Mało która rasa wywołuje tyle emocji co amstaff, a właściwie każdy terier typu bull (TTB), bardzo często niezależnie od tego, jakiej jest rasy, po prostu nazywany amstaffem. Pierwotne przeznaczenie tych psów, czyli uczestnictwo w psich walkach, wieloletnia moda na te rasy w środowiskach przestępczych oraz wypaczony obraz kreowany przez media, wszystko to spowodowało, że TTB uznawane są za psy wyjątkowo agresywne, atakujące bez powodu, zarówno zwierzęta, jak i ludzi. Krzywdzące mity, błędne oceny i etykieta „pies-morderca” sprawiają, że nie jest łatwo próbować zmienić opinię o terierach typu bull. Niniejszy tekst ma na celu wyjaśnienie pewnych kwestii związanych z rasami TTB, zwłaszcza w kontekście ich relacji z dziećmi.
"Nie wszystko amstaff, co ma cztery łapy": Klasyfikacja ras TTB
Bardzo często słyszymy „amstaff to, amstaff tamto” i każdy pies w tym typie napotkany na naszej drodze to również amstaff. A tym czasem teriery typu bull to nie tylko amstaffy.
American Staffordshire Terrier (Amstaff)
American Staffordshire Terrier - amstaff, to rasa uznana przez FCI (grupa III Teriery, sekcja 3 Teriery w typie bull). Jest psem średniej wielkości, żywo reagującym na otoczenie. Na swój rozmiar (wzrost 45-50 cm, waga 20-35 kg) sprawia wrażenie wyjątkowo silnego. Jest proporcjonalnie zbudowany, dobrze umięśniony, zwarty i krępy, z szeroką, potężną głową, średniej długości kufą i bardzo silnymi szczękami. Posiada szeroką i głęboką klatkę piersiową oraz muskularny zad. Każde umaszczenie jednolite lub łaciate jest dopuszczalne, jednak niepożądane jest czarne podpalane, czekoladowe i białe, jeśli biel obejmuje ponad 80% powierzchni ciała.
Amstaff to pies wesoły, sympatyczny i przyjazny. Łatwo nawiązuje kontakt z ludźmi i jest w stosunku do nich bardzo pozytywnie nastawiony. Uwielbia się bawić, również z dziećmi, wykazując się przy tym dużą tolerancją i zrozumieniem dla małego człowieka, przez co w USA bardzo często wybierany jest właśnie na psa rodzinnego. Trochę gorzej prezentują się jego stosunki z psami i innymi zwierzętami. Jako TTB bywa w stosunku do obcych psów agresywny, a jako terier chętnie zapoluje na kota czy inne drobne zwierzęta.
Inne rasy w typie bull terrier
- American Pit Bull Terrier (Pitbull): Rasa nieuznana przez FCI, ale uznawana przez UKC. Jest wyższy od swojego kuzyna amstaffa i ma lżejszą budowę (wzrost 40-55 cm, waga 15-30 kg). Dopuszczalny jest każdy rodzaj umaszczenia (UKC nie akceptuje merle). Odróżnienie pitbulla od amstaffa bywa problematyczne, różnice zauważalne są głównie w zachowaniu i charakterze. Pitbull jest psem energicznym, chętnym do ruchu i zabawy, w stosunku do ludzi miłym i przyjacielskim. Do innych psów bywa agresywny, ale można to wypracować poprzez odpowiednie wychowanie i socjalizację. Od amstaffa różni się większą zaciętością i zawziętością.
- Staffordshire Bull Terrier (Staffik): Rasa uznana przez FCI. Jest krótkowłosym, mocnym i dobrze zbudowanym psem, mniej niż średniego wzrostu (wzrost 35-40 cm, waga 12-18 kg). Jest bardzo wesoły, żywiołowy i pełen energii. Uwielbia zabawę i ruch. W stosunku do ludzi są bardzo przyjacielskie, do swoich opiekunów są wierne i czułe. W kontaktach z dziećmi są bardzo przyjazne i wyrozumiałe oraz potrafią się nimi z czułością opiekować, zyskując w Wielkiej Brytanii przydomek „pies-niania”.
- Bulterier / English Bull Terrier (Bulik): Rasa uznana przez FCI. Jest dobrze zbudowany i umięśniony (wzrost 50-55 cm, waga 20-35 kg, wersja miniaturowa 25-35 cm, waga 10-15 kg). Posiada unikalną jajowatą głowę bez przełomu czołowego. Jest psem wesołym i bardzo żywotnym, a także upartym, zdecydowanym i pewnym siebie. Nie zawsze zdaje sobie sprawę ze swojej siły, a ponieważ ma wysoką odporność na ból, potrafi bawić się dość masywnie i ostro, aczkolwiek nie ma w tym złej woli.
