Rozrzutniki Obornika Agroma z Czarnej Białostockiej – Historia i Funkcjonalność

W ramach kontynuacji cyklu artykułów historycznych prezentujemy kolejne klasyki polskiego rolnictwa, z których wiele wciąż pozostaje w użyciu. Rozrzutniki obornika z Czarnej Białostockiej i Dobrego Miasta pracowały swego czasu w niemal każdym gospodarstwie prowadzącym produkcję zwierzęcą. W tym cyklu przyglądamy się zarówno maszynom polskiej produkcji, jak i importowanym z innych krajów bloku wschodniego. Na podstawie literatury z epoki sprawdzamy, jakie parametry oferowała wówczas technika i jakie zalety swoich maszyn podkreślali producenci.

Rozrzutniki obornika to maszyny raczej niedoceniane jako klasyki. W muzeach czy zbiorach kolekcjonerów rzadko znajdziemy je pośród starych siewników czy kosiarek. Podobnie jak opisywane wcześniej ładowacze Cyklop, rozrzutniki pozwoliły wyeliminować ciężką pracę fizyczną przy nawożeniu pól. Przed erą mechanizacji, a w mniejszych gospodarstwach jeszcze nie tak dawno, zarówno załadunek, jak i rozrzucanie obornika na polu odbywały się ręcznie przy pomocy wideł.

Fabryka Maszyn Rolniczych w Czarnej Białostockiej: Od Biafamaru do Agromy

Historia Fabryki Maszyn Rolniczych w Czarnej Białostockiej jest złożona i pełna transformacji. Jej początki sięgają 20 października 1952 roku, kiedy to w Puszczy Knyszyńskiej utworzona została Fabryka Maszyn Rolniczych „Biafamar” - Wytwórnia Chemiczna nr 14. Początkowo zakład zajmował się produkcją o charakterze specjalnym.

W 1956 roku fabryka zmieniła nazwę na Wytwórnię Wyrobów Precyzyjnych i rozpoczęła produkcję jednoosiowych rozrzutników obornika RT I. Oprócz maszyn rolniczych wytwarzano również inne produkty drewniane i metalowe, takie jak stolarka budowlana czy puszki narzędziowe do motocykli. Na początku lat 60., po zaprzestaniu produkcji pralek, zakład podjął się wytwarzania chłodziarki domowej „Szron”, a następnie lodówki „Szron Lux 125”.

W latach 60. na bazie magazynów wybudowanych w poprzedniej dekadzie przy Wytwórni Wyrobów Precyzyjnych w Czarnej Białostockiej powstało Przedsiębiorstwo Handlu Sprzętem Rolniczym Agroma. Jego podstawową działalnością był import oraz dystrybucja w kraju ciągników i maszyn rolniczych wyprodukowanych w ZSRR.

Dalsze zmiany nastąpiły w czerwcu 1998 roku, kiedy to przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę akcyjną pod nazwą: „Biafamar” Fabryka Maszyn Rolniczych. 15 grudnia 1999 roku Agencja Prywatyzacji sprzedała 80% akcji FMR Biafamar. Ostatecznie, 22 maja 2003 roku, z inicjatywy Wiktora Gryki, na bazie zakupionych cynkowni na terenach byłej Fabryki Maszyn Rolniczych “Biafamar” powstała spółka Cynkomet sp. z o.o.

Modele Rozrzutników Obornika Agroma z Czarnej Białostockiej

Według „Informatora Agromy” z 1979 roku, Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet” w Czarnej Białostockiej miała w ofercie dwa główne modele rozrzutników do obornika.

Rozrzutnik Obornika N219

Jednym z oferowanych modeli był rozrzutnik obornika N219. Dawkowanie obornika odbywało się w nim z kabiny ciągnika za pomocą dźwigni sterującej prędkość przesuwu przenośnika podłogowego oraz prędkość roboczą ciągnika.

