Brona do Niszczenia Perzu – Skuteczne Metody i Nowoczesne Rozwiązania w Rolnictwie

Współczesne rolnictwo, zarówno konwencjonalne, jak i ekologiczne, staje przed wyzwaniem skutecznego zwalczania chwastów, które konkurują z uprawami o wodę, światło słoneczne, składniki odżywcze oraz przestrzeń. Jednym z najbardziej uciążliwych i trudnych do wyeliminowania chwastów jest perz właściwy (Elymus repens). W obliczu rosnących ograniczeń w stosowaniu chemicznych środków ochrony roślin, metody mechaniczne, takie jak bronowanie z użyciem chwastowników, wracają do łask jako niezastąpione narzędzie w walce o zdrowe i obfite plony.

Perz Właściwy - Uciążliwy Chwast Pól Uprawnych

Perz właściwy to doskonale znany chwast, występujący na wszystkich rodzajach gleb, z wyjątkiem bardzo suchych i piaszczystych. Jest chwastem niezwykle uciążliwym i trudnym do zwalczenia, rozmnażającym się zarówno wegetatywnie (poprzez rozłogi), jak i generatywnie (przez nasiona). Perz ma duże wymagania w stosunku do zawartości powietrza w glebie, dlatego główna masa jego rozłogów na glebach uprawnych zalega na głębokości 10-15 cm. Jedna roślina wydająca pęd może opanować w ciągu sezonu wegetacyjnego nawet 15-20 m² powierzchni pola.

Szkodliwość perzu w uprawie roślin rolniczych jest bardzo duża. Chwast ten intensywnie konkuruje z roślinami uprawnymi w pobieraniu wody i składników pokarmowych z gleby. Na średnio zaperzonym polu perz może pobrać z 1 hektara około 50-100 kg azotu, 30 kg fosforu (P₂O₅) i 70 kg potasu (K₂O). Taki stan jest często potęgowany przez kombajnowy zbiór zbóż, późny zbiór słomy oraz rzadko wykonywane lub mocno opóźnione uprawki pożniwne.

Brona Chwastownik - Historia i Współczesne Zastosowanie

Bronowanie to jedna z najstarszych metod walki z chwastami, stosowana od pokoleń w gospodarstwach rolnych. Wraz z pojawieniem się herbicydów wydawało się, że metody mechaniczne stracą na popularności. Tak się jednak nie stało, a w ostatnich latach, w związku z wycofywaniem niektórych herbicydów, problemami z dostępnością środków ochrony roślin i rosnącymi cenami, zainteresowanie bronami chwastownikami wzrasta zarówno wśród rolników ekologicznych, jak i konwencjonalnych. Brona chwastownik to niezastąpione narzędzie w uprawach rolnych, które pozwala skutecznie zwalczać chwasty, poprawiać strukturę gleby i tworzyć optymalne warunki do wzrostu roślin.

Korzyści wynikające z bronowania:

• Skuteczne zwalczanie chwastów: Bronowanie pozwala eliminować chwasty bez użycia herbicydów, szczególnie te słabiej zakorzenione, już w fazie kiełkowania lub wczesnego wzrostu.
• Poprawa struktury gleby: Narzędzie to kruszy skorupę powierzchniową, spulchnia glebę i poprawia jej cyrkulację powietrza, co jest korzystne dla korzeni roślin i podsiąkania wody.
• Napowietrzanie gleby: Dodatkową funkcją jest napowietrzanie gleby, niezbędne do efektywnego wzrostu roślin.
• Zmniejszenie parowania wody: Rozluźnienie wierzchniej warstwy gleby ogranicza utratę wilgoci.
• Stymulacja krzewienia roślin: Bronowanie może pobudzać rośliny uprawne do lepszego krzewienia.
• Ochrona przed chwastami i niższe koszty: Utrzymanie niskiego poziomu zachwaszczenia przekłada się na lepsze warunki do wegetacji roślin i niższe koszty związane z mniejszym zużyciem środków chemicznych.

