Brona talerzowa siewna: kompleksowe informacje i zastosowanie

Brony talerzowe, zwane również talerzówkami, są jednymi z najbardziej wszechstronnych narzędzi rolniczych, wykorzystywanych w rolnictwie. Stosuje się je do wykonywania wielu różnych zadań, włączając w to przygotowanie gleby do uprawy, kontrolowanie chwastów, a nawet pomoc w zarządzaniu glebą na polach po żniwach. Zarówno kultywator, jak i brona talerzowa znajdą swoje zastosowanie w każdym profesjonalnym gospodarstwie. Oba urządzenia mają wady i zalety oraz są uniwersalne w zastosowaniach tradycyjnych w rolnictwie. Mogą zastąpić pług, mogą pracować w systemie uproszczonym i bezpłużnym. Pomagają też sprawnie zagospodarować poplony, resztki pożniwne i słomę, wspomagając zasobność gleby w próchnicę.

Zasada działania brony talerzowej

Istota oddziaływania na glebę polega na tym, że stalowe talerze, osadzone na ułożyskowanym w ramie wale, na skutek ruchu postępowego i oporze gleby obracają się. Współczesne, bardzo powszechne brony talerzowe to często modele kompaktowe, które mają indywidualne łożyskowanie i mocowanie talerzy do ramy, dzięki czemu doskonale kopiują kontur pola. Średnica, kąt pochylenia oraz wklęsłość talerza w bronach, np. marki PÖTTINGER, została dobrana celowo. Wypracowany w testach profil zapewnia sprawdzone zagłębianie się, odwracanie gleby oraz efekt kruszący. Podobnie ustalono wysoki prześwit ramy nad glebą i sposób mocowania talerzy do piast. Ze względu na rozkład sił powodowanych pracą talerzy, brony talerzowe zawsze pracują w układzie sekcji ustawionych pod przeciwnym kątem do kierunku jazdy, co znosi siły poprzeczne oddziałujące na ciągnik. Jednocześnie brony talerzowe - dzięki dużej masie własnej - znane są ze stabilności prowadzenia.

Wpływ parametrów na pracę

• Zwiększenie prędkości powoduje zwiększenie oporów, co skutkuje wypłyceniem narzędzia.
• Im mniejszy kąt natarcia talerzy, tym głębsze działanie ścinające.
• Odpowiedni dla wysokich prędkości roboczych kąt natarcia oraz kąt podcinania talerzy pozwala uzyskać możliwie najpełniejszy efekt wymieszania resztek pożniwnych z ziemią w zakresie głębokości roboczych od 3 cm do 14 cm przy standardowej średnicy talerzy 560 mm. Odstępy między rzędami talerzy wynoszą 85 cm.

Zastosowania brony talerzowej w gospodarstwie rolnym

Przygotowanie gleby do uprawy

Jednym z podstawowych zastosowań brony talerzowej jest przygotowanie gleby do uprawy. Brona talerzowa jest szczególnie przydatna do rozbijania grud ziemi, mieszania gleby i resztek roślinnych oraz wyrównywania pola przed siewem. Idealnie nadaje się do prac w cięższych, bardziej gliniastych glebach, które mogą być trudne do uprawy przy użyciu innych narzędzi. Brony talerzowe sprawdzają się również w mieszaniu nawozu organicznego lub kompostu z glebą. Dzięki temu gleba jest lepiej przygotowana do uprawy, ponieważ zwiększa się jej płodność. Dodatkowo, brona talerzowa pomaga w równomiernym rozłożeniu nawozu wzdłuż pola, co przyczynia się do jednolitego wzrostu roślin i uzyskania optymalnych plonów. Warto również zaznaczyć, że talerzówka może być wyposażona w regulowane talerze, co umożliwia dostosowanie jej głębokości pracy do konkretnych warunków glebowych. W rezultacie rolnicy mogą precyzyjnie kontrolować proces przygotowania gleby, zapewniając optymalne warunki wzrostu dla roślin.