Rozrzutnik Obornika N218

Kolejnym modelem był rozrzutnik obornika N218. Jest on zbudowany na podwoziu z kołami w układzie tandem i może poruszać się po drogach publicznych z prędkością do 25 km/h.

Inne modele i importowane rozrzutniki

Na polskim rynku dostępne były również inne konstrukcje, takie jak rozrzutnik obornika N213, produkowany m.in. przez Agromet-Warfama Dobre Miasto. W latach 70-tych w Centrali Handlowej Sprzętu Rolniczego dostępne były także importowane z ZSRR jednoosiowe rozrzutniki obornika 1PTU-4,0, które fabrycznie przystosowano do stosowania również przy rozsiewaniu wapna.

Aspekty Techniczne: Układ Hamulcowy Rozrzutnika N233 Agroma

Użytkownicy rozrzutników Agroma, w tym modelu N233, często poszukują szczegółowych informacji na temat ich układów hamulcowych, w szczególności instrukcji obsługi oraz wykazu części zamiennych. Jedną z kwestii, która budzi pytania, jest działanie elementu osadzonego na zbiorniku powietrza. Wygląda on na zawór trójdrogowy i posiada jedno wejście od strony ciągnika, jedno wyjście na siłownik i jest bezpośrednio sprzęgnięty ze zbiornikiem powietrza. Dźwignia znajdująca się na tym elemencie również intryguje użytkowników.

W dyskusjach technicznych wyjaśniono, że jest to zawór przekaźnikowy z regulacją ciśnienia hamowania. Dźwignią na zaworze zmienia się siłę reakcji układu hamulcowego. Zgodnie z wyjaśnieniami, dźwignia służy do spuszczania ciśnienia z układu hamulcowego, a sam zawór pełni funkcję regulacji ciśnienia hamowania. Taki zawór jest kluczowy dla bezpieczeństwa, ale w przypadku prób wykorzystania zbiornika powietrza do innych celów, np. budowy kompresora, element ten jest zazwyczaj nieprzydatny.

Efektywność i Praktyczne Zastosowanie Rozrzutników Agroma

Wśród użytkowników rozrzutników Agroma często pojawiają się pytania dotyczące efektywności pracy i opłacalności świadczenia usług. Przykładowo, w dyskusjach na forach internetowych zastanawiano się, czy kwota 500 zł za 14 "czubatych" rozrzutników to dobra cena za usługę. Nierzadko wskazywano, że taka stawka może być niewystarczająca.

Dyskusje obejmowały również kwestie wydajności pracy. Wskazywano, że przy doświadczonym operatorze ładowacza Cyklop do załadunku i drugim doświadczonym operatorze rozrzutnika dwuosiowego, w przypadku bliskiego miejsca rozwózki (tuż za miejscem składowania), wydajność mogła wynosić nawet 6 rozrzutników na godzinę. Pojawiały się również opinie, że załadowanie i rozwiezienie rozrzutnika w mniej niż 5 minut jest możliwe, ale wymaga odpowiedniego sprzętu i umiejętności. Podkreślano, że bez adaptera, osiągnięcie takiej wydajności w Agromecie jest trudne.

Problemy z Identyfikacją i Rocznikiem Produkcji

Jednym z częstych problemów, z jakimi borykają się użytkownicy rozrzutników Agroma, jest brak możliwości odczytania daty produkcji maszyny. Jest to często spowodowane zamalowaniem lub zniszczeniem tabliczki znamionowej. W takiej sytuacji ustalenie dokładnego rocznika, na przykład między 1985 a 1986 rokiem, staje się wyzwaniem. Użytkownicy w takich przypadkach szukają potwierdzenia, czy rok produkcji elementów, takich jak butla powietrzna, pokrywa się z rokiem produkcji całego rozrzutnika, co mogłoby pomóc w identyfikacji maszyny.

tags: #agroma #czarna #bialostocka #rozrzutnik