Bronowanie, choć może wydawać się nieco staroświeckie, wciąż ma swoje miejsce w nowoczesnym rolnictwie. Badania z Uniwersytetu Rzeszowskiego wykazały, że dwukrotne bronowanie daje efekty porównywalne z użyciem herbicydu w dawce obniżonej o 50%. Co ważne dla każdego rolnika, zastosowanie bronowania lub herbicydu w obniżonej dawce przyniosło wzrost plonu o 30%.

Konstrukcja i Funkcjonalność Nowoczesnych Bron Chwastowników (na przykładzie ActiVAgro)

Nowoczesne brony chwastowniki, takie jak ActiVAgro, stanowią doskonałą alternatywę dla chemicznego zwalczania chwastów. Są one przeznaczone do utrzymania obecności chwastów na jak najniższym poziomie i skruszenia skorupy powierzchniowej gleby. Mogą być użyte do bronowania świeżo po zasianiu, zanim roślina wejdzie w fazę wschodzenia. Chwasty mogą być usuwane od razu po wzroście lub wcześniej, już w fazie kiełkowania. Później, pozostawione na powierzchni gleby, usychają i obumierają.

Kluczowe cechy i komponenty:

• Rama i system składania: Chwastownik wyposażony jest w standardzie w hydrauliczne rozkładanie ramy, która podczas pracy dopasowuje się do ukształtowania terenu, zapewniając równomierne rozłożenie nacisku. Dostępne szerokości robocze zawierają się w zakresie od 6,00 m do 12,00 m. Żadna z wersji nie przekracza 3 m szerokości transportowej dzięki hydraulicznemu, tzw. nożycowemu systemowi składania ramion, który pozwala maksymalnie zredukować szerokość oraz wysokość transportową.
• Elementy robocze - zęby: Całą pracę wykonują specjalnie ukształtowane zęby sprężynowe o średnicy 7 mm (opcjonalnie 8 mm), wykonane z hartowanego drutu sprężystego. Skutkuje to długą żywotnością oraz odpornością na pęknięcia. Zęby rozmieszczone są w 6 rzędach, z optymalnym dystansem ustalonym podczas wielu testów. Dzięki potrójnemu zwinięciu sprężyny uzyskuje się optymalny efekt wibracji. Wydłużona końcówka zęba oraz zoptymalizowany kąt wygięcia elementu roboczego zapewniają idealny wynik eliminacji chwastów i rozbijania skorupy.
• Sekcje robocze: Każda z sekcji roboczych ma szerokość 1,5 m i składa się z 48 zębów umieszczonych w 6 rzędach (z podziałką wynoszącą 3,1 cm). Każdą ramkę wahadłową ze sprężynami montuje się indywidualnie na wahaczu, co charakteryzuje się optymalnym efektem kopiowania terenu. Kąt pracy sekcji roboczej (i palców) można regulować mechanicznie lub hydraulicznie (z kabiny ciągnika), przy udziale wygodnych klipsów dystansowych.
• Mocowanie i prowadzenie: Urządzenie montowane jest na 3-punktowym układzie zawieszenia. Za ustawienie głębokości pracy elementów roboczych odpowiadają 2 koła prowadzące za śladami ciągnika. Masywny układ zawieszenia (solidna wieża trzypunktowego układu zawieszenia) czyni maszynę wytrzymałą i odporną na obciążenia.
• Koła podporowe: Wyposażono je w mechaniczną regulację wysokości oraz rozstawu, co umożliwia pracę w różnych typach międzyrzędzi i dostosowanie do warunków glebowych. Koła podporowe zapewniają stabilność i precyzyjne prowadzenie narzędzia podczas pracy w polu.
• Opcjonalne wyposażenie: Do maszyny można opcjonalnie zainstalować oświetlenie LED, mocowane na belce z regulacją wysuwu. Niezależne podwozie może zostać zastąpione przez wał oponowy, co skraca długość maszyny i poprawia skrętność agregatu. Wał oponowo-transportowy zagęszcza glebę, poprawiając podsiąkanie wody.
• Hydrauliczna regulacja głębokości: Zapewnia optymalny komfort użytkowania i ułatwia ustawienie parametru pracy za pomocą dystansowych klipsów na siłownikach.
• Bezobsługowe łożyska: W wałach uprawowych zastosowano bezobsługowe łożyska, co minimalizuje czas potrzebny na konserwację maszyny. Ich obudowa z żeliwa sferoidalnego (4x wytrzymalsza od szarego żeliwa) z unikalnym uszczelnieniem zapewnia długą żywotność.