Zwalczanie chwastów

Przy prawidłowym ustawieniu brony talerzowej można skutecznie usuwać młode chwasty, nie zakłócając przy tym roślin uprawnych. Dzięki odpowiedniemu dobraniu głębokości pracy talerzy chwasty są wyrywane wraz z korzeniami, co ogranicza ich ponowne wzrosty. Proces bronowania pozwala zatem na usunięcie chwastów z powierzchni pola, a to zmniejsza ich konkurencję z roślinami uprawnymi o dostęp do składników odżywczych i wody.

Mieszanie resztek pożniwnych z glebą

Po żniwach na polach często pozostają resztki roślin, które mogą hamować wzrost nowych upraw. Brona talerzowa jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi do zarządzania tymi resztkami. Przy odpowiednio dobranych ustawieniach może skutecznie rozdrobnić i zakopać resztki pożniwne, przyspieszając ich naturalny proces rozkładu. To z kolei pomaga w oczyszczeniu pola, eliminując przeszkody dla nowych upraw. Rozdrobnione resztki roślin są stopniowo degradowane przez mikroorganizmy glebowe, przyczyniając się do wzbogacenia gleby w organiczny materiał. Brony talerzowe wykazują też ogromną zaletę w postaci niewrażliwości na miejscowe nagromadzenie masy roślinnej, np. poplonów zielonych.

Poprawa struktury gleby

Brona talerzowa może być również używana do poprawy struktury gleby. Jej działanie przyczynia się do kilku korzystnych efektów, które mają pozytywny wpływ na rośliny uprawne. Pierwszym z tych rezultatów jest poprawa drenażu gleby. Talerze brony talerzowej rozdrabniają i rozbijają grudy ziemi, tworząc drobniejsze cząstki. W wyniku czego ułatwiają one odpływ nadmiaru wody z gleby, zapobiegając nadmiernemu zatrzymywaniu się wilgoci i tworzeniu się błotnistych obszarów. Kolejnym korzystnym efektem jest zmniejszenie zagęszczenia gleby. Narzędzia robocze penetrują glebę na pewną głębokość, łamiąc skorupę glebową i rozluźniając ją. To sprawia, że gleba staje się bardziej przepuszczalna dla wody, powietrza i korzeni roślin.

Ponadto, zabieg bronowania promuje równomierny rozkład składników odżywczych w glebie. Drobniejsze cząstki gleby, które powstają podczas pracy brony talerzowej, sprzyjają lepszemu wymieszaniu się składników organicznych i mineralnych. To pozwala roślinom równomiernie korzystać z dostępnych składników odżywczych, skutkując zdrowym wzrostem i wysoką jakością plonów.

Brona talerzowa a kultywator

Pole po przejściu brony talerzowej przypomina pole po płytkiej orce, co wymaga stosowania dodatkowych narzędzi wyrównująco-ugniatających, zwykle są to wały pierścieniowe lub strunowe o różnej konstrukcji. Kultywator jest historycznym rozwinięciem brony zębowej, która dobrze sprawdzała się na lekkich glebach, natomiast na glebach zwięzłych jej działanie było zbyt delikatne, bo płytkie. Dalszy rozwój tej koncepcji polegał na osadzeniu na ramie sprężystych lub półsprężystych zębów różnych szerokości. Te rozwiązania jednak nie pozwalają kopiować powierzchni i intensywnie kruszyć brył. Pojawia się też konieczność zabiegów dodatkowych, bo po przejściu zębów kultywatora powierzchnia gleby jest lekko bruzdowana, z dużym rozwinięciem powierzchnią parowania.

Generalnie dylemat wyboru maszyny uprawowej jest nieodmiennie związany z mocą posiadanych lub planowanych do zakupu ciągników. Nie ma jednej odpowiedzi, czy lepsza jest brona talerzowa, czy kultywator. Każde narzędzie ma wady i zalety. Gospodarstwa mają różne warunki glebowe, a nawet to samo pole w kolejne lata zachowuje się inaczej, w zależności od wilgotności. Różne są też potrzeby sianych roślin, różne pozostawiają one po sobie stanowisko i resztki pożniwne.

• Dla ciężkich gleb lepszym rozwiązaniem będą brony talerzowe i ich agregowanie z innymi narzędziami. Ma to też związek z oczywistą większą produktywnością takich gleb w rozumieniu pozostałości roślinnych na polu.
• Jeśli rolnik zdecyduje się na technologię uprawy uproszczonej lub bezpłużnej, to najbardziej uniwersalnymi maszynami uprawowymi będą agregaty uprawowe z kultywatorem i odpowiednio dobranymi wałami (packerami).