Niezależnie od różnic w wyglądzie i charakterach, wszystkie rasy TTB to psy silne, odważne, inteligentne, przywiązane do człowieka i darzące go bezgraniczną miłością i zaufaniem. To psy, które będąc normalnie wychowane i prowadzone, nigdy nie zwrócą się przeciw człowiekowi.
Historia i ewolucja ras typu bull terrier
Na początku XIX wieku w Anglii, w wyniku krzyżowania buldoga (Old English Bulldog) z kilkoma rasami terierów, takimi jak English White Terrier czy Manchester Terrier, powstały rasy: Staffordshire Bull Terrier oraz Bulterier. Rasy te były pierwotnie bardzo niewyrównane, a bulterierami nazywano wszelkie mieszańce buldogów i terierów używane do walk z bykami, niedźwiedziami i psami. Były to psy odznaczające się sporą siłą fizyczną oraz nieustępliwością i wojowniczym charakterem.
Początkowo używane do walk z innymi zwierzętami, po ich zakazaniu w 1835 roku, z powodzeniem stały się bardzo popularnymi psami towarzyszącymi i obronnymi. Gdy w XIX wieku Staffordshire Bull Terrier został sprowadzony do USA, amerykańscy hodowcy, krzyżując go z innymi rasami, zwiększyli jego masę i uczynili go wyższym, o jeszcze bardziej potężnej głowie. W ten sposób powstał American Pit Bull Terrier, zarejestrowany przez United Kennel Club (UKC) w 1898 roku.
Pitbull, ze względu na swoją waleczność, siłę, zwinność i nieustępliwość, był używany przez farmerów do ochrony dobytku, chwytania bydła, tępienia gryzoni oraz polowań. Niestety, stał się również rasą najczęściej wykorzystywaną w bardzo popularnych w Stanach walkach psów. Przez to hodowla tej rasy przez lata prowadzona była pod kątem agresji w stosunku do innych psów oraz chęci do walki. Jednocześnie, o czym należy zawsze wspominać, nigdy rasa ta nie była kształtowana w kierunku agresji do człowieka. Wręcz przeciwnie - cechą pożądaną było przywiązanie do człowieka, posłuszeństwo i współpraca. Dlatego też kompletnie niezrozumiałe i błędne jest przypisywanie psom ras TTB wrodzonej agresji w stosunku do człowieka.
Rozwój American Staffordshire Terriera
W 1900 roku w USA wprowadzono zakaz organizowania walk psów. W tym samym czasie część hodowców psów rasy pitbull postanowiła odciąć się od niechlubnej przeszłości rasy oraz stworzyć możliwość rejestracji i wystawiania swoich psów w American Kennel Club (AKC), który nie uznaje walk psów ani ras hodowanych w tym celu. W ten sposób powstała rasa American Staffordshire Terrier, zarejestrowana przez AKC w 1936 roku.
American Staffordshire Terrier miał być rasą różniącą się od American Pit Bull Terriera przede wszystkim charakterem. W procesie doboru hodowlanego starano się wyciszyć, a z czasem wykluczyć agresję w kierunku psów i innych zwierząt, równocześnie wzmacniając pozytywne cechy pitbulla, takie jak współpraca z człowiekiem, wierność i posłuszeństwo. Mimo że American Pit Bull Terrier i American Staffordshire Terrier są aktualnie dwoma osobnymi rasami, podobieństwa w wyglądzie są na tyle duże, że ludzie bardzo często mają problem w odróżnieniu amstaffa od pitbulla.
Mity i stereotypy: Amstaff jako "Pies-morderca"?
American Staffordshire Terrier - rasa ta jak mało która wywołuje mnóstwo emocji. W mediach powszechnie obwołany jako "pies-morderca", od lat cieszy się złą sławą. Obawy przed amstaffami mogą być uzasadnione, ponieważ są to psy bardzo silne fizycznie i psychicznie, którym trzeba poświęcić dużo czasu na odpowiednie wychowanie. W rzeczywistości amstaffy to psy bardzo inteligentne i chętnie się uczące. Bardzo przywiązują się do rodziny, a do dzieci wykazują olbrzymią cierpliwość. Potrafią godzinami się z nimi bawić i pozwalać nawet na niezbyt delikatne „pieszczoty”. Mają niezwykłe wyczucie: przyjaźnie nastawionego człowieka powitają z radością i entuzjazmem, natomiast gdy uznają, że obcy może stanowić zagrożenie, potrafią go skutecznie odstraszyć.