Nowoczesne konstrukcje, takie jak brony Rolmako, wyróżniają się dużą masą własną i wykorzystaniem gatunkowych stali drobnoziarnistych (S500MC, S700MC), węglowych, borowych oraz trudnościeralnych Hardox. Odpowiednie przygotowanie detali i malowanie proszkowe sprawiają, że powłoka jest trwała i wytrzymała. Maszyny te są budowane z myślą o najtrudniejszych warunkach pracy, pozwalając na wykorzystanie dużych mocy nowoczesnych ciągników rolniczych i stanowiąc inwestycję na wiele lat eksploatacji.

Metody Zwalczania Perzu

Zwalczanie perzu może być wykonane metodą mechaniczną, chemiczną oraz mechaniczno-chemiczną. Wybór metody zależy od decyzji rolnika oraz od przeprowadzonych zabiegów uprawowych.

Mechaniczne Metody Zwalczania Perzu

Mechaniczne metody zwalczania chwastów wieloletnich, takich jak perz, wymagają precyzji i sprzyjających warunków, zwłaszcza suchej pogody. Wiosną i jesienią rozłogi perzu zawierają dużo związków pokarmowych, dlatego pocięcie ich w tych okresach może przyczynić się tylko do rozmnożenia chwastu. Mechaniczną walkę z perzem najlepiej prowadzić latem, kiedy zawartość substancji pokarmowych w rozłogach jest niewielka, co osłabia ich zdolność do odrastania.

1. Usuwanie rozłogów z pola:
   • Po zbiorze przedplonu wykonuje się podorywkę, nieco głębszą niż sięgają rozłogi (około 10 cm, gdzie zalega główna masa rozłogów). Powoduje to ich wyciągnięcie do wierzchniej warstwy gleby.
   • Po przeschnięciu roli, rozłogi perzu są na powierzchni. Suche rozłogi są kruche i pękają przy wyciąganiu, dlatego należy odczekać do ich wyschnięcia.
   • Następnie za pomocą kultywatora sprężynowego lub brony średniej wyciąga się perz i wytrzepuje rozłogi z grudek ziemi.
   • Perz zgrabia się zgrabiarką i wywozi z pola. Czynność tę powtarza się, aby usunąć jak największą ilość perzu. Metoda ta jest skuteczna przy suchej pogodzie.
2. Głębokie przyoranie:
   • Na glebach cięższych i o głębszej warstwie ornej perz można zwalczać przez głębokie przyoranie odbijających, uprzednio pociętych rozłogów.
   • Po zbiorze przedplonu wykonuje się podorywkę. Następnie pole talerzuje się na krzyż, ustawiając talerzówkę tak, aby cięła rozłogi na możliwie najkrótsze kawałki.
   • Po zazielenieniu się pola należy przeorać je pługiem z przedpłużkiem na głębokość nie mniejszą niż 25-30 cm. Przedpłużek trzeba ustawić tak, aby zdejmował warstwę gleby z rozłogami i wrzucał ją na dno bruzdy. Na płytkich i lżejszych glebach sposób ten daje słabe wyniki.
3. Metoda „męczenia” perzu:
   • Zaczyna się talerzowaniem pola broną talerzową „na krzyż”, z talerzami ustawionymi równolegle w kierunku jazdy. Czynność ta rozdrabnia rozłogi perzu i pobudza je do wytwarzania zielonych pędów.
   • Gdy pole się zazieleni, wykonuje się orkę średnią, wrzucając kiełkujące cząstki rozłogów na głębokość 20-25 cm.
   • Odczekuje się 3 do 5 tygodni, aż na powierzchni gleby ukażą się osłabione pędy perzu, po czym wykonuje się kolejną orkę. Ta orka wyczerpuje perz do tego stopnia, że wschodzi gdzieniegdzie.
4. Metoda „uduszenia” perzu:
   • Polega na rozdrobnieniu kłączy i odczekaniu, aż się zazielenią. Następnie należy przyorać pługiem z przedpłużkiem.
   • Po walce mechanicznej należy zaplanować dobry płodozmian, polegający na zacienianiu gleby na polu, na którym zwalczano perz.
5. Bronowanie w uprawach:
   • W zbożach jarych najlepiej bronować po raz pierwszy 5-7 dni po zasiewie, następnie w czasie piórkowania i po wytworzeniu przez rośliny czwartego liścia.
   • Zabieg najlepiej przeprowadzać w dni słoneczne i ciepłe, najlepiej po południu, kiedy rośliny są nieco przewiędnięte i mniej łamliwe.
   • Należy używać lekkiej brony z ostrymi zębami, prowadząc ją ukośnie do zasianych rzędów lub w ich poprzek.
   • Brona doskonale sprawdza się przy niszczeniu chwastów w zbożach, roślinach motylkowych, rzepaku, kukurydzy, burakach cukrowych, ziemniakach, soi, grochu, dyni, a także na użytkach zielonych i łąkach (do wygrabiania darni i niszczenia kretowisk). Może być stosowana przed wschodami zbóż i roślin okopowych oraz na polach ze zbożami do stadium krzewienia.

