Aktywne agregaty uprawowo-siewne, w tym brony wirnikowe, kojarzą się głównie z ciężkimi glebami. Tymczasem bogata oferta tych maszyn i możliwości konfiguracyjne pozwalają na zastosowanie ich również na lżejszych glebach i uzyskanie bardzo dobrych efektów uprawy. Jedną z zalet aktywnych kombinacji uprawowo-siewnych jest możliwość bezproblemowej pracy nawet na polach z dużą ilością resztek pożniwnych.
Znaczenie bron wirnikowych w uprawie roli
Najważniejsza jest zdolność bron wirnikowych do rozbijania twardych brył ziemi. To zaleta, którą doceniają przede wszystkim rolnicy gospodarujący na ciężkich glebach, do przygotowania których pod siew potrzebny byłby często kilkakrotny przejazd agregatu biernego. Agregaty te z reguły trafiają do gospodarstw z glebami z tendencją do zbrylania i szybkiego zasychania.
Konfiguracja ciężkich zestawów
W trudnych warunkach polecane są głównie ciężkie konfiguracje bron wirnikowych, z zębami o długości powyżej 30 cm, które są osadzone w solidnej wannie wykonanej z blachy o grubości 8-10 mm, z dodatkowymi wzmocnieniami. Konfiguracja ciężkich zestawów uprawowo-siewnych obejmuje najczęściej również pneumatyczny siewnik wyposażony w redlice talerzowe z solidnym dociskiem (nawet powyżej 50 kg na redlicę). Agregat w takim zestawieniu nie jest tani w zakupie (przy szerokości roboczej 3 m przeciętny koszt zakupu waha się w granicy 110-150 tys. zł).
Elastyczność pracy na różnych typach gleb
Nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie agregaty w razie potrzeby wykorzystać również na lżejszych glebach, ponieważ większość bron wirnikowych jest wyposażona w przekładnię, która oferuje zmianę prędkości pracy zębów. Z reguły odbywa się to przez zamianę kół zębatych (przekładnie oferują wówczas 2 prędkości pracy wirników). W niektórych konstrukcjach spotkamy również 2 dodatkowe przełożenia (za pomocą dźwigni), co łącznie daje 4 "biegi".
Jeśli dodamy do tego dwie lub trzy prędkości WOM ciągnika (540, 750 i 1000 obr./min), z którymi pracuje większość bron, możemy wówczas wybierać spośród wielu prędkości pracy wirników, przy czym najniższe przydadzą się na lekkich glebach. W przypadku pracy na takich glebach pomocne może okazać się również wyposażenie bron w belki (włóki) wyrównujące zamontowane przed i za wirnikami.
Rolnicy gospodarujący przede wszystkim na lekkich glebach powinni zainteresować się bronami o delikatniejszej konstrukcji i mniejszej masie, z krótszymi zębami (27-28 cm) oraz skonfigurowanymi z wałami oponowymi lub rurowymi. Takie agregaty o szerokości roboczej 3 m można kupić za 60-90 tys. zł.
Przegląd rozwiązań czołowych producentów
Amazone
Ofertę bron wirnikowych Amazone otwiera seria KE, którą tworzą dwa modele: Special (z przekładnią przystosowaną do ciągników o mocy 140 KM) oraz Super (do 180 KM). Zaletą najmniejszej serii bron jest niska masa. Model KE Special o szerokości roboczej 3 m waży jedynie 850 kg, zaś z nabudowanym siewnikiem AD - ok. 1900 kg. Ciężkie brony KG są również dostępne w dwóch wersjach: Special (do 220 KM) i Super (do 300 KM). Konstrukcje te zbudowane są na wannie ze stali o grubości 8 mm z dodatkowym wzmocnieniem. W wannę są wspawane tuleje łożyskujące, a mocowanie posiada dwustopniowe uszczelnienie z kasetowymi pierścieniami.
Horsch
Jedną z nowości wśród agregatów uprawowo-siewnych jest siewnik Horsch Express KR nabudowany na bronie Kredo. Sekcję uprawową tworzy 10 wirników z zębami o długości 30 cm. Brona ma bardzo solidną konstrukcję i w połączeniu z nabudowanym siewnikiem pneumatycznym Express KR (zbiornik 1500 l) waży 3,1 t. Kredo może być wyposażona w wał zębaty o dużej, 64-centymetrowej średnicy, polecany jako uniwersalny do każdych warunków glebowych.
Kongskilde
HK25, HK31 i HK32 oraz PowerTill 1000 to oznaczenia bron wirnikowych w ofercie firmy Kongskilde. W bronach wirnikowych tego producenta "wanny" wypełniane są specjalnym półpłynnym środkiem smarnym. Wykonane są z wysokogatunkowej blachy o grubości od 6 mm w modelu HK 25, przez 8 mm w HK 31 i HK 32, do 10 mm w modelu PowerTill.
Kuhn
W ofercie firmy Kuhn można znaleźć dwie serie bron wirnikowych: HRB i HR. Pierwsza to konstrukcja lekka, druga jest przeznaczona do pracy z ciągnikami o większych mocach, na glebach ciężkich lub zakamienionych. Kuhn stosuje unikalne rozwiązania, takie jak kute koła zębate własnej produkcji oraz wałki napędowe wirników z wypustami wykonanymi metodą wyciskania, a nie frezowania.
Kverneland
W kombinacjach Kvernelanda mogą pracować brony wirnikowe o oznaczeniu: NG-M, NG-H oraz NG-S. Różnica wynika z zastosowania przekładni dostosowanych do przenoszenia różnych wartości mocy (od 140 do 250 KM) oraz innej konstrukcji ramy głównej i wirników. Model NG-H posiada wannę o większym przekroju (140x400 mm) z blach o grubości 6 mm oraz dodatkową płytą wzmacniającą o grubości 12 mm.
Pöttinger
Nowe modele bron wirnikowych Lion o oznaczeniu 303 i 303 Classic mogą być skonfigurowane w wersji z 10 lub 12 wirnikami. Brony skonfigurowane z 12 wirnikami są zalecane szczególnie tam, gdzie wymagane jest bardziej intensywne i równomierne rozdrobnienie brył, np. w uprawach warzywniczych.
Sulky
Sulky oferuje 3 modele bron wirnikowych serii Cultiline HR: 3000.14, 3000.19 i 3000.26. Wyróżnikiem bron wirnikowych Sulky jest układ skrobaków wału packer oparty na jednej szynie, którą po odkręceniu jednej śruby można odchylić do tyłu, co umożliwia szybkie oczyszczenie całego wału i skrobaków.
Unia Group
Gamę bron wirnikowych Unii Group tworzą dwa modele serii Hermes przeznaczone do współpracy z ciągnikami o mocy odpowiednio do 110 i 180 KM. W konstrukcji wanien zastosowano m.in. dwa łożyska kulkowe dla każdego z wirników, co zapewnia wysoką stabilność pracy.