Brona polowa to kluczowe narzędzie rolnicze, które służy przede wszystkim do przygotowania pola pod uprawę, zwłaszcza w rolnictwie konwencjonalnym i w uprawach zbóż. Głównym zadaniem tego narzędzia jest rozluźnienie i równomierne wymieszanie warstwy gleby na obszarze pola. Brona polowa składa się z kilku wałów wyposażonych w tarcze lub ostrza, które są napędzane przez ciągnik rolniczy. Te tarcze obracają się wokół swoich osi, rozdrabniając grudki ziemi i rozkładając resztki roślinne na powierzchni gleby. Dodatkowo urządzenia te pomagają w usuwaniu chwastów i przerywaniu warstw skorupy glebowej, co poprawia przepuszczalność gleby dla wody i powietrza. Rola brony polowej jest bardzo istotna, ponieważ przygotowuje ona grunt do siewu lub sadzenia roślin uprawnych, zapewniając im odpowiednie warunki wzrostu i korzystne środowisko do pobierania składników odżywczych.
Rodzaje bron i ich zastosowanie
Brony rolnicze, w zależności od ich zastosowania i konstrukcji, można podzielić na kilka kategorii:
Brony uprawowe
Służą głównie do rozluźnienia i przygotowania gleby przed siewem lub sadzeniem roślin. Brony uprawowe dzielą się na wersje płytowe, gdzie płyty lub talerze obracające się na wałach rozdrabniają grudki gleby, oraz aktywne, wyposażone w talerze napędzane mechanicznie, co pozwala na bardziej efektywne przetwarzanie gleby.
Brony siewne
Używa się ich do równomiernej aplikacji nasion w przygotowanym wcześniej polu. Wersje siewne mogą być jedno- lub wielotarczowe, w zależności od rodzaju uprawy i ilości nasion, które mają być rozsiane.
Brony do międzyplonów
Ich głównym zadaniem jest odchwaszczanie oraz mieszanie pozostałości roślin uprawnych z glebą w celu zapobiegania erozji gleby i utrzymywania jej struktury.
Brony specjalizowane
Istnieją również modele specjalizowane, takie jak odmiany do sadzenia ziemniaków, które pomagają w procesie sadzenia ziemniaków w rowach na polu.
Zęby brony - serce maszyny
Prosta konstrukcja brony polowej powoduje, że elementami najbardziej narażonymi na uszkodzenia są właśnie zęby. Są one niezwykle istotnymi komponentami maszyn rolniczych, stanowiąc prawdziwy synonim rolnictwa i pracy na roli. Z tego powodu na rynku dostępny jest spory wybór zębów, w tym zęby potrójne, wygięte, bez nakrętki oraz z gwintem, dostępne w szerokim spektrum rozmiarów metrycznych, jak choćby M12 i M16. Wszystkie wykonane są z dobrej jakości stali, która sprawdzi się nawet w trudnych warunkach. Kuta technologia sprawia, że z pewnością wytrzymają one długo i wydajnie będą spulchniać ziemię i wykonywać inne czynności.
Rodzaje zębów i ich przeznaczenie
W bronach polowych stosuje się różne typy zębów, które różnią się kształtem, kątem natarcia i sposobem działania na glebę:
- Zęby proste sprawdzają się przy pracach płytkich i w warunkach lekkiej gleby, dlatego są najczęściej montowane w sekcjach zębatych lub bronach średnich.
- Wersje wygięte lepiej radzą sobie w glebie zbitej, ponieważ podnoszą strukturę gleby i ułatwiają jej napowietrzenie.
- Zęby potrójne stosuje się w bronach ciężkich, gdzie liczy się głęboka penetracja i większa sztywność.
- Zęby typu „łezka” wyróżniają się smukłym profilem i lepszym samoczyszczeniem, a jednocześnie są mniej podatne na zapychanie.
- Dla użytkowników pracujących z uprawowo-siewnymi zestawami szczególnie istotny będzie ząb redlicowy, ponieważ umożliwia precyzyjne cięcie gleby przed aplikacją nasion.