Chemiczne Metody Zwalczania Perzu

Zwalczanie perzu metodą chemiczną najlepiej jest wykonać od połowy sierpnia do późnej jesieni, gdy perz osiągnie wysokość 10-25 cm i wytworzy co najmniej trzy liście. Stosowanie herbicydów na zbyt małe rośliny perzu jest niecelowe, gdyż muszą one wniknąć w odpowiedniej ilości, a do tego potrzebują określonej powierzchni zielonej chwastu.

Pole należy zostawić bez podorywki po zbiorze zbóż i poczekać, aż perz osiągnie pożądaną wysokość. Można także wykonać głębszą podorywkę (koniecznie zabronować podorane pole) i poczekać na rozwój perzu. Wariant z podorywką jest skuteczniejszy: zapewnia ponad 90-procentową skuteczność zniszczenia perzu, a poza tym zapobiega stratom wody z gleby, co ma miejsce przy zostawieniu niepodoranego ścierniska.

Preparaty stosowane do zwalczania perzu to herbicydy dolistne o działaniu układowym. Pobierane są przez zielone części roślin (liście, zielone pędy), a następnie przemieszczają się po całej roślinie i docierają do jej części podziemnych (korzenie, rozłogi), powodując ich zamieranie. Pierwsze objawy działania środków (żółknięcie i więdnięcie) są widoczne po upływie 7-10 dni od zabiegu. Całkowite zamieranie roślin następuje po około trzech tygodniach. Wysoka temperatura i wilgotność powietrza oraz silne nasłonecznienie przyspieszają działanie herbicydów. Zabiegi mechaniczne na opryskanym polu można stosować dopiero po osiągnięciu pełnego zniszczenia perzu (po około 4 tygodniach od zabiegu). Zawsze przed wykonaniem zabiegu należy dokładnie zapoznać się z etykietą - instrukcją stosowania preparatu.

Niektóre preparaty, np. Roundup 360 SL, Klinik 360 SL, można stosować łącznie z adiuwantem (środek wspomagający) lub siarczanem amonowym (np. 3 litry na hektar herbicydu + 5 kilogramów na hektar siarczanu amonowego). W wypadku preparatu Fusilade Forte 150 EC najlepsze wyniki zwalczania perzu uzyskuje się, opryskując go dwukrotnie w odstępie 3-4 tygodni, dzieląc zalecaną dawkę na połowę. Siew roślin jednoliściennych (np. zbóż) można wykonać nie wcześniej niż po dwóch miesiącach od opryskiwania (jeżeli zastosowano dawkę 2,0-2,5 litra na hektar) i nie wcześniej niż po dwóch tygodniach (jeżeli zastosowano dawkę do 1,25 litra na hektar). Herbicydy należy zastosować w 200-300 litrach wody na hektar, opryskiwanie powinno być średniokropliste.

