Agregaty uprawowo-siewne, których podstawą jest siewnik w połączeniu z odpowiednimi narzędziami uprawowymi, zyskują coraz większą popularność. Umożliwiają one zapewnienie ziarnu właściwych warunków do kiełkowania i późniejszego wzrostu, a także wydajne przygotowanie gleby i siew w jednym przejeździe. Ten artykuł skupia się na bronach wirnikowych - najczęściej spotykanej formie aktywnego narzędzia uprawowego - oraz ich roli w połączeniu z siewnikami.
Charakterystyka Brony Wirnikowej
Brona wirnikowa to kompaktowe i wszechstronne narzędzie rolnicze, idealne do wydajnego przygotowania gleby. Jej elementami roboczymi są zęby obracające się w osi poziomej, które zapewniają intensywne mieszanie gleby i rozbijanie brył. Jest to najlepsza metoda do dokładnego przygotowania gleby pod wysiew.
Zastosowanie i Zalety
- Brony wirnikowe pracują na ciężkich stanowiskach, gdzie mają przede wszystkim kruszyć bryły i przygotowywać łoże siewne.
- Stosuje się je na gleby ciężkie i średnie. Przy stosowaniu na glebach lżejszych może spowodować zbyt duże ich rozpylenie.
- Brona wirnikowa może być stosowana do uprawy po pługu, jak i do uprawy bezpośredniej.
- Wiele modeli bron wirnikowych wyposaża się w przekładnie, które umożliwiają regulację prędkości obrotowych wirników, co pozwala na dopasowanie do rodzaju gleby i prędkości pracy.
- Umożliwiają uzyskanie perfekcyjnie równej połaci trawy, nawet pod pola golfowe.
- Kombinacje brony wirnikowej z siewnikiem są niezastąpionym narzędziem dla firm zakładających ogrody, oszczędzając czas i koszty.
Wady i Wyzwania
- Wadą tej maszyny jest duże zapotrzebowanie mocy.
- Praca na stanowisku z dużą ilością resztek pożniwnych może być wyzwaniem. Chociaż brona wirnikowa może sobie poradzić, lepszym rozwiązaniem w takich warunkach może być agregat talerzowy.
- Narzędzia aktywne, przy tej samej szerokości roboczej, są z reguły droższe w zakupie i wymagają wyższych mocy ciągnika.
- Z racji pokonywania większych oporów gleby generują też wyższe zużycie paliwa na jednostkę powierzchni.

Budowa i Działanie Brony Wirnikowej
Brona aktywna, taka jak LXGB GEOGRASS, posiada ramę zawieszenia, która służy do podłączania jej do trzypunktowego układu zawieszenia z tyłu ciągnika. Wałek WOM traktora napędza przekładnię kątową brony, która obraca swoją tarczę zębatą. Ta tarcza jest połączona z dwoma pionowymi nożami. Przy włączonym wałku WOM traktora noże się obracają. Oprócz tarczy zębatej połączonej z przekładnią, są jeszcze kolejne tarcze zębate, które przejmują ruch obrotowy, pokrywając szerokość roboczą brony. Koła talerzowe zanurzone są w kąpieli olejowej.
Mocna i wysoka wanna przekładni z grodziami sprawia, że belka przekładni jest absolutnie stabilna. Deflektory boczne mają podwójne działanie: jako osłona przed zagrożeniem oraz jako boczny ogranicznik dla obrabianej gleby i brył. Zapewniają one równomierność obróbki pola i zapobiegają tworzeniu się kopców na połączeniu jednego i drugiego przejazdu. W położeniu roboczym deflektor musi być zawsze w kontakcie z powierzchnią pola, aby go nie uszkodzić i nie ograniczać jego działania.
Agregaty Uprawowo-Siewne z Broną Wirnikową
Brona wirnikowa w zestawie z siewnikiem to popularne rozwiązanie. Taka maszyna w jednym przejeździe spełnia zazwyczaj cztery funkcje: najpierw gleba zostaje uprawiona nożami brony wirnikowej, następnie odbywa się siew z systemem dozowania nasion, a potem wał zagęszcza glebę. Brony wirnikowe oferowane są w różnych wersjach, np. dla ciągników o mocy do 125 KM o szerokościach 2,5 i 3,0 metry, które są zarówno stabilne, jak i lekkie.
