne dopasowywanie się do kształtu nierówności pola. W przedniej części pracuje wał płaskownikowy o średnicy 380 mm. Dalej są samopoziomujące się pola z czterema rzędami zębów 32x10 mm. Głębokość pracy reguluje się przetyczkami na dźwigni równoległoboku. Lista wyposażenia dodatkowego obejmuje montaż zębów wzmocnionych 45x10 mm, zębów typu JackPot 32x10 mm ze wzmocnieniem.
Unia
Agregat Kombi z firmy Unia jest oferowany o szerokości roboczej 3; 3,7; 4,2; 5,1 i 5,6 m. W przedniej części agregatu o szerokości roboczej 3 m umieszczono wał strunowy o średnicy 320 mm. Za uprawę odpowiada 4-rzędowa sekcja zębów sprężynowych SU 32x12 mm z płynną regulacją głębokości. W tylnej części umieszczono podwójny wał strunowy zębaty o średnicy 320 i 280 mm z regulacją siły docisku. Za dopłatą można otrzymać zęby SK 45x10 mm z gęsiostópką o szerokości 100 mm, komplet zębów SV 45x10 mm.
Model Max to agregat wyposażony w system kopiowania terenu na każdej sekcji. Narzędzie jest produkowane o szerokości roboczej 3, 4, 4,5; 6, 7,5 i 9 m. Z przodu pracuje wał o średnicy 390 mm, dalej 4-rzędowa sekcja zębów SV, listwa wyrównująca i tylny podwójny wał strunowy 280 i 320 mm. Za dopłatą można otrzymać m.in. listwę wyrównującą przednią zamiast wału, poza tym zęby SX, SZ lub SE ze wzmocnieniem i gęsiostopą o szerokości 175 mm. W tylnej części może pracować wał spiralny o średnicy 470 mm, podwójny wał Crosskill o średnicy 320 mm lub wał Crosskill i strunowy.
tags: #agregat #uprawowy #na #zebach #redlicowych