Amman: Stolica Jordanii na Wzgórzu Cytadeli

Amman, stolica Jordanii, to miasto pełne kontrastów, w którym starożytne ruiny sąsiadują z nowoczesnymi kawiarniami i dynamicznie rozwijającym się życiem kulturalnym. Często traktowany jedynie jako przystanek w drodze do Petry czy nad Morze Martwe, Amman zasługuje na dłuższą uwagę, oferując podróżnym unikalną mieszankę historii, kultury i współczesności.

Charakterystyka Ammanu: Historia i Rozwój

Amman, choć dziś jest dynamiczną metropolią, ma za sobą długą i burzliwą historię, sięgającą 2 tysięcy lat p.n.e. W starożytności miasto nosiło nazwę Rabbat Ammon i było stolicą królestwa Ammonitów, wymienianą w Starym Testamencie. W III wieku p.n.e. zostało podbite przez egipskiego władcę Ptolemeusza II Filadelfosa i przemianowane na Filadelfię. Nazwa Amman, którą miasto nosi do dziś, została ukuta trzy wieki później, kiedy na tamtejszych wzgórzach osiedlili się Nabatejczycy i Ghassanidzi. Od 635 roku Amman pozostawał pod panowaniem Arabów, jednak jego znaczenie stopniowo spadało po przeniesieniu stolicy kalifatu z Damaszku do Bagdadu, a od XVI wieku znajdowało się w rękach tureckiego imperium osmańskiego, aż w końcu zostało całkowicie opuszczone.

Odbudowa i współczesny rozwój

Miasto powróciło do łask dopiero w 1878 roku, gdy przybyli tam Czerkiesi wysiedleni z Kaukazu Północnego. Powstanie stacji kolejowej na linii łączącej Damaszek z Medyną przyczyniło się do ponownego rozkwitu Ammanu. W 1921 roku Emir Abdullah, władca równie młodego kraju, jakim jest współczesna Jordania, wybrał to miasto na swoją stolicę. W ciągu zaledwie 100 lat, błotnista, mało znacząca wioska przekształciła się w monstrualnej wielkości miasto, liczące dziś ponad 4 miliony mieszkańców.

Jednym z głównych czynników dramatycznego rozrostu i rozwoju Ammanu była imigracja. Większość współczesnych mieszkańców stolicy Jordanii ma swoje korzenie w zupełnie innych miejscach, przede wszystkim w Palestynie. Miasto stało się nowym domem dla Palestyńczyków represjonowanych przez Izrael. Dziś Jordania po raz kolejny przyjmuje wypędzonych - Syryjczyków wykrwawionych trwającą od 2011 roku wojną.

Architektura i atmosfera

Architektonicznie, Amman jest bliżej krajów śródziemnomorskich. Jako że głównym budulcem jest tam wapień, większość domów i innych budynków jest biała, stąd wzięło się określenie „białe miasto”. Nie brakuje tam elementów architektury islamu, ale w mieście wciąż można znaleźć liczne pamiątki po antycznym Rzymie i Bizancjum. W całościowym ujęciu tworzy to specyficzną mozaikę, odzwierciedlającą długą i złożoną historię miasta. Dziś Amman jest specyficzną mozaiką tradycji i nowoczesności, z przeszłością widoczną we wschodniej części stolicy (biała zabudowa, niewielkie sklepiki, bazary i stare warsztaty) oraz nowoczesnością dominującą w zachodniej części (wieżowce, galerie sztuki, luksusowe butiki i hotele).

Co rzuca się w oczy w Ammanie, to przyjazna atmosfera. Miasto posiada opinię jednego z najłatwiejszych w odbiorze miast Bliskiego Wschodu. Brak zabytków i betonową dżunglę rekompensuje spokój, widoczna na każdym kroku tolerancja i pokojowa koegzystencja trzech wielkich religii. Kościoły sąsiadują z meczetami, a niektóre świątynie, jak choćby meczet króla Abdullaha, współdzielą nawet jeden parking z położonymi obok chrześcijańskimi świątyniami.

Główne atrakcje Ammanu

W największym mieście Jordanii każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od tego, czy interesuje go życie nocne, historia czy zabytki.

