Brona Talerzowa z Wałem Ugniatającym: Zastosowanie i Zalety w Nowoczesnym Rolnictwie

Współczesne rolnictwo stoi przed wyzwaniami związanymi ze zmianami klimatycznymi, niedoborem wody i wymogami polityki węglowej oraz klimatycznej, wdrażanymi do Wspólnej Polityki Rolnej. W tym kontekście coraz większe znaczenie zyskują technologie uproszczonej i bezorkowej uprawy roli. Brona talerzowa z wałem ugniatającym, będąc wszechstronnym narzędziem, odgrywa kluczową rolę w spełnianiu tych wymagań, zapewniając efektywne przygotowanie gleby pod zasiew.

Czym jest brona talerzowa i jak działa?

Brona talerzowa to maszyna uprawowa zaliczana do agregatów biernych, zdolnych do pracy samodzielnej lub w połączeniu z siewnikiem, tworząc agregat uprawowo-siewny. Umożliwia ona jednoczesne przygotowanie i zasiew gleby.

Konstrukcja brony talerzowej opiera się na dwóch lub więcej osiach wklęsłych tarcz (nazywanych talerzami), zamocowanych na prostym podwoziu. Talerze te, osadzone na ułożyskowanym w ramie wale, obracają się w wyniku ruchu postępowego maszyny i oporu gleby. Zwiększenie prędkości pracy prowadzi do wzrostu oporów, co może skutkować wypłyceniem narzędzia. Z tego powodu brony talerzowe zawsze pracują w układzie sekcji ustawionych pod przeciwnym kątem do kierunku jazdy. Cała konstrukcja uzębionych dysków osadzona jest na gumowych stabilizatorach i wałach ugniatających.

Zastosowanie i funkcje brony talerzowej

Brona talerzowa to uniwersalne narzędzie, które znajduje zastosowanie w wielu operacjach polowych, zastępując tradycyjny pług. Jest niezastąpiona zarówno w uprawie po orce, jak i w systemach uprawy bezorkowej, radząc sobie nawet na glebach ciężkich, zakamienionych czy porośniętych poplonem przeznaczonym na mulcz. Jej główne zadania to:

• Spulchnianie i zmiękczanie gleby: Talerze skutecznie rozcinają i obracają glebę, poprawiając jej strukturę.
• Podorywka ścierniska: Maszyna doskonale sprawdza się w szybkiej uprawie ścierniska po zbiorach, co jest jedną z najważniejszych operacji polowych.
• Mieszanie resztek pożniwnych: Uzębione talerze doskonale mieszają resztki roślinne z glebą, poprawiając kontakt materii organicznej z glebą i wspierając równomierne wschody samosiewów. Brony talerzowe charakteryzują się niewrażliwością na miejscowe nagromadzenie masy roślinnej, np. poplonów zielonych.
• Usuwanie chwastów: Brona talerzowa skutecznie eliminuje młode chwasty wraz z korzeniami.
• Przygotowanie podłoża pod zasiew: Dzięki talerzowaniu można uzyskać wyrównaną powierzchnię pod przyszłe uprawy.

Zalety brony talerzowej

Brony talerzowe zyskały dużą popularność wśród rolników dzięki szeregowi zalet:

• Wielofunkcyjność: W jednym przejeździe brona może wykonać wiele zadań, takich jak spulchnianie gleby, mieszanie resztek pożniwnych czy usuwanie chwastów.
• Niewielkie zapotrzebowanie na moc: W porównaniu do pługów, brony talerzowe wymagają mniejszej mocy ciągnika, co przekłada się na oszczędność paliwa.
• Odporność na zapychanie: Konstrukcja z talerzami jest mniej podatna na zapychanie się masą roślinną, nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych, np. po zbiorze kukurydzy.
• Poprawa struktury gleby: Talerzowanie przyczynia się do poprawy drenażu i zmniejszenia zagęszczenia gleby.
• Precyzyjna regulacja: Możliwość regulacji kąta natarcia talerzy (np. w zakresie od 7° do 22°) oraz głębokości pracy pozwala na dostosowanie intensywności działania brony do zmiennych warunków polowych i rodzaju gleby.
• Stabilność prowadzenia: Dzięki dużej masie własnej, brony talerzowe, takie jak te marki Poettinger, znane są ze stabilności prowadzenia.
• Możliwość agregowania: Brony talerzowe mogą współpracować z siewnikami do nasion, poplonów oraz siewnikami nawozowymi, tworząc wydajne agregaty uprawowo-siewne.