Brona talerzowa to maszyna uprawowa, która należy do grupy agregatów biernych, charakteryzujących się tym, że mogą pracować samodzielnie lub we współpracy z siewnikiem, aby otrzymać specjalny agregat uprawowo-siewny. Brona talerzowa jest zbudowana z dwóch lub większej ilości osi wklęsłych tarcz wspierających się na prostym podwoziu. Tarcze przypominają swoim wyglądem talerze, dlatego bardzo często można spotkać się z takim nazewnictwem. Cała konstrukcja uzębionych dysków osadzona jest na gumowych stabilizatorach i wałach ugniatających.

Rodzaje i specyfikacje bron talerzowych

Brony talerzowe są dostępne w szerokim zakresie roboczym - od 2,5 do 7,5 metra - umożliwiając idealne dopasowanie do potrzeb każdego gospodarstwa. Pola małe i średnie mogą być obsługiwane przez serie ATS / AT / AT Premium / ATC. Dla pól średnich do dużych przeznaczone są serie ATH / ATH Premium / ATHX. Dla gleb lekkich, piaszczystych stosuje się modele z niższą głębokością pracy i wałami lekkimi. Gleby średnie i gliniaste wymagają maszyn o mocnej konstrukcji, agresywnych talerzach i cięższych wałach doprawiających. Pola o bardzo dużych obszarach mogą być obsługiwane przez największe wersje ATHX, które są składanymi konstrukcjami, zapewniającymi mniejszą liczbę przejazdów, ale wymagającymi mocnego ciągnika.

Specyfikacje techniczne

• Szerokość robocza: od 1.25 m do 6 m.
• Liczba talerzy: od 10 sztuk (dla 1.25 m) do 48 (dla 6.0 metrowej maszyny).
• Zabezpieczenie: resor sprężysty lub sprężyna.
• Głębokość robocza: od 3 cm do 15 cm, regulowana wałem talerzowym mechanicznie lub hydraulicznie.
• Średnica talerzy: 560 mm lub 610 mm typu C lub 620 mm typu Lemken Rubin. Standardowa średnica talerzy dla ultra-płytkiej uprawy to Ø460 mm (opcja Ø510 mm) lub cross cuter Ø440 mm.
• Odstęp między rzędami talerzy: od 70 do 105 cm. Dla ultra-płytkiej uprawy: 740 mm. Dla ciężkiej uprawy: 1020 mm.
• Zapotrzebowanie mocy: od 140 KM (dla 2.5-4.0 m) do 350-475 KM (dla 10.0-12.0 m).

Wyposażenie podstawowe i opcjonalne

• Podstawowe: zabezpieczenie talerzy przed uszkodzeniami, piasty bezobsługowe, ekrany boczne, zaczep drugiej lub trzeciej kategorii.
• Opcjonalne: hydrauliczna regulacja głębokości pracy, zgrzebła, pływające ekrany boczne, oświetlenie, wózek do talerzówki do ciągnika i dyszel transportowy, wały doprawiające wszystkich typów.

Przykładowe modele bron talerzowych (BATYRA)

• Brony talerzowe GEPARD, HELIOS, OMEGA na zabezpieczeniu resorowym serii bez hydropaku

  Uniwersalne maszyny rolnicze stworzone do szybkich prac polowych na ścierniskach i przed siewem. Ich szerokość robocza sięga nawet 6 metrów, co czyni je właściwymi narzędziami do pracy na dużych polach i areałach. Wyposażone w piasty bezobsługowe typu AgriHUB w stalowej obudowie z wielowarstwowym uszczelnieniem gwarantują trwałość i łatwość eksploatacji.

  GEPARD: Brona talerzowa zawieszana sztywna (1.25 m - 4.0 m) lub składana (do 6.0 m), zawieszana lub półzawieszana, idealna do szybkiej uprawy ścierniska lub pracy przedsiewnej. Wyposażona w piastę premium typu AgriHUB i agresywny kąt natarcia talerzy, co umożliwia efektywne wymieszanie gleby. W wersji MAXICUT to talerzówka z wałem nożowym (2.5 m - 3.0 m) przeznaczona do jeszcze sprawniejszego niszczenia ściernisk i poplonów. Dzięki wałowi nożowemu zapewnia efektywne mieszanie gleby już po jednym przejeździe.