Negatywne opinie o tych psach wynikają najczęściej ze złej tresury. Nieodpowiedzialni właściciele lubią popisywać się zwinnością i siłą swojego psa, zachęcając go do agresywnych zachowań, co tylko wzmacnia jego negatywne reakcje.
Amstaff a dzieci: Rzeczywistość i obawy
Amstaffy, zwłaszcza American Staffordshire Terriery, w USA często mają opinię "psa-niańki" - są wesołe, nie są psami jednego właściciela i doskonale dogadują się z dziećmi. Jednakże, niezależnie od rasy, żaden pies, zwłaszcza tak silny jak amstaff, nie powinien zostawać sam z dzieckiem. NIGDY. To podstawowa zasada bezpieczeństwa, która powinna być zawsze przestrzegana przez odpowiedzialnych opiekunów. Ważne jest, aby dorośli poświęcali czas na to, by zawsze ktoś był z malcem i z psem. Małe dziecko może niechcący włożyć psu palec do oka lub zrobić coś, co pies, nawet o łagodnym usposobieniu, może zinterpretować jako zagrożenie lub ból, co może doprowadzić do nieprzewidywalnych reakcji.
Podsumowując, posiadanie amstaffa w rodzinie z dziećmi jest dobrym pomysłem, pod warunkiem, że właściciel jest odpowiedzialny. Im pies większy i bardziej wymagający, tym większa odpowiedzialność.
🐾🧩 Karolek i Zagadki o Psach 🐶 Rasy psów bajka edukacyjna dla dzieci 📚
Statystyki pogryzień: Co mówią dane?
Często natykamy się w prasie na krzyczące nagłówki w typie „Znów amstaff pogryzł człowieka”. Czy tak jest aby na pewno? Czy psy ras TTB są najczęstszymi sprawcami pogryzień? Czy po prostu tytuł „z amstaffem w środku” bywa bardziej chwytliwy niż z jamnikiem? Przyjrzyjmy się statystykom pogryzień, pamiętając o tym, że metody statystyczne są dość "kulaw", ponieważ zazwyczaj nie uwzględnia się w nich wielkości populacji danej rasy w danym kraju, a jedynie zlicza przypadki pogryzień, co może mieć wpływ na zafałszowanie obrazu. Dodatkowo, brak doniesień o pogryzieniach przez małe psy, zazwyczaj z powodu niewielkich obrażeń, również wpływa na analizy.
W Polsce wszelkie statystyki dotyczące pogryzień są dość wątpliwe i właściwie nie istnieją, bowiem opierają się jedynie na informacjach dotyczących przypadków pokąsania, ewidencjonowanych przez Sanepid i Inspekcję Weterynaryjną tylko wtedy, kiedy pies został poddany obserwacji.
Analiza przypadków w Polsce
Według pracy „Analizy przypadków pokąsania przez psy” autorstwa Katarzyny Fiszdon i Agnieszki Boruty z SGGW (Życie Weterynaryjne, 2012 r.), w 222 analizowanych przypadkach, w których określono rasę psa:
- Znaczną większość, bo ponad 65%, stanowiły mieszańce.
- Wśród mieszańców znalazły się 4 mieszańce w typie owczarka niemieckiego, 3 w typie jamnika i 3 w typie American Staffordshire Terriera.
- Wśród psów rasowych było 31 (14%) owczarków niemieckich i 9 (4,1%) jamników.
Jak widać, w tej (niestety dość niewielkiej) grupie psów teriery typu bull pojawiły się w zaledwie 4 przypadkach (w tym 3 są opisane jako psy w typie rasy), mimo że w Polsce są to rasy dość popularne i stanowią spory odsetek wszystkich psów.
Dane ze świata: Poważne pogryzienia
Analiza dostępna na stronie www.dogbitelaw.com objęła ponad 2 tysiące poważnych pogryzień (pominięto płytkie rany, mowa tylko o sytuacjach realnie zagrażających zdrowiu i życiu), w tym 264 śmiertelne. Lista ras z najwyższym prawdopodobieństwem trwałych okaleczeń, śmiertelności i udziału dzieci wygląda następująco (kolejność odwrotna):
- Akita: śmiertelność wypadków: 2%, okaleczenia: 81%, wypadki z udziałem dzieci: 67%
- Bokser: śmiertelność wypadków: 6%, okaleczenia: 39%, wypadki z udziałem dzieci: 19%
- Labrador: śmiertelność wypadków: 8%, okaleczenia: 77%, wypadki z udziałem dzieci: 70%
- American Pit Bull Terrier: śmiertelność wypadków: 9%, okaleczenia: 55%, wypadki z udziałem dzieci: 45%
Warto zwrócić uwagę, że Labrador, powszechnie uznawany za łagodnego psa rodzinnego, również pojawia się w statystykach poważnych pogryzień, co podkreśla, że kluczowe jest wychowanie i odpowiedzialność właściciela, a nie tylko rasa.