Ponadto warto mieć pod ręką kompletne zęby z uchwytem, śrubą i sprężyną.
Mocowanie zębów
Sposób mocowania zębów do brony do belki roboczej ma istotny wpływ na żywotność całego układu. Warianty z gwintem prostym pozwalają na szybki montaż i demontaż zęba, co ułatwia wymianę w warunkach polowych. Mocowanie bezpośrednie, bez użycia tulei dystansowej, zmniejsza liczbę elementów narażonych na wybicie lub deformację. Z kolei uchwyty ze sprężyną lepiej rozkładają naprężenia powstałe w czasie pracy i amortyzują uderzenia mechaniczne. Podkładki sprężyste oraz nakrętki z kołnierzem chronią gwint przed luzowaniem się podczas drgań, dlatego są standardem w większości zestawów. Warto również zwrócić uwagę na klasę twardości śrub; niskiej jakości elementy łączeniowe mogą ścinać się już po kilku godzinach intensywnej pracy. Różne modele bron wymagają dopasowanych zestawów montażowych. Posiadanie pełnego zestawu mocowań umożliwia montaż każdego typu zęba niezależnie od modelu maszyny. Kompletny ząb do brony zawiera nie tylko część roboczą, ale również uchwyt, śrubę, podkładkę i często sprężynę. Takie rozwiązanie pozwala na szybką wymianę bez konieczności dobierania pojedynczych komponentów. Komplety są dostosowane fabrycznie pod względem długości, kąta natarcia i rozstawu, dlatego eliminują ryzyko niedopasowania. Dla gospodarstw pracujących intensywnie możliwość wymiany całego zespołu zęba w jednym ruchu to oszczędność czasu i większe bezpieczeństwo montażu. Wersje z gwintem prostym pasują bezpośrednio do większości belek roboczych, natomiast uchwyty ze sprężyną zmniejszają obciążenie strukturalne maszyny. Zastosowanie elementów o wysokiej klasie twardości ogranicza ryzyko odkształceń i poprawia trwałość układu. W intensywnym okresie uprawowym liczy się czas reakcji na zużycie lub uszkodzenie elementów roboczych.
Brony wirnikowe i ich konserwacja
Brony wirnikowe to popularne maszyny, niestety podczas pracy dosyć szybko zużywają się ich elementy robocze. O zakupie nowych części powinniśmy pomyśleć w momencie, kiedy stare zęby zużyją się w 2/3 swojej długości. Praca ze zużytymi detalami sprawia, że gleba nie może się swobodnie przemieszczać pomiędzy wirnikami, co potęguje zjawisko fali gleby pchanej przed agregatem. To z kolei ma wpływ na jakość uprawy gleby, a także większe opory, a co za tym idzie - zwiększone zużycie paliwa.
Szybki remont brony aktywnej KUHN HRB 302
Przystępując do naprawy, trzeba odczepić siewnik, a w następnej kolejności zdemontować wał doprawiający, co pozwoli nam na dogodne ułożenie brony, tak by mieć swobodny dostęp do elementów roboczych. Ze względów bezpieczeństwa niedopuszczalne jest wymienianie zużytych części na maszynie zawieszonej na TUZ ciągnika.
Nowoczesne rozwiązania - Horsch Cura
Brona posiewna Horsch Cura to zaawansowane narzędzie rolnicze, które znacząco różni się od tradycyjnych zgrzebeł czy bron chwastowników. Jej dopracowane w szczegółach elementy robocze i możliwości ustawień do pracy w różnych warunkach sprawiają, że jest wyjątkowo efektywna. Jednoczesna precyzyjna praca armii zębów rozmieszczonych na 6 belkach powoduje, że szanse chwastów na uniknięcie z nimi kontaktu są znikome. Niezależnie od szerokości roboczej ich podziałka wynosi 2,8 cm. Aby w narzędziu o szerokości roboczej 12,2 metra uzyskać takie odstępy pomiędzy śladami, trzeba zamontować dokładnie 436 zębów.
