Brona Talerzowa: Niezbędne Narzędzie w Rolnictwie i Jej Związek z Maszynami Ursus

Brona talerzowa to maszyna uprawowa, bez której trudno wyobrazić sobie pracę nowoczesnego gospodarstwa rolnego. Nie bez powodu cieszy się ona coraz większym zainteresowaniem wśród rolników. Jej nazwa związana jest z tzw. talerzami, a więc podstawowymi jej komponentami. Maszyna ta pełni kluczową rolę w przygotowaniu pola po zbiorach i orce, a jej wszechstronne zastosowanie przyczynia się do poprawy struktury gleby, zwiększenia jej żyzności oraz skrócenia czasu pracy rolnika.

W razie potrzeby można dostosować głębokość, intensywność działania oraz kąt ustawienia pracy talerzy, co pozwala na jeszcze dokładniejsze przeprowadzanie różnych operacji.

Zastosowanie Brony Talerzowej na Polu

Brona talerzowa, nazywana potocznie talerzówką, pozwala na wiele działań uprawowych, które są fundamentalne dla zdrowia gleby i przyszłych plonów. Do jej głównych zastosowań należą:

• Spulchnianie, rozdrabnianie i kruszenie gleby: Umożliwia efektywne przygotowanie podłoża.
• Mieszanie i przerzucanie gleby: Zapewnia równomierne rozprowadzenie materii organicznej i składników odżywczych.
• Zmiękczanie wierzchniej warstwy gleby: Przygotowuje ją do dalszej uprawy roli i siewu.
• Przykrywanie resztek pożniwnych: Pomaga w mineralizacji i wzbogacaniu gleby w próchnicę.
• Przygotowanie ziemi po koszeniu: Odpowiednio przygotowuje grunt do kolejnych zabiegów.
• Cięcie darni użytków zielonych: Pomaga w odnawianiu pastwisk i łąk.
• Pozbywanie się chwastów i kłączy: Skutecznie eliminuje niechcianą roślinność.
• Mieszanie nawozów mineralnych lub obornika z glebą: Umożliwia głębokie wnikanie składników odżywczych.
• Utrzymywanie odpowiedniego poziomu materii organicznej: Dzięki mieszaniu resztek roślinnych z ziemią.
• Uzyskiwanie dobrych rezultatów na ścierniskach i nieużytkach: Przygotowuje trudne tereny do uprawy.
• Efektywny wysiew poplonów: Zapewnia odpowiednie warunki dla rozwoju roślin okrywowych.

Budowa i Typy Bron Talerzowych

Konstrukcja Maszyny

Brona talerzowa bazuje na solidnej ramie, na której zlokalizowana jest sekcja tarcz, często nazywanych talerzami. Talerze te mogą być zębate lub gładkie, a wykonane są z mocnej, hartowanej stali. Przymocowuje się je do wałków i montuje do przynajmniej dwóch osi. Podczas pracy tarcze powoli się obracają, przecinając glebę i obracając ją, co zapewnia efektywną uprawę.

Specyfikacja Talerzy

Na rynku dostępne są różne typy talerzy, dopasowane do specyficznych potrzeb i warunków glebowych:

• Talerz do talerzówki 460 mm x 3,5 mm uzębiony, 6 otworów, Z-9, stal sprężynowa (np. ODL002)
• Talerz do talerzówki 510 mm x 3,5 mm, gładki, kwadrat 30×30, stal sprężynowa
• Talerz do talerzówki 560 mm x 4 mm, uzębiony, 5 otworów, Z-10, stal borowa
• Talerz do talerzówki 625 mm x 6 mm, 5 otworów, Z-8, stal borowa (np. typ Lemken Rubin)

Rodzaje Bron Ze Względu na Konstrukcję

Wśród bron talerzowych można wyróżnić dwa główne typy konstrukcji:

• Brony typu V: Wyróżniają się szerokością roboczą do 3 metrów i dwiema osiami. Lepiej sprawdzają się wtedy, gdy ziemia musi być dobrze wyrównana.
• Brony typu X: Posiadają dodatkowe elementy robocze, takie jak zgrzebła i wały, które mają na celu wyrównywanie ziemi. Jeśli gleba ma być lepiej wyrównana, za talerzami najlepiej umieścić wał doprawiający.