Klucz do sukcesu: Odpowiedzialny właściciel i wychowanie
Charakter amstaffa zależy przede wszystkim od człowieka i genów, dlatego bardzo ważne jest, aby kupować psy ze sprawdzonych hodowli. Odpowiedzialny hodowca dobiera do hodowli psy o stabilnej psychice oraz prawidłowo socjalizuje szczeniaki. Aby amstaff był niekłopotliwym psem rodzinnym, nie wolno zwlekać z jego nauką. Trzeba wyraźnie ustalić hierarchię, żeby od początku wiedział, że to jego pan jest przywódcą stada. Opiekun musi umieć go sobie podporządkować cierpliwością i konsekwencją. Relacje oparte na autorytecie i zaufaniu będą świetnie funkcjonować. Nie można sobie pozwalać na agresję wobec psa, gdyż może to doprowadzić do konfrontacji i początku problemów. Konsekwencja i delikatne, pozytywne podejście pozwolą nam wychować psa łagodnego i towarzyskiego.
Brak nadzoru, nieodpowiedzialne zachowanie właścicieli oraz zaniedbania w wychowaniu i socjalizacji mogą prowadzić do tragicznych konsekwencji, czego przykładem są incydenty, w których agresywne psy (często określane w mediach jako amstaffy) atakują inne zwierzęta lub ludzi. W takich przypadkach to nie rasa, lecz nieodpowiedzialność właściciela jest główną przyczyną tragedii, która często kończy się karą sądową i umieszczeniem psa w schronisku lub jego uśpieniem. Właściciele agresywnych czworonogów odpowiadają za ich niedopilnowanie, a konsekwencje bywają druzgocące dla wszystkich stron. Należy pamiętać, że każdy pies, niezależnie od rasy, wymaga odpowiedniej opieki, socjalizacji i wychowania.
Zdrowie i pielęgnacja Amstaffa
Rasa American Staffordshire Terrier charakteryzuje się dobrym zdrowiem. Ciężkie choroby zdarzają się rzadko. Najczęściej jest to dysplazja stawów biodrowych lub łokciowych lub ataksja. Amstaffy przez większość życia cieszą się dobrym zdrowiem, jednak istnieją choroby, na które są szczególnie podatne. Na szczęście większości tych schorzeń można przeciwdziałać.
Amstaffy nie mają specjalnych potrzeb pielęgnacyjnych i żywieniowych. Dlatego, o ile Twój pies nie zmaga się z nietolerancją pokarmową, możesz podawać mu na co dzień uniwersalne mieszanki dla psów dorosłych lub szczeniąt. Amstaffy doskonale nadają się do wszelkich aktywności sportowych. Uwielbiają przebywać na świeżym powietrzu i mają nieskończone pokłady witalności, dlatego powinny je wybierać tylko aktywne osoby, które będą poświęcać im wystarczająco dużo czasu i uwagi. Amstaffy nie potrafią długo wysiedzieć w jednym miejscu.
Kwestia posiadania Amstaffa: Prawne aspekty i koszty
Paradoksem jest fakt, że to właśnie American Pit Bull Terrier, mimo braku możliwości udokumentowania rasy przez FCI, znalazł się na liście ras psów uznawanych za agresywne w niektórych regulacjach prawnych (np. art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w Polsce). W Europie sytuacja jest minimalnie prostsza, bowiem jedynie American Staffordshire Terrier jest rasą uznaną przez FCI (a za tym i przez Polski Związek Kynologiczny). Tak więc na terenie Polski pies rasowy, posiadający rodowód, będzie zawsze amstaffem. Natomiast jedyną możliwością posiadania rodowodowego pitbulla jest import z USA.
Cena amstaffa zależy oczywiście od renomy hodowli oraz umaszczenia - najdroższy jest amstaff blue, którego koszt może wynosić około 5 tys. złotych. Niewiele tańszy jest czarny amstaff - cena zaczyna się w tym przypadku od 3,5 tys. złotych. Jeśli spotkasz ogłoszenia od handlarzy oferujących amstaffy w niższej cenie niż 3 tys. zł - uważaj, gdyż psy z niepewnych źródeł mogą mieć problemy zdrowotne lub behawioralne.