Konstrukcja i regulacja
Zęby robocze o średnicy 8 mm zamontowane są poprzez szerokie podstawy, co zwiększa ich stabilność w czasie pracy. Każdy ząb pracuje w połączeniu ze swoją podwójną sprężyną (jedna w drugiej), co pozwala uzyskać duży zakres zmiany docisku. Może on być regulowany hydraulicznie w zakresie od 300 gram do 5 kilogramów. Do zmiany głębokości roboczej zębów służą siłowniki hydrauliczne dwustronnego działania zamontowane z tyłu narzędzia. Dodawanie lub odejmowanie klipsów powoduje zmianę napięcia linek zakończonych wspomnianymi sprężynami i w efekcie zmniejszenie lub zwiększenie nacisku zębów na podłoże. Praca brony posiewnej Horsch Cura zależna jest jeszcze od dwóch zmiennych: kąta natarcia zębów na glebę oraz prędkości roboczej.
Skuteczność w walce z chwastami
Brona posiewna Horsch Cura pracująca całopowierzchniowo napowietrza glebę i niszczy chwasty bardzo skutecznie. Muszą to jednak być ich siewki, które są wyrywane i zasypywane. Proporcje te nie są równe i szacunkowo 30% małych chwastów jest wyciąganych z gleby, a 70% przykrywanych ziemią. Oprócz terminu zabiegu ważna jest więc jakość pola pod kątem wyrównania jego powierzchni. Podczas wizyty na plantacji łubinu prędkość robocza brony posiewnej wynosiła 3,5-4 km/h. Była ona wypadkową dość agresywnego ustawienia zębów, mających niszczyć mocno już ukorzenione chwasty, i z drugiej strony dbałością o rozsądne traktowanie roślin łubinu, czyli plonu głównego. Zalecana przez producenta minimalna prędkość robocza wynosi 2 km/h, a maksymalna 10 km/h. Pomimo zbyt późno wykonanego zabiegu mechanicznego zwalczania chwastów efekt pracy pozytywnie zaskoczył właścicieli plantacji łubinu. Brona posiewna Horsch Cura pracująca całopowierzchniowo napowietrza glebę i niszczy chwasty bardzo skutecznie.
Innowacje od Lupus
Ciechanowska firma Lupus, istniejąca prawie 30 lat i produkująca maszyny na potrzeby rolników od 2004 roku, wprowadziła na rynek nową maszynę. Do tej pory w ofercie przedsiębiorstwa z Mazowsza były brony zębowe 5, 7 i 9 polowe. Pierwsze maszyny z tej serii są już dostępne w salonie ciechanowskiej firmy. Jest to brona zębowa, dwurzędowa, 10 polowa, półzawieszana z dyszlem i wózkiem transportowym na kołach. Ciężkie brony polowe wyposażone w zęby przeznaczone są do spulchniania i wyrównywania ziemi pod siew. Nowa maszyna mazowieckiej produkcji posiada szerokość roboczą 5 m, a liczba pól brony wynosi 10 sztuk. Masa jednego pola to około 100 kg, a liczba zębów wynosi 20 sztuk.
Wyposażenie i trwałość
Wyposażenie brony zębowej dwurzędowej Lupusa obejmuje m.in.: rozkładanie i składanie hydrauliczne za pomocą siłowników, 2 zawory dławiąco-zwrotne do płynnego rozkładania i składania maszyny, zęby niemieckie dobrej jakości ze stali o podwyższonej wytrzymałości. W miejscach, gdzie występuje duże tarcie i obciążenia, producent stosuje tulejki ślizgowe z igliduru G, co powinno zwiększyć żywotność maszyny i zapewnić długie lata pracy bez konieczności smarowania. Producent zapewnia, że łożyska stosowane w maszynach z logo Lupusa są zawsze wiodących firm na rynku (takich jak SKF, SNR, NACHI, FAG). Dodatkowo normalia typu śruby, podkładki, nakrętki są ocynkowane i występują w większości w klasie 8.8. Maszyna przedstawiona na zdjęciach z wyposażeniem maksymalnym kosztuje w tej chwili niecałe 85 tys. zł brutto.