Zalety Użytkowania Bron Talerzowych

Brona talerzowa może pochwalić się swoją wielofunkcyjnością, co czyni ją cennym nabytkiem dla każdego gospodarstwa. Ponadto, charakteryzuje się stosunkowo niewielkim zapotrzebowaniem na moc, choć warto zaznaczyć, że na ciężkich glebach potrzebny jest traktor o większej mocy. W porównaniu do kultywatorów, talerzówka ma również mniejsze zapotrzebowanie na paliwo, co przekłada się na oszczędności eksploatacyjne. Jest to również urządzenie tanie w utrzymaniu i wyróżnia się odpornością na zapychanie, co zapewnia płynność pracy.

Konserwacja i Długowieczność Części

Dbanie o żywotność części brony talerzowej jest kluczowe dla jej długotrwałej i bezproblemowej pracy. Wskazówki dotyczące konserwacji obejmują:

• Systematyczne przeglądy: Należy regularnie dokonywać przeglądów maszyny, sprawdzając ramę pod kątem pęknięć, korozji czy różnego rodzaju uszkodzeń.
• Usuwanie resztek i stosowanie farby antykorozyjnej: Po każdym zabiegu dobrze jest usuwać z brony wszelki brud, błoto, oraz pozostałości po glebie i roślinach. Zaleca się również stosowanie farby antykorozyjnej, która minimalizuje ryzyko pojawienia się rdzy.

Brony Talerzowe w Kontekście Ciągników Ursus

Marka Ursus, będąca ikoną polskiego rolnictwa, ma bogatą historię współpracy z bronami talerzowymi, zarówno przez historyczne modele ciągników, jak i poprzez nowe rozwiązania producenta.

Brony dla Ursus C-360

W wielu polskich gospodarstwach nadal pracują poczciwe „sześćdziesiątki” (Ursus C-360), które nierzadko pełnią w nich wciąż rolę główną. Do takich mniejszych traktorów dostępne są specjalnie zaprojektowane brony talerzowe, takie jak:

• Agro-masz BT: To kompaktowy agregat, najmniejsza i niezwykle zwrotna maszyna w ofercie producenta. Wyposażona jest w bezobsługowe piasty z łożyskami przemysłowymi, zabezpieczone uszczelniaczami kasetowymi, eliminując potrzebę codziennego smarowania. Aktywne ekrany boczne automatycznie dopasowują się do terenu i posiadają regulację, co zapewnia równą powierzchnię bez kolein.
• Tolmet Smart: Jest to niewielka kompaktowa talerzówka, zawieszana na tylnym podnośniku ciągnika. Na wystawach prezentowane były wersje o szerokości dwóch metrów (Smart 200). Maszyna zbudowana jest z dwóch rzędów uzębionych talerzy o średnicy 510 mm, zamocowanych do ramion za pomocą przykręcanych, bezobsługowych piast z łożyskami stożkowymi. Za talerzami znajduje się standardowo łożyskowany wał rurowy o średnicy 500 mm lub strunowy 440 mm. W standardowym wyposażeniu znajdują się również wzmocniony zaczep z możliwością zapięcia na haki II oraz automatyczna belka zaczepowa.

Kiedyś opcje doposażenia bron talerzowych dla C-360 były bardzo ograniczone, co wielu rolników nazywało „romantyzmem C-360”. Dziś jednak, nawet do starszych modeli, można doposażyć talerzówki w wiele dodatkowych elementów, zwiększając ich funkcjonalność.

Doświadczenia z Bronami Talerzowymi i Ursusem 1604

Testy bron talerzowych z ciągnikami Ursus przynoszą cenne doświadczenia. Przykładem jest Ursus 1604 (model produkowany w latach 1978-1984, wyposażony w turbodoładowany silnik o pojemności 6,8 l, generujący 150 KM i 477 Nm momentu obrotowego). Właściciel, popularny twórca internetowy Szoko12, testował go z 5-metrową broną talerzową marki Grano System (wymagającą 135-170 KM).

W próbie na polu gliniastym, mimo dobrych warunków po deszczu, ciągnik miał ciężko z 5-metrową maszyną, a optymalnym wyborem okazałaby się wersja 4,5-metrowa. Istotną niedogodnością była 3-biegowa skrzynia biegów, gdzie "jedynka" była za wolna, a "dwójka" za szybka. Mimo dużego obciążenia, użytkownik był zadowolony ze spalania. Pierwszy poważny test pod pełnym obciążeniem pozwolił nawet na wypalenie się farby na kolektorze wydechowym, co podkreśliło intensywność pracy. "Niedźwiedź" pod obciążeniem brzmiał fantastycznie.

Nowe Modele Bron Talerzowych Ursus S.A.

