Brona talerzowa to niezastąpione narzędzie w arsenale każdego rolnika. Służy do przygotowywania pola po orce oraz po zbiorach. Jej główne zadania to spulchnianie gleby, zmiękczanie jej wierzchniej warstwy oraz podorywka ścierniska. Dzięki niej można skutecznie i łatwo przygotować ziemię do kolejnych upraw. W nowoczesnym rolnictwie kluczem do udanych plonów jest właściwie przygotowana gleba. Po intensywnym sezonie uprawowym ziemia wymaga spulchnienia, przewietrzenia i wymieszania z resztkami roślinnymi - i tu właśnie do gry wchodzą brony talerzowe. Brona talerzowa to jedno z podstawowych maszyn rolniczych do zabiegów uprawy gleby po orce lub zbiorach.
Budowa i Zasada Działania
Konstrukcja Brony Talerzowej
Brona talerzowa na ogół jest narzędziem biernym, ciągniętym z tyłu traktora. Brony talerzowe to maszyny rolnicze, zbudowane na solidnej, wytrzymałej ramie, na której zawieszono rzędy stalowych talerzy. Brona talerzowa składa się z ramy z talerzami, które obracają się podczas jazdy ciągnika, krojąc i obracając glebę. Talerze, osadzone na jednej lub kilku wspólnych osiach, zaczynają wirować w momencie, gdy ciągnik rusza do pracy. Względem ciągnika brona talerzowa charakteryzuje się niewielkim zapotrzebowaniem na moc, co przekłada się na oszczędności paliwa. Zapotrzebowanie na moc maszyny dwukołowej zależy od wielkości brony talerzowej i warunków panujących na polu. Jeśli chodzi o kolejność osi talerzy, to zwykle w przednim rzędzie zamocowane są talerze uzębione, a w tylnym pełne. Liczba okrągłych dysków zależy od szerokości posiadanego modelu brony talerzowej. Zazwyczaj na rynku można spotkać maszyny rolnicze z sekcją talerzy o długości 3m, 3,5m i 4m.
Mechanizm Działania
Kiedy ciągnik przemieszcza się, talerze brony wprawiane są w ruch obrotowy. Kręcąc się, tną glebę i mieszają ją. To właśnie ten dynamiczny ruch sprawia, że gleba jest nie tylko cięta, ale i obracana, co pozwala skutecznie rozdrabniać grudki ziemi oraz mieszać resztki pożniwne. Warto też przyjrzeć się samemu procesowi talerzowania, który na ogół odbywa się na głębokości 10-15 cm. Dzięki regulacji kąta ustawienia talerzy można dostosować intensywność działania brony do potrzeb roli, np. do spulchniania gleby. Do tego jednak niezbędna jest znajomość stanu i klasy gleby. Konstrukcja brony talerzowej pozwala ustawić kąt pochylenia talerzy, tak aby talerze rozcinały i odwracały glebę na wyznaczonej głębokości.
Zastosowanie Brony Talerzowej
Brony talerzowe to maszyny rolnicze, które efektywnie zastępują pracę pługa. Przeznaczono je do płytkiej uprawy gleby po żniwach, gdyż posiadają stalowe uzębione talerze, potrafiące dokładnie wymieszać resztki pożniwne z glebą. Niegdyś maszyna używana tylko do płytkiej uprawy pożniwnej, a dziś uznawana jest za maszynę uniwersalną, wykorzystywaną zarówno do płytkiej uprawy, jak i uprawy przedsiewnej. To przede wszystkim dzięki bronie talerzowej rolnicy mogą szybciej i efektywniej przygotować pole pod zasiew, w tym zgniatać, spulchniać, przerzucać i mieszać glebę. Prawidłowe talerzowanie poprawia kontakt resztek organicznych z glebą i wspiera równomierne wschody samosiewów. Talerzowanie przyczynia się do poprawy drenażu i zmniejszenia zagęszczenia gleby. Brona talerzowa jest niezbędnym wyposażeniem w gospodarstwach bezorkowych. Talerzówka doskonale uzupełnia inne maszyny do gospodarstwa rolnego. Celem talerzowania jest uzyskanie wyrównanej powierzchni pod przyszłe uprawy, spulchnienie gleby, przykrycie resztek pożniwnych oraz mieszanie górnej warstwy z wapnem i nawozem mineralnym.