  HELIOS: Brona analogiczna do brony talerzowej GEPARD, ale występująca na sprężynie typu Lemken Heliodor, przeznaczona do bardzo szybkiej uprawy ścierniska oraz pracy przedsiewnej. Sprawdzony kąt natarcia talerza i płynna praca na zabezpieczaniu resorowym powodują, że nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych brona sprężynowa nie zapycha się, a jej obsługa jest bezproblemowa.

  OMEGA: Bardzo ciężka brona talerzowa półzawieszana (4.0 m - 6.0 m), idealna do pracy na glebach, gdzie wejście w ziemię wymaga dużej masy i agresywnego kąta natarcia talerzy. Dzięki zwinnemu, transportowemu wózkowi do talerzówki ciągnikowej manewrowanie na polu jest bardzo proste, a stabilność pracy - gwarantowana.

• Brony talerzowe TOPDISC na zabezpieczeniu sprężynowym

  Przeznaczone do gleb każdego rodzaju, w tym bardzo ciężkich. Sprawdzają się tam, gdzie warunki wymagają największego prześwitu pod ramą i talerzy o dużej średnicy - np. przy niszczeniu poplonów, uprawie pól z dużą ilością resztek pożniwnych czy likwidacji ugorów. Bronę sprężynową można wyposażyć w każdy rodzaj wału talerzowego, który zapewni odpowiednie zagęszczenie i wyrównanie gleby, w tym w wał daszkowy czy ceownikowy tandemowy. TOPDISC to ciężka brona talerzowa typu Lemken Rubin (2.5 m - 6.0 m), doskonała do pracy w najbardziej wymagających warunkach, takich jak pola z wysokimi ścierniskami i poplonami. Maszyna występuje również w wersji półzawieszanej (2.5 m - 4.0 m) z dyszlem i transportowym wózkiem do talerzówki ciągnikowej. Gabaryt i masa tej ciężkiej brony talerzowej półzawieszanej powoduje, że sprawdza się nawet na najcięższych glebach, zapewniając wysoką efektywność pracy tam, gdzie inne maszyny dają za wygraną.

• Brony talerzowe GEPARD z hydropakiem

  Ten sprzęt rolniczy łączy funkcjonalność brony talerzowej i agregatu uprawowo-siewnego, gdyż umożliwiają wykonanie dwóch zabiegów agrotechnicznych jednocześnie - przedsiewnej uprawy talerzowej i siewu. Dzięki wydźwigowi hydraulicznemu agregacja sprzętu z siewnikami wszystkich typów jest bezproblemowa. Brony GEPARD z hydropakiem talerzowym to maszyny do agregacji z siewnikiem, które występują w wersji zawieszanej lub półzawieszanej, tak jak GEPARD OPO (2.5 m - 3.0 m), który poza hydropakiem talerzowym zawiera wał oponowy. Dzięki temu możliwy jest dojazd do pola przy minimalnym obciążeniu ciągnika, a podczas pracy w polu dogniecenie gleby i efektywne zagęszczenie podłoża wykonane jest na najwyższym poziomie.

• Brona Talerzowa BT od firmy Brastal

  Brona talerzowa BT to nowoczesne narzędzie rolnicze o szerokim zastosowaniu. Wyposażona w osobno amortyzowane nogi i dwa rzędy talerzy, gwarantuje nieprzerwaną pracę w każdych warunkach. Brona jest przeznaczona do przedsiewnej uprawy, a także do usuwania chwastów czy twardych grud ziemi. Dostępna w trzech szerokościach roboczych i możliwość wyboru wału z oferty producenta Brastal zwiększają jej uniwersalność. Natomiast podwójny lakier proszkowy i zabezpieczenie powłokami malarskimi zapewnia odporność na korozję i umożliwiają pracę w trudnych warunkach atmosferycznych.

