Blok silnika ciągników Białoruś MTZ – historia i rozwój

Białoruskie traktory MTZ, znane jako Białoruś, wciąż pozostają jednymi z najpopularniejszych ciągników w Polsce, z modelem MTZ-82 w szczególności wiodącym prym.

Początki rozwoju ciągników MTZ

Zlecenie i wymagania ministerstwa

W maju 1948 roku, nowo utworzone biuro konstrukcyjne przy powstającej w Mińsku fabryce traktorów otrzymało zlecenie z Ministerstwa Rolnictwa ZSRR na opracowanie ciągnika kołowego. Zarządzenie to określało podstawowe wymagania dla maszyny rolniczej, która miała być przeznaczona dla kołchozów i sowchozów. Zdecydowano, że źródłem napędu będzie silnik Diesla o mocy 35-40 KM. Określono również wyposażenie ciągnika w podnośnik hydrauliczny i maksymalną prędkość do 13 km/h.

Pierwsze prototypy: MTZ-1 i MTZ-2

Prace projektowe ruszyły w szybkim tempie. Już w październiku 1948 roku zakończono rysunki techniczne prototypu. Przygotowano dwie wersje ciągnika:

• MTZ-1 - trzykołowy, przeznaczony do upraw międzyrzędowych i wysokopiennych.
• MTZ-2 - klasyczny, czterokołowy traktor.

Oprócz różnic w układzie jezdnym, obydwa ciągniki były identyczne. Jako źródło napędu zaproponowano czterocylindrowy silnik Diesla D-36, adaptowany z ciągnika gąsienicowego Kirowiec KD-35, osiągający na wale korbowym moc 37 KM. Warto wspomnieć, że jednostka D-36, podobnie jak niemal cały ciągnik KD-35, była kopią amerykańskiego Caterpillara D2. Układ napędowy, mimo że również oparty na pięciobiegowej skrzyni przekładniowej ciągnika KD-35, został dostosowany do układu jezdnego ciągnika kołowego.

Rozpoczęcie produkcji seryjnej

W połowie 1949 roku zmontowano pierwszy prototyp, a kolejnych sześć sztuk w następnych miesiącach. Produkcja seryjna została zapoczątkowana dopiero w 1953 roku, po zakończeniu budowy fabryki.

Ewolucja i modernizacje - MTZ-5

Pierwsze usprawnienia MTZ-5

W kolejnych latach stwierdzono szereg niedociągnięć konstrukcji, które przyczyniły się do wielu zmian i w efekcie opracowania następcy, oznaczonego symbolem Białoruś MTZ-5. W prototypowym wydaniu z 1956 roku podniesiono maksymalną prędkość obrotową silnika z 1400 do 1500 obr./min, co przyczyniło się do wzrostu mocy o 3 KM. Zmodernizowany silnik otrzymał symbol D-40K. W skrzyni biegów pojawiła się dodatkowa przekładnia przyspieszająca, pozwalająca na lepiej dopasowane dwie grupy biegów, a prędkość maksymalna wzrosła do 22 km/h. Poza tym, ciągnik otrzymał ulepszony system hydrauliczny NS-37 z rozdzielaczem i możliwością podłączenia dwóch zewnętrznych cylindrów.

Wprowadzenie MTZ-5 do produkcji i dalsze zmiany

Produkcję ciągnika MTZ-5 uruchomiono w 1957 roku. Był to już model z rozwierconą średnicą cylindrów silnika ze 100 do 105 mm i podwyższoną do 45 KM mocą. Pod oznaczeniem podstawowym kryły się dwie odmiany:

• 5L - z spalinowym silnikiem rozruchowym.
• 5M - z rozrusznikiem elektrycznym.

W 1959 roku "piątkę" poddano kolejnej modernizacji, osiągając dalszy wzrost mocy do 48 KM. Poprawiono system smarowania i układ korbowo-tłokowy, co zaowocowało spadkiem termicznego napięcia powierzchni cylindrów i równomierniejszym oddawaniem ciepła. Niewidoczną, aczkolwiek istotną poprawą okazała się zmiana technologii utwardzania powierzchni elementów tocznych. Według ówczesnych danych producenta moment wykonania naprawy głównej wydłużył się do 3000 h. Ciągniki z ulepszonym silnikiem (D-48L/D-48M) otrzymały dodatkową literę S (MTZ-5LS/MTZ-5MS). Od 1959 roku, opcjonalnie, fabryka zakładała zamkniętą kabinę z płóciennymi ścianami i dachem.

Krótko produkowane modele i przejście na MTZ-50

Warto wspomnieć o mało rozpowszechnionej odmianie MTZ-7 z napędem na dwie osie, którą wytwarzano dość krótko. W Mińsku ciągniki MTZ-5 były produkowane do 1962 roku. Jednak modele przejściowe wytwarzano dłużej, ponieważ producentowi zależało na wdrożeniu nowego modelu MTZ-50 bez zatrzymywania fabryki. Dlatego proces stopniowych zmian zapoczątkowano już na przełomie lat 1961/1962.

tags: #blok #silnika #ciagnik #bialorus #olx