Ursus S.A. w swojej najnowszej historii zdecydował się na wejście w segment bron talerzowych, oferując szereg nowoczesnych maszyn, które zaspokajają potrzeby zarówno małych, jak i dużych gospodarstw. To klasyczne talerzówki przeznaczone do ściernisk, mieszania resztek czy szybkiej uprawy pożniwnej.

Przykładowe modele i ich parametry:

Wszystkie te modele pracują na talerzach o średnicy 568 mm, ustawionych w dwóch rzędach, i osiągają prędkości robocze do 20 km/h.

Aspekty Zakupu Brony Talerzowej

Wybór brony talerzowej to ważna decyzja, na którą wpływają m.in. budżet, specyfika gospodarstwa i rodzaj ciągnika.

Klasyczne Brony w Układzie V vs. Kompaktowe

Klasyczne brony w układzie V nadal mają swoich zwolenników, głównie ze względu na stosunkowo niską cenę. Wersje 2-metrowe od markowych producentów, takich jak Strumyk czy Bomet, zaczynają się od około 5,5 tys. zł brutto, a kończą w okolicach 7 tys. zł. Doposażenie takiej maszyny w wał strunowy to dodatkowy koszt rzędu 2-2,5 tys. zł. Na rynku dostępne są też tańsze modele od niemarkowych producentów, których ceny są zazwyczaj niższe o 1,5 do 2 tys. zł.

Od stosunkowo niedawna popularność zyskują kompaktowe brony talerzowe, np. Bomet Perseus. Dzięki swojej budowie i większej masie, lepiej podcinają ściernisko, choć wymagają prędkości około 10-12 km/h. Są one jednak wyraźnie droższe od starych V-ek. Najtańsze kompaktowe brony od mniej znanych firm kosztują niecałe 10 tys. zł brutto z wałem płaskownikowym lub rurowym, ale za 1,5 do 2 tys. zł można mieć wał daszkowy. U bardziej rozpoznawalnych producentów (Strumyk, Rolex, Bomet, Tolmet) ceny rozpoczynają się od około 11 tys. zł, a kończą w okolicach 15 tys. zł. Istnieją też droższe modele (przekraczające 20 tys. zł), ale są one wyraźnie cięższe, co dla ciągnika typu „sześćdziesiątka” (Ursus C-360) może stanowić problem ze stabilnością i podnoszeniem.

Kompaktowe brony talerzowe, takie jak np. Bomet Perseus, często posiadają już w standardzie wał dogniatający, zwykle płaskownikowy, z możliwością dopłaty do wału daszkowego.

Porady przy Zakupie (Nowa czy Używana?)

Przy zakupie brony talerzowej wielu rolników zastanawia się nad wyborem między nowym a używanym sprzętem. Oto kilka perspektyw:

• Nowy sprzęt: W przypadku zakupu nowej talerzówki od mniej znanych firm istnieje pewne ryzyko, ponieważ jakość sprzętu można ocenić dopiero po wielu latach użytkowania. Wśród nowych maszyn, za pewniejszy uchodzi Bomet, choć nawet 1,8-metrowa wersja kosztuje ponad 3000 zł.
• Używany sprzęt: Często polecanym rozwiązaniem jest zakup używanej brony z Grudziądza, które uchodzą za sprawdzone i solidne. Koszt takiej maszyny to około 2000 zł. Nawet jeśli talerze są stępione, można je wymienić na nowe, a rama pozostaje solidna. Jest to opcja szczególnie atrakcyjna dla właścicieli ziem o niższych klasach (np. 4-5, czyli piaszczyste), gdzie obciążenia nie są tak duże.

Doświadczenia użytkowników pokazują, że brony firmy Bio-rol z Tułowic są dobrze wykonane i oferowane w niskiej cenie. Brona Bomet o szerokości 1,8 m waży 390 kg, a niektórzy użytkownicy dociążają ją (np. szyną kolejową 40 kg), aby poprawić zagłębianie tylnych talerzy. W przypadku ciągnika Ursus C-355, 2-metrowa brona talerzowa powinna dać radę, zwłaszcza na lżejszych glebach. Niektórzy rolnicy sugerują również modyfikacje talerzy (wycinanie trójkątów na wzór przednich), aby poprawić ich zagłębianie. Istotne jest, aby szerokość robocza brony pozwalała na zakrycie śladów po ciągniku, co jest ważne dla jakości pracy i przyszłych poplonów. Ciągnik o szerokości około 1,75-1,8 m współpracuje efektywnie z talerzówką o szerokości 1,8 m, a na słabych, piaszczystych glebach klasy 5 nawet z 2-metrową.

tags: #brona #talerzowa #firmy #ursus