• Brona talerzowa TYTAN

  Brona talerzowa TYTAN to niezawodne narzędzie do płytkiej uprawy gleby po żniwach, które skutecznie miesza resztki ścierniska i usuwa chwasty. Posiada dwa rzędy uzębionych talerzy na amortyzatorach gumowych i wał dogniatający, dzięki czemu zapewnia efektywną pracę nawet w trudnych warunkach. Można ją łatwo transportować na pole, gdyż po złożeniu nie przekracza szerokości pasa drogowego.

• Brony talerzowe Agro-Tom

  Brony talerzowe Agro-Tom to wydajne narzędzia do przedsiewnej uprawy gleby, które kruszą, mieszają resztki i przygotowują idealną powierzchnię pod siew. Brony talerzowe takie jak ATC Premium wykonują ultra-płytką uprawę (4-5 cm) z dużą prędkością roboczą 16-18 km/h, co ogranicza parowanie wody i pozwala na oszczędność czasu operacyjnego. Inne serie to ATS / AT / AT Premium / ATC dla małych i średnich pól oraz ATH / ATH Premium / ATHX dla średnich i dużych obszarów. Modele Agro-Tom posiadają talerze o średnicach Ø460 mm (opcja Ø510 mm) dla ultra-płytkiej uprawy, Ø620 mm dla uprawy ścierniska i mieszania dużej ilości resztek pożniwnych lub nawozów naturalnych.

Zalety i wady brony talerzowej

Brony talerzowe serii BT to maszyny stworzone do trudnych zadań. Szerokości robocze sięgające 5 metrów oraz dostępny opcjonalnie sprzęt transportowy sprawdzają się doskonale w intensywnej i szybkiej uprawie ściernisk. Są wydajne przy jednoczesnym niskim zużyciu paliwa. Aktywne ekrany umiejscowione na skraju obu sekcji talerzy ograniczają strefę odkładania ziemi przez talerze skrajne, zapobiegając powstawaniu kolein na łączeniach przejazdów. Na wypadek nadmiernego zagłębienia lub natrafienia na dużą przeszkodę uchwyty ekranu mocowane są do ramy za pomocą połączeń pływających, umożliwiających ekranom uchylenie się w górę podczas kolizji. Nie trzeba więc regulować ekranu, on sam dopasuje się do warunków. Każdy talerz mocowany jest na indywidualnym uchwycie w układzie czterech gumowych amortyzatorów (35x210 mm). Chronią one skutecznie talerze przed uszkodzeniami.

Brony talerzowe standardowo wyposażone są w piasty bezobsługowe, w których sercu pracują łożyska tożsame do tych stosowanych w przemyśle motoryzacyjnym. Odpowiednio dobrane odstępy między rzędami talerzy oraz optymalne kąty natarcia zapewniają równomierne i skuteczne wykonanie zabiegów agrotechnicznych przy bezproblemowej obsłudze i prostym ustawieniu maszyny.

Wady

Brona talerzowa, zwłaszcza w wersji zawieszanej czy półzawieszanej, jest narzędziem dość ciężkim, wymagającym mocnego ciągnika do efektywnej pracy. Obsługa maszyn wymaga doświadczonego operatora, zwłaszcza podczas pracy w trudnych warunkach wymagających precyzyjnego ustawienia maszyny rolniczej. Ponadto brona talerzowa nie zastępuje w pełni pługa w przypadku potrzeby głębokiego spulchnienia gleby, co sprawia, że konieczne może być użycie innych narzędzi.

Wały doprawiające

Niemal każda brona talerzowa może być wyposażona w różne typy wałów doprawiających, które pełnią istotną rolę w finalnym efekcie przygotowania gleby. Wały te mają wpływ na ostateczny stan gleby, jej wyrównanie i ugniatanie.

• Packer - to masywny wał, składający się z szeregu połączonych zębów (kolców). Jego zadaniem jest intensywne ugniatanie gleby i kruszenie większych grud.
• Strunowy - to lekki wał, charakteryzujący się dużą zdolnością do samooczyszczenia. Jest idealny na gleby lekkie i średnie, gdzie zbyt intensywne ugniatanie nie jest konieczne.
• Rurowy - uniwersalny i często stosowany wał, którego konstrukcja pozwala na pracę zarówno na powierzchni, jak i w głębszych warstwach gleby.
• Daszkowy - pierścieniowa konstrukcja wału daszkowego sprawia, że skutecznie miesza on resztki pożniwne z glebą.