Zalety Bron Talerzowych
Brony talerzowe charakteryzują się prostą i trwałą konstrukcją, wielofunkcyjnością, wysoką wydajnością pracy, niewielkim zapotrzebowaniem na moc względem ciągnika na lekkich glebach oraz możliwością dostosowania do specyficznych potrzeb uprawy. Do kluczowych zalet wykorzystania brony talerzowej należą:
- Wielozadaniowość: Brona talerzowa to prawdziwy multitasker w świecie rolnictwa. W jednym przejeździe potrafi przeprowadzić wiele różnych zadań, takich jak spulchnianie gleby, mieszanie resztek pożniwnych czy usuwanie chwastów.
- Wyrównanie powierzchni: Dzięki talerzowaniu można uzyskać wyrównaną powierzchnię pod przyszłe uprawy.
- Eliminacja chwastów: Brona talerzowa doskonale radzi sobie z młodymi chwastami, eliminując je wraz z korzeniami. Dzięki temu rośliny uprawne mają lepszy dostęp do składników odżywczych i wody.
- Poprawa struktury gleby: Talerzowanie przyczynia się do poprawy drenażu i zmniejszenia zagęszczenia gleby. Obracające się talerze spulchniają glebę, jednocześnie ją przewracając, co znacząco poprawia napowietrzenie podłoża. To z kolei przyspiesza naturalne procesy rozkładu materii organicznej, sprawiając, że gleba staje się żyźniejsza i bardziej przyjazna dla roślin.
- Oszczędność paliwa: Względem ciągnika brona talerzowa charakteryzuje się niewielkim zapotrzebowaniem na moc, co przekłada się na oszczędności paliwa.
- Redukcja przejazdów roboczych: Możliwość połączenia dwóch narzędzi rolniczych (np. z siewnikiem poplonu) pozwala zmniejszyć ilość przejazdów roboczych na polu, co z kolei skutkuje lepszymi warunkami do wzrostu i zapobiega pojawieniu się problematycznej podeszwy płużnej.
- Dopasowanie do warunków: Opcja dobrania do brony talerzowej konkretnego rodzaju wału uprawowego jest niezwykle istotna przy ciężkich warunkach, panujących na polu. W przypadku wilgotnej, oschłej lub kamienistej gleby standardowe wały rurowe nie sprawdzą się tak dobrze, jak wał packer, crosskill czy strunowy.
Rodzaje Talerzy w Bronach Talerzowych
Brony talerzowe w zależności od konstrukcji wyposażone są w różne rodzaje talerzy. Najpopularniejsze rodzaje talerzy to talerze gładkie oraz uzębione. To, które talerze sprawdzą się w maszynie, zależy od wielu czynników, ponieważ każdy rodzaj talerza ma swoją określoną charakterystykę pracy. Talerz, jako część robocza, powinien być również dobrze zabezpieczony na maszynie, aby uniknąć jego uszkodzenia podczas pracy. To, czy brona talerzowa sprawdzi się w różnych warunkach polowych, zależy od wielu czynników. Najważniejszym czynnikiem są zastosowane w niej talerze, ich zabezpieczenie oraz kąt natarcia.
Talerze Uzębione Ø 560 mm
Talerze uzębione o średnicy 560 mm i grubości 4 mm to talerze standardowo wykorzystywane w bronach talerzowych. Talerze te wykonane są ze stali borowej, dzięki czemu charakteryzują się znakomitą wytrzymałością oraz odpornością na kamienie. Posiadają średnio duży ząb w ilości 10 sztuk, dzięki czemu nadają się zarówno do uprawy pożniwnej, jak i do uprawy przedsiewnej. Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powoduje, że ziemia podczas pracy agregatu talerzowego wyrzucana jest do boku, eliminując w ten sposób problem zapychania się maszyny oraz umożliwiając pracę na miękkim podłożu, np. po wcześniej wykonanej orce. Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 560 mm oscyluje w przedziale od 10 do 12 km/h przy zachowaniu głębokości roboczej około 12 cm. Takie parametry pracy sprawiają, że resztki pożniwne są dokładnie rozdrobnione oraz przykryte ziemią.