Cytadela Jebel Al Qala’a

Cytadela na wzgórzu Jabal Al-Qala (Jebel Al Qala’a) to najwyższy punkt miasta, położony na wysokości 850 metrów nad poziomem morza. Została ufortyfikowana mniej więcej w 1800 roku p.n.e., a od tamtego czasu podlegała licznym przebudowom i rozbudowom, realizowanym między innymi w epoce rzymskiej, bizantyjskiej i umajjadzkiej. Jest to najstarsza część Ammanu, położona na jednym z siedmiu wzgórz, na których zbudowano miasto. Z każdej strony wzgórza rozciąga się oszałamiająca panorama miasta, szczególnie od strony cysterny, skąd widać gigantyczną, 60-metrową flagę Jordanii łopoczącą nad morzem biało-szarych kubików domów.

Na terenie Cytadeli znajdują się:

• Świątynia Herkulesa: Wzniesiona w czasie panowania Rzymian, z której do dziś zachowało się zaledwie kilka elementów, w tym ręka mitycznego półboga (część wielkiego posągu Herkulesa) i kilka kolumn, z których dwie kompletne mierzą niemal dziesięć metrów wysokości.
• Pałac Umajjadów: Wybudowany między VII a VIII stuleciem, pierwotnie był okazałym kompleksem zabudowań, jednak większość zawaliła się w trakcie trzęsienia ziemi w 749 roku. Na potrzeby turystyki zrekonstruowano salę audiencyjną z kopułowym zadaszeniem.
• Ruiny bazyliki bizantyjskiej: Po wybudowanej w VI wieku świątyni zostały kolumny i kilka mozaik.
• Jordańskie Muzeum Archeologiczne: Gdzie zgromadzono zbiór artefaktów z epoki brązu i posągi odkryte na stanowisku archeologicznym Ain Ghazal.

Zaledwie kilka minut spacerem od Cytadeli znajduje się jedna z najlepiej zachowanych rzymskich budowli w Jordanii - Teatr Rzymski.

Teatr Rzymski w Ammanie

Teatr Rzymski, zbudowany w II wieku n.e. za panowania cesarza Antonina Piusa, mógł pomieścić nawet 6 tysięcy widzów. Został wykuty w zboczu wzgórza, dzięki czemu zachował świetną akustykę - stojąc na scenie, można mówić szeptem i być słyszanym aż w najwyższych rzędach. Do dziś jest używany do koncertów i innych wydarzeń. W bocznych częściach teatru mieszczą się dwa muzea: Muzeum Folkloru Jordańskiego z salami obrazującymi życie na wsi i w mieście oraz Muzeum Tradycji Ludowych, ze strojami i biżuterią z różnych regionów i epok. Obok teatru jest darmowy parking, co jest rzadkością w Ammanie.

Meczety w Ammanie

• Meczet Króla Abdullaha I: Nazywany również Błękitnym Meczetem, jest jednym z najmłodszych obiektów na mapie Ammanu. Prace nad świątynią, mogącą zmieścić do trzech tysięcy wiernych (w środku może pomieścić 7000 wiernych, a na dziedzińcu zmieści się dodatkowe 3000 osób), rozpoczęły się w 1982 roku, a zakończyły siedem lat później. Jest to jedyny meczet w Ammanie otwarty dla turystów niemuzułmańskich, zazwyczaj w godzinach 9:00-18:00 w weekendy i dni powszednie.
• Grand Husseini Masjid: Wybudowany w 1924 roku przez króla Abdullaha I na miejscu starożytnego meczetu. Znajduje się w samym centrum Ammanu, obok wielkiego targu. Wstęp do środka jest tylko dla muzułmanów.

Rainbow Street i Jebel Amman

Jebel Amman, kolejne wzgórze, oraz ulica przecinająca jego szczyt - Rainbow Street - to jedno z najprzyjemniejszych miejsc w stolicy Jordanii. Jest to dzielnica pełna willi z białego i różowego kamienia, głównie wybudowanych pomiędzy 1927 a 1948 rokiem przez zamożnych Ammańczyków (łącznie z rodziną królewską). Sama Rainbow Street to bardzo hipsterska uliczka, pełna mniej i bardziej klimatycznych knajpek, lodziarni z tradycją i kultowych falafeli. Charakteryzuje się brukowanymi uliczkami, kawiarniami, galeriami sztuki oraz ambasadami i imponującymi rezydencjami. Mimo że Rainbow Street jest popularna wśród turystów, wciąż przyciąga wielu Jordańczyków, szczególnie wieczorami.