Wybór i konserwacja brony talerzowej

Jak wybrać dobrą bronę talerzową?

Wybór brony talerzowej zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj gleby, warunki atmosferyczne oraz specyficzne potrzeby uprawy. Ważne jest, aby przed zakupem dokładnie określić, jakie zadania ma spełniać maszyna oraz na jakich glebach będzie pracować. Kupując kompaktową bronę talerzową, talerzówkę z wałem bądź hydropakiem czy agregat talerzowy, zwróć uwagę na dane techniczne, takie jak szerokość robocza dobrana do Twojego ciągnika, masa maszyny, średnica talerzy czy rodzaj piasty. Parametry te wpływają na wydajność, precyzję pracy i to, czy osiągniesz zakładany efekt uprawy. Szczególną uwagę należy zwrócić na modele z piastami bezobsługowymi, które posiadają wielowarstwowe uszczelnienia, umożliwiające długoletnią i bezawaryjną pracę.

W przypadku większych gospodarstw należy rozważyć maszynę o dużej szerokości roboczej i z szerokim odstępem między rzędami talerzy, co umożliwia prace przy dużych prędkościach i szybką uprawę nawet dużych areałów. Szczególnie w przypadku bron talerzowych półzawieszanych ważne jest wyposażenie dodatkowe, takie jak oświetlenie LED dla zwiększenia widoczności, czy zamki hydrauliczne na siłownikach zapobiegające niekontrolowanemu rozłożeniu maszyny podczas przejazdu do pola.

Ceny bron talerzowych

Ceny zależą od specyfikacji technicznych i wyposażenia dodatkowego. Zakres cenowy wynosi od ok. 10 000 PLN w przypadku małych bron talerzowych do międzyrzędzi do ponad 150 000 PLN dla dużych bron talerzowych półzawieszanych.

Konserwacja bron talerzowych

Regularna konserwacja bron talerzowych to podstawa ich niezawodnej pracy przez wiele lat. Sprawdzaj połączenia śrubowe i dokręcaj je w razie potrzeby, aby zapobiec luzowaniu się elementów podczas pracy. Regularnie kontroluj, czy talerze nie są nadmiernie zużyte, pęknięte lub zdeformowane. W razie potrzeby wymień uszkodzone elementy. Systematycznie smaruj wszystkie ruchome części, takie jak zawiasy i inne części, które tego wymagają. Kluczowym elementem jest kontrola stanu maszyny po każdym sezonie. Usuń zanieczyszczenia, takie jak ziemia i resztki roślinne, oraz przechowuj bronę w suchym, zadaszonym miejscu, aby chronić ją przed wilgocią i innymi czynnikami atmosferycznymi.

Bezpieczeństwo podczas pracy z broną talerzową

Bezpieczne użytkowanie brony talerzowej i agregatu talerzowego jest kluczowe, aby zapobiec wypadkom i zapewnić efektywną pracę. Przed rozpoczęciem pracy broną talerzową lekką bądź mocną sprawdź jej stan techniczny, w tym talerze, piasty, połączenia śrubowe i układ hydrauliczny (do składania brony i hydraulicznej regulacji głębokości pracy). Upewnij się, że brona talerzowa półzawieszana czy zawieszana jest prawidłowo podłączona do ciągnika, a wszystkie zaczepy i sworznie są dobrze zabezpieczone. Podczas pracy talerzówką półzawieszaną bądź zawieszaną z wałem dostosuj prędkość jazdy do warunków polowych. Unikaj gwałtownych skrętów, szczególnie na nierównym terenie i nie przekraczaj zalecanej głębokości pracy ani maksymalnego obciążenia, aby uniknąć uszkodzenia sprzętu i zapewnić stabilność ciągnika. Po zakończeniu pracy przechowuj bronę na stabilnym podłożu i z dala od obszarów, gdzie mogą przebywać dzieci lub zwierzęta. Dojeżdżając do pola, upewnij się, że brona nie zasłania oświetlenia ciągnika i tablic rejestracyjnych. Używaj świateł ostrzegawczych, jeśli to konieczne.

tags: #brona #talerzowa #siewna