Talerze Uzębione Ø 620 mm
Talerze uzębione Ø 620 mm o grubości 6 mm to talerze do zadań specjalnych. Talerze te, podobnie jak te o średnicy Ø 560 mm, wykonane są ze stali borowej, co czyni je bardzo odpornymi na kamienie oraz ścieranie. Posiadają duży ząb w ilości 8 sztuk na talerz. Wykorzystywane są one w bronach talerzowych przeznaczonych na ciężkie warunki polowe, takie jak twarde, gliniaste gleby oraz mocno zakamienione pola. Dzięki swojej grubości są znacznie bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne niż talerze Ø 560 mm. Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powoduje, że ziemia podczas pracy maszyny wyrzucana jest do tyłu, dzięki czemu w agregacie talerzowym nie ma potrzeby stosowania ekranów bocznych lub krojów talerzowych, ponieważ maszyna nie zostawia widocznych łączeń między przejazdami. Niewątpliwą zaletą talerzy Ø 620 mm jest to, że wejdą one w ziemię w każdych, nawet bardzo ciężkich warunkach. Problem pojawia się natomiast podczas pracy na miękkim podłożu. Kąt ustawienia talerza, jego kształt oraz charakterystyka pracy powodują, że talerz na miękkim podłożu ma tendencję do „zawijania” gleby przed siebie, co może powodować problemy z zapychaniem. Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 620 mm to przedział od 12 do 14 km/h, a głębokość efektywnej pracy zaczyna się już od 8 cm.
Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm
Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm to specyficzne talerze używane stricte do ultra płytkiej uprawy. Materiałem użytym do produkcji tych talerzy również jest stal borowa. Różnicą w wyglądzie tych talerzy jest oczywiście ich kształt. Talerze CROSSCUTTER swoją budową przypominają talerze faliste, natomiast fale na talerzach CROSSCUTTER są znacznie większe oraz zaostrzone. Optymalny zakres prędkości do pracy maszyną wyposażoną w takie talerze to przedział od 14 do 16 km/h. Głębokość pracy tych talerzy jest uzależniona od warunków panujących na polu. Agregat talerzowy powinien być dostatecznie ciężki, aby talerz bez problemu wszedł w ziemię. Optymalna głębokość pracy talerza CROSSCUTTER Ø 510 mm to głębokość do 5 cm w normalnych warunkach. Ze względu na budowę talerza ciężko będzie uzyskać większą głębokość pracy, ponieważ powierzchnia styku talerza z glebą jest większa niż w standardowym talerzu. Talerze CROSSCUTTER Ø 510 znakomicie rozdrabniają resztki pożniwne oraz mieszają glebę na bardzo płytkiej głębokości. W odpowiednich warunkach mogą być używane na każdym rodzaju gleby. Swoje zastosowanie mogą znaleźć również w bronach talerzowych z hydropakiem.
Bernie Explains the Disc & Cultivation
Zabezpieczenie Słupicy Talerza
Zabezpieczenie słupicy talerza to element maszyny, który amortyzuje talerz pracujący w ziemi i przenosi naprężenia, dzięki czemu nie dochodzi do uszkodzeń elementów konstrukcyjnych maszyny lub właśnie talerza. Standardowe zabezpieczenie talerzy używane w konwencjonalnych agregatach talerzowych to gumowe amortyzatory przypominające walec. Takie rozwiązanie w zupełności wystarcza do zabezpieczenia talerzy o średnicy Ø 560 mm lub mniejszych oraz talerzy CROSSCUTTER, ponieważ z reguły pracują one przy nieco mniejszych obciążeniach. Talerze o średnicy większej niż Ø 560 mm również mogą być zabezpieczane na amortyzatorach gumowych, natomiast średnica amortyzatora powinna być nieco większa ze względu na większe naprężenia powstające podczas pracy. Najlepszym jednak rozwiązaniem dla talerzy o większej średnicy będzie tak zwane zabezpieczenie na słupicy sprężynowej, np. w bronie talerzowej VIBROCUT.
Brony talerzowe to niezastąpione narzędzia w przygotowaniu gleby, które łączą w sobie skuteczne rozdrabnianie, spulchnianie i mieszanie gleby, co przyczynia się do lepszego przygotowania pola pod siew. Dzięki solidnej konstrukcji i efektywnemu działaniu, urządzenia te pozwalają zaoszczędzić czas oraz poprawić jakość podłoża, co ma bezpośredni wpływ na wysokość i jakość plonów.