El-Weibdeh i Abdoun

• El-Weibdeh: Fascynująca dzielnica, która zachwyca historią i nowoczesnym charakterem. Dzięki nowym restauracjom, przytulnym barom i muzyce na żywo, ta część miasta odzyskała nowe życie i jest spokojnym miejscem, które wielu obcokrajowców nazywa swoim domem.
• Abdoun: Jedna z najbogatszych części Ammanu, w której znajdują się luksusowe domy, a także najpopularniejsze bary, restauracje i kluby nocne. Centrum handlowe Taj przyciąga miłośników zakupów z całego miasta.

Inne atrakcje

• Roman Nymphaeum: Fragment monumentalnej, rzymskiej fontanny z II wieku n.e., zaledwie kilka minut spacerem od głównego souku i Teatru Rzymskiego.
• Tradycyjny Souk: Gwarna dzielnica z pamiątkami, ubraniami, przyprawami, perfumami, świeżymi warzywami i owocami, a także rybami i mięsem.
• Muzeum Kolejnictwa: Znajdujące się na stacji kolejowej, które można zwiedzać w tygodniu, a w weekendy można odbyć przejażdżkę koleją do stacji przy lotnisku.
• Pierwszy mikrobrowar w Jordanii: Założony w 2009 roku, oferuje wycieczki z degustacją.
• Park publiczny Al Hussein: Idealne miejsce na relaks, z kortami tenisowymi, boiskami do gry w piłkę nożną i koszykówkę. Znajdują się tu również Muzeum Dziecięce i Królewskie Muzeum Motoryzacji.

Kuchnia i życie towarzyskie w Ammanie

Amman przywita wielu podróżnych mocną, słodką kawą z kardamonem. Całe rodziny raczą się nią, biesiadując po zmroku na skwerku przy amfiteatrze. Warto spróbować knafeh (kunafie) - ciepłego deseru z serem, posypanym pistacjami, którego najlepszą wersję serwuje Habibah Sweets w zaułku w prawo od ulicy Króla Fajsala.

Dla miłośników lokalnych smaków, Hashem Restaurant Down Town w centrum miasta to kultowa knajpka bez zbędnych udziwnień, oferująca klasyki street foodu: falafel, hummus, ful i świeże pity. Polecany jest pyszny zestaw z falafelem, pitą i typowymi dipami, z których niezrównany jest baba ganoush i oczywiście hummus. Dla tych, którzy nie przekonają się do baraniny, kołem ratunkowym jest shish taouk (szaszłyk z kurczaka), a libańska sałatka fattoush to czysta poezja.

Alkohol jest dostępny, choć w restauracjach raczej rzadko. Niektóre, zwłaszcza przy hotelach, serwują lokalne, drogie piwo. Są też specjalne, pochowane na uboczu sklepy z całym asortymentem. Lokalnym trunkiem jest arak, podawany z wodą i lodem, o anyżowym smaku, przypominający grecką ouzo i turecką raki.

Praktyczne wskazówki dla podróżnych

Odkąd tanie linie lotnicze, takie jak Ryanair, oferują połączenia do Ammanu z Modlina i Krakowa, Jordania stała się łatwiej dostępna dla Polaków. Jeśli zostajemy minimum trzy noce i na pewno wybieramy się do Petry, opłacalne jest kupienie tzw. Jordan Pass, czyli oferowanego przez Ministerstwo Turystyki i Zabytków pakietu wejściówek do topowych atrakcji kraju. Obejmuje on Petrę, Jerash, zamek krzyżowców Karak, a w samym Ammanie wstęp do teatru rzymskiego wraz z dwoma muzeami i do Cytadeli. Cena Jordan Pass zależy od tego, ile dni chcemy zwiedzać Petrę (np. 2 dni - 75 JD, czyli dinarów jordańskich, ok. 400 zł). Dzięki pakietowi wejściówek nie trzeba uiszczać opłaty za wizę na lotnisku (40 JD).

W Ammanie da się znaleźć niskobudżetowe, a przyzwoite noclegi, co w innych częściach kraju nie będzie już tak proste. Często ciepła woda jest ograniczana do paru godzin rano i wieczorem, ale za to dostaniemy w cenie smaczne śniadanie. Internet w Ammanie jest łatwo dostępny i działa bardzo dobrze, zarówno w hotelach, jak i w przestrzeni publicznej. Można kupić tradycyjną kartę SIM na lotnisku lub w mieście, lub skorzystać z eSIM.

Ceny usług, transportu, wstępu do turystycznych atrakcji są wysokie, sporo wyższe niż w Polsce, ale i tak warto. Jordania jest krajem wyjątkowo bezpiecznym, wygodnym do podróżowania i gościnnym.

tags: #ammann #wzgorze #nad #miastem