Wały ugniatające: Kluczowy element brony talerzowej

Wały ugniatające to podstawowe zespoły brony talerzowej, które odpowiadają za wyrównanie i zagęszczenie gleby po przejściu sekcji talerzowych. Ich rola jest kluczowa dla uzyskania optymalnej struktury gleby przed siewem.

W zależności od modelu i potrzeb, brony mogą być wyposażone w różne typy wałów ugniatających, dostosowanych do specyficznych warunków glebowych i uprawowych:

Rodzaje wałów ugniatających

• Wał segmentowy: Wykonany z masywnych segmentów stalowych, zapewnia doskonałe zagęszczenie i kruszenie grud. Odpowiedni dla wszystkich rodzajów gleby. Średnica wału 530 mm.
• Wał CUTPACK: Ciężki stalowy wał o wysokiej zdolności cięcia i doskonałym efekcie zagęszczania wtórnego. Szczególnie polecany do ciężkich gleb. Średnica wału 630 mm. Waga: 222 kg/m (w tym zgarniacze).
• Wał RUBBERPACKER: Solidny wał wykonany z twardej naturalnej gumy, odpowiedni do każdych warunków. Zapewnia doskonały efekt wyrównywania i minimalną przyczepność gleby. Średnica wału 590 mm.
• Wał V-Ring: Bardzo ciężki wał przystosowany do intensywnego kruszenia i odwrotnego zagęszczania gleby. Nadaje się do wszystkich rodzajów gleby. Średnica pakera 630 mm.
• Podwójny wał V-RING: Paker z pojedynczymi pierścieniami w kształcie litery V, charakteryzujący się wyjątkowo niską zdolnością do zaklejania, co zapobiega zapychaniu się w mokrych warunkach. Przesunięte rzędy zapewniają doskonały efekt samooczyszczania. Podwójny wał zwiększa stabilność maszyny. Średnica wału 630 mm.
• Podwójny wał U-RING (600 mm): Podwójny wał stalowy z pierścieniami przesuniętymi względem siebie, co zapewnia doskonały efekt samooczyszczania. Skutecznie kruszy, a niska tendencja do zaklejania sprawia, że nadaje się do pracy w wilgotnych warunkach. Średnica wału 600 mm.
• Wał strunowy: Charakteryzuje się lekkością i zdolnością do samoczyszczenia, często wybierany ze względu na oszczędność paliwa i efektywne ustawienie kąta natarcia talerzy.
• Wał Tandem Profil U: Dzięki dużej nośności nadaje się na gleby lekkie.
• Wał Tandem CONOROLL: Idealny na lekkie gleby z kamieniami i resztkami pożniwnymi.

W warunkach uprawy uproszczonej, w celu realizacji celów środowiskowych, rolnicy mogą potrzebować kilku różnych wałów do jednej brony, aby dostosować się do zmieniających się warunków glebowych i pogodowych.

Nowoczesne rozwiązania w bronach talerzowych

Producenci maszyn rolniczych stale rozwijają technologie, aby sprostać rosnącym wymaganiom rolnictwa.

Kompaktowe brony talerzowe

Kompaktowe brony talerzowe zawieszane o dużej szerokości roboczej, takie jak Bomet Pavo, są maszynami uniwersalnymi, dobrze radzącymi sobie zarówno w uprawie po orce, jak i w uprawie bezorkowej. Ich konstrukcja z talerzami o średnicy 560 mm i dużym rozstawem między sekcjami talerzowymi umożliwia efektywną pracę na polach z dużą ilością resztek roślinnych.

Typoszereg kompaktowych bron talerzowych obejmuje maszyny o szerokościach roboczych od 2,5 do 4,0 metrów, przeznaczone do ciągników o mocy od 90 KM do 140 KM. Brony te są wyposażone w ekrany boczne ograniczające odrzucanie gleby oraz oferują możliwość regulacji kąta natarcia talerzy. Konstrukcja spełnia europejskie normy bezpieczeństwa i ergonomii.

Szerokie brony talerzowe

Szerokie brony talerzowe, takie jak BEDNAR SWIFTERDISC XE, oferują maksymalną dzienną wydajność i są idealne do płytkiego przygotowania gleby oraz intensywnego mieszania resztek pożniwnych. Dostępne są w szerokościach roboczych 10 i 12,4 metra, a unikalna konstrukcja składania sekcji talerzy do przodu zapewnia kompaktowe wymiary transportowe (szerokość do 3 metrów, wysokość poniżej 4 metrów).