Mechaniczno-Chemiczne Metody Zwalczania Perzu

Metoda mechaniczno-chemiczna jest uznawana za najbardziej skuteczną w zwalczaniu perzu, zapewniając ponad 90% zniszczenia chwastu. Polega ona na połączeniu zabiegów mechanicznych z aplikacją herbicydów:

1. Po sprzątnięciu przedplonu wykonuje się podorywkę.
2. Następnie pole bronuje się i pozostawia do czasu zazielenienia się perzu.
3. Kiedy perz osiągnie wysokość 15-20 cm (4-6 liści), wykonuje się opryskiwanie jednym ze środków ochrony roślin.

Badania przeprowadzone pod kierownictwem prof. Doroty Bobreckiej-Jamro wykazały, że najbardziej efektywne okazało się połączenie bronowania z herbicydem, nawet w obniżonej dawce. Takie podejście może zredukować chwasty nawet o 92-94%.

Korzyści z Zastosowania Bron Chwastowników w Zrównoważonym Rolnictwie

Chwastowniki uprawowe odgrywają kluczową rolę w zrównoważonym rolnictwie, wspierając podejście ekologiczne do produkcji żywności i przynosząc szereg korzyści dla środowiska, ekonomii i społeczeństwa.

Korzyści ekonomiczne:

• Zwiększenie wydajności upraw: Usuwanie chwastów zapewnia roślinom uprawnym lepszy dostęp do wody, składników odżywczych i światła słonecznego, co skutkuje większymi i lepszej jakości plonami.
• Ograniczenie konkurencji chwastów: Zmniejszenie konkurencji chwastów przekłada się na wyższą wydajność upraw i redukcję strat w plonach.
• Redukcja kosztów produkcji: Rolnicy mogą ograniczyć lub wyeliminować konieczność stosowania herbicydów, co przekłada się na zmniejszenie kosztów zakupu i aplikacji chemii.
• Zmniejszenie pracy manualnej: Chwastowniki mechaniczne mogą zastąpić ręczne usuwanie chwastów, redukując zapotrzebowanie na siłę roboczą i oszczędzając czas.
• Wydłużenie okresu zbiorów: Uniknięcie konkurencji o zasoby między chwastami a uprawami może przyczynić się do wydłużenia okresu, w którym rolnicy mogą prowadzić zbiory.

Wpływ na redukcję środków chemicznych i ochronę środowiska:

• Mniejsze zużycie herbicydów: Chwastowniki mechaniczne i ekologiczne pozwalają na zmniejszenie ilości stosowanych herbicydów, co przyczynia się do redukcji chemii wprowadzanej do gleby i środowiska.
• Ograniczenie odporności chwastów: Użycie chwastowników zamiast wyłącznie herbicydów pozwala na różnicowanie metod kontroli chwastów i zmniejszenie ryzyka powstawania odporności na środki chemiczne.
• Ochrona zdrowia i bezpieczeństwa: Redukcja ilości stosowanych herbicydów ogranicza narażenie rolników na działanie szkodliwych substancji.
• Ochrona bioróżnorodności: Chwastowniki ekologiczne pozwalają na kontrolę chwastów przy minimalnym wpływie na otaczającą przyrodę, zachowując różnorodność biologiczną.
• Ochrona struktury gleby: Pomaga utrzymać strukturę gleby, zapobiegając jej erozji i degradacji, dzięki czemu gleba jest bardziej żyzna i zdolna do retencji wody.
• Zmniejszenie zanieczyszczenia wód: Redukcja użycia herbicydów i ograniczenie erozji gleby przyczynia się do zmniejszenia zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych.

Zrównoważone rolnictwo zyskuje coraz większą akceptację społeczną, a konsumenci coraz bardziej preferują zdrowsze i bardziej przyjazne środowisku produkty żywnościowe, co dodatkowo motywuje do stosowania mechanicznych metod odchwaszczania.

Czynniki Wpływające na Skuteczność Bronowania

Skuteczność i efektywność chwastowników w zwalczaniu chwastów zależy od wielu czynników, które rolnicy powinni brać pod uwagę:

• Typ chwastownika: Wybór odpowiedniego typu chwastownika zależy od rodzaju upraw i chwastów. Mechaniczne są skuteczne w usuwaniu chwastów o płytkich korzeniach.
• Konstrukcja i ostrza (zęby): Wysokiej jakości, ostre i wytrzymałe zęby oraz odpowiednia konstrukcja chwastownika są kluczowe dla skutecznego cięcia lub wyrywania chwastów.
• Regulacja głębokości pracy: Możliwość dostosowania głębokości pracy brony do głębokości zakorzenienia chwastów pozwala na ich dokładne usunięcie.
• Szybkość i dokładność: Chwastowniki muszą być odpowiednio skalibrowane, aby zapewnić optymalną szybkość i dokładność pracy.
• Odpowiedni moment pracy: Efektywność zwalczania chwastów zależy od odpowiedniego momentu ich usuwania, zazwyczaj wczesne fazy rozwoju chwastów są najbardziej podatne na eliminację.
• Czynniki środowiskowe: Warunki glebowe, pogoda oraz klimat mogą wpływać na skuteczność działania chwastowników. Najlepsze efekty osiąga się, gdy wierzchnia warstwa gleby pod wpływem działania brony rozsypuje się na gruzełki, najlepiej w suchy i słoneczny dzień.
• Ciągła pielęgnacja i konserwacja: Regularne czyszczenie i smarowanie maszyn zapewnia ich długą żywotność i utrzymanie optymalnej wydajności.

Innowacje i Technologie w Produkcji Chwastowników

Producenci chwastowników, tacy jak firma Expom, skupiają się na wprowadzaniu nowoczesnych technologii i innowacyjnych rozwiązań, aby zapewnić wysoką jakość, skuteczność oraz wydajność swoich produktów:

• Zaawansowane materiały konstrukcyjne: Wykorzystanie wysokiej jakości materiałów, takich jak wytrzymałe stopy metali i specjalne tworzywa sztuczne, w tym gatunkowe szwedzkie stale drobnoziarniste S500MC i S700MC, stale węglowe i borowe do obróbki cieplnej oraz trudnościeralne Hardox, zwiększa trwałość i wytrzymałość maszyn.
• Inżynieria precyzyjna: Starannie zaprojektowana i wykonana konstrukcja zgodnie z zaawansowanymi standardami inżynieryjnymi zapewnia optymalne działanie i minimalizuje zużycie energii.
• Systemy sterowania i automatyki: W niektórych modelach stosuje się zaawansowane systemy sterowania, które umożliwiają dostosowywanie parametrów pracy maszyny do indywidualnych potrzeb użytkownika, co pozwala na bardziej elastyczne użytkowanie.
• Systemy regulacji głębokości pracy: Zaawansowane systemy regulacji głębokości pracy pozwalają dostosować głębokość pracy ostrzy do konkretnego rodzaju chwastów i głębokości ich zakorzenienia.
• Technologie ochrony środowiska: Firmy stawiają na zrównoważone podejście, stosując technologie zmniejszające zużycie energii oraz emisję szkodliwych substancji, a także oferując chwastowniki ekologiczne opierające się na metodach biologicznych.
• Testowanie i ciągłe doskonalenie: Regularne testowanie produktów zapewnia najwyższą jakość i skuteczność, a duże doświadczenie eksportowe pozwala na budowanie oferty dostosowanej do oczekiwań klienta i warunków polowych.

Brona mulczowa - chwastownik, w tym modele takie jak FOX L, jest przeznaczona do mechanicznego niszczenia chwastów i skorupy na powierzchni gleby w uprawie zbóż, ziemniaków, kukurydzy, buraków, rzepaku i innych. Jest to nieodzowne narzędzie w gospodarstwach ekologicznych. Przy zamontowaniu specjalnych zagarniaczy na dwóch ostatnich rzędach zębów, brony mulczowe są stosowane także przy pielęgnacji łąk i pastwisk, wygrabiając darń i rozgarniając kretowiska, co przyspiesza odrost i nie utrudnia koszenia.

tags: #brona #do #niszczenia #perzu