Modele te mogą być wyposażone w karbowane lub agresywne talerze o średnicy 520 × 5 mm lub 560 x 5 mm, zapewniające doskonałe cięcie i mieszanie. Mała średnica talerzy w połączeniu z dużą prędkością roboczą gwarantuje efektywne kruszenie. Precyzyjna hydrauliczna regulacja głębokości roboczej oraz możliwość doposażenia w przednią, hydraulicznie sterowaną włókę Crushbar zwiększają ich wszechstronność. Brony SWIFTERDISC XE charakteryzują się również równomiernym rozkładem masy dzięki przesuniętej osi transportowej i koncepcji dwóch składanych ram bocznych, co zapewnia stały nacisk na talerze na całej szerokości maszyny. Mogą być również wyposażone w jednostkę wysiewającą BEDNAR ALFA DRILL do siewu poplonów i roślin drobnonasiennych podczas uprawy ścierniska, co pozwala na oszczędność czasu i paliwa.

Brony talerzowe a kultywatory: wybór narzędzia

Zarówno brony talerzowe, jak i kultywatory są bardzo przydatnymi narzędziami w każdym gospodarstwie, a wybór między nimi zależy od wielu czynników, w tym od budżetu, warunków glebowych i celów uprawowych.

Kultywatory

Kultywator jest historycznym rozwinięciem brony zębowej. Brona zębowa sprawdzała się na lekkich glebach, ale na glebach zwięzłych jej działanie było zbyt delikatne. Współczesne kultywatory bazują na koncepcji zębów sztywnych z redlicami dłutowymi, często z dodatkowymi nożami podcinającymi, które można mocować na różnych wysokościach. Maszyny te mają mocną konstrukcję i zabezpieczenia przeciążeniowe, umożliwiając pracę na głębokości 5-20 cm. Jednak po przejściu kultywatora powierzchnia gleby jest lekko bruzdowana, z dużą powierzchnią parowania, co często wymaga dodatkowych zabiegów bronowania lub wałowania.

Kultywatory okażą się bardziej przydatne, gdy będzie trzeba gleby rozluźnić i bardziej napowietrzyć. Mogą być doposażone w przedni dwukomorowy zbiornik, co pozwala na siew dwóch pojedynczych komponentów, a także umożliwiają wykonanie kilku rodzajów prac za jednym przejazdem.

Porównanie i optymalny wybór

Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy lepsza jest brona talerzowa, czy kultywator. Ważny jest cel, dla którego maszyna ma być użyta, oraz dążenie do ograniczenia ilości zabiegów do minimum. Gospodarstwa mają różne warunki glebowe, a nawet to samo pole zachowuje się inaczej w zależności od wilgotności. Różne są też potrzeby sianych roślin i pozostawiane przez nie resztki pożniwne.

• Dla ciężkich gleb lepszym rozwiązaniem będą brony talerzowe i ich agregowanie z innymi narzędziami.
• Kultywatory sprawdzą się lepiej do rozluźniania i napowietrzania gleb.
• W uprawie płużnej korzystniejsze będą rozwiązania z agregatami opartymi na bronach talerzowych.

W profesjonalnych gospodarstwach towarowych, charakteryzujących się zmiennością glebową i pogodową, optymalnym rozwiązaniem będzie posiadanie obu typów narzędzi, co pozwoli na elastyczne reagowanie na zmieniające się warunki.

Wpływ polityki rolnej na wybór maszyn

Od 2023 roku w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wprowadzone zostały wymogi związane z polityką węglową i klimatyczną (tzw. warunkowość), a także zachęty ekonomiczne w postaci ekoschematów dla uproszczonych systemów uprawy. Te zmiany wymuszają na rolnikach adaptację do nowych technologii i wybór maszyn uprawowych, które zapewnią realizację obowiązkowych celów środowiskowych.

Konieczne staje się stosowanie narzędzi i maszyn uprawowych, operujących w wąskim zakresie tolerancji warunków glebowych, a także wymagających od użytkownika większej uwagi co do regulacji elementów roboczych. W większych gospodarstwach, ze względu na dużą zmienność glebową, może być konieczne rozszerzenie asortymentu maszyn i narzędzi uprawowych, w tym zakup kilku różnych wałów do jednej brony wirnikowej lub talerzowej.

Uproszczone systemy uprawy, choć premiowane wsparciem, wymagają od rolnika głębszej analizy warunków agrotechnicznych i znajomości regulacji zawartych w instrukcjach eksploatacyjnych narzędzi. Kluczowe będą przemyślane zakupy maszyn i narzędzi z zestawem wymiennych sekcji lub elementów roboczych.

tags: #brona #talerzowa #z #walem #ugniatajacym