Przygotowanie Stanowiska do Siewu
Przed siewem poplonów, zwłaszcza na polach z dużą ilością resztek pożniwnych, przygotowanie stanowiska jest kluczowe. Może to obejmować płytką uprawę broną talerzową, a w przypadku pojawienia się samosiewów - głęboszowanie. Agregat uprawowo-siewny z broną wirnikową jest wówczas używany do dokładnego wysiewu.
W przypadku siewu poplonów, takich jak groch, agregat uprawowo-siewny z broną wirnikową może poradzić sobie z uprawą stanowiska bogatego w resztki pożniwne. Ustawienie głębokości siewu na około 3 cm i odpowiedni docisk redlic może przynieść satysfakcjonujące efekty. Nawet przy dużej ilości słomy na powierzchni gleby, brona wirnikowa może nie zapychać się i dobrze radzić sobie z zadaniem. Dwutalerzowa redlica siewna z kółkami dociskowymi doskonale sprawdza się w takich warunkach, gwarantując świetne efekty siewu w mulcz.
Wybór Wałów Uprawowych do Bron Wirnikowych
Podczas uprawy i siewu w jednym przejeździe niezbędne jest zastosowanie wału, którego głównym zadaniem jest wtórne zagęszczenie gleby na głębokości siewu. Wał wyrównuje także powierzchnię pola i kruszy bryły pozostawione przez narzędzie uprawowe. Wybór konkretnego rodzaju wału powinien być kierowany przede wszystkim rodzajem gleb występującym w gospodarstwie. Uprawa uproszczona wymaga stosowania wałów wyspecjalizowanych. Na przykład, seria LION oferuje do 12 rodzajów wałów kruszących i ugniatających do współpracy z broną wirnikową.
Rodzaje Wałów
- Wał Packer: Składa się z gładkiego cylindra z przyspawanymi zębami. Jest popularny ze względu na swoją uniwersalność, dobrze zagęszcza glebę na glebach ciężkich i lekkich, niezależnie od wilgotności.
- Wał Oponowy (Gumowy): Uniwersalny wał, odporny na oklejanie ziemią, sprawdza się na różnych glebach. Działa głównie przez ugniatanie.
- Wał Crosskill: Składa się z pierścieni z wypustkami. Zalecany na gleby średnie i ciężkie, zapewnia dobry efekt wtórnego zagęszczenia i kruszenia brył. Odmiana wału kołeczkowego (palcowego) jest mniej podatna na zalepianie.
- Wał Cambridge: Zbudowany z naprzemiennych pierścieni gładkich i zębatych. Skuteczny na ciężkich, w tym wilgotnych glebach, dobrze zagęszcza glebę i wyrównuje powierzchnię pola.
- Wał Strunowy (Rurowy): Składa się z prętów lub rur. Dobrze kruszy bryły, ale słabo ugniata glebę. Polecany na gleby lekkie i średnie.
Producenci Bron Wirnikowych i Siewników
Rynek oferuje bogaty wybór bron wirnikowych od różnych producentów, z których większość oferuje różne modele dostosowane do konkretnych warunków glebowych. Poniżej przedstawiono przegląd wybranych marek i ich produktów.
UNIA GROUP
Unia Group oferuje trzy agregaty uprawowo-siewne oparte na bronie wirnikowej Hermes z wałem Packer, z możliwością zamiany na wał gumowy. Noże brony mają długość 280 mm, a dwuzakresowa przekładnia główna pozwala na zmianę prędkości obrotowej wirników. Brona jest przeznaczona na gleby ciężkie i średniozwięzłe. Hermes jest wyposażony w sprzęg hydrauliczny, na którym można zawiesić siewnik, tworząc agregat uprawowo-siewny. W ofercie Unii znajduje się również zestaw Eco Active z siewnikiem Polonez oraz agregat Focus z nabudowanym siewnikiem pneumatycznym.
AMAZONE
Amazone oferuje dwie serie bron wirnikowych: KE (do uprawy gleby zaoranej lub w mulcz, lekkie, zęby zamocowane sprężynowo) oraz KG (określany jako kultywator wirnikowy, mocny, z łukowato wygiętymi „zębami ciągnącymi”, dostępny w szerokich wersjach składanych hydraulicznie). Brony można łączyć z wałami i siewnikami pneumatycznymi (Avant) lub mechanicznymi (AD3).
SULKY
Sulky oferuje serie bron wirnikowych Cultiline HR. Modele lżejsze (HR 250.14 i 300.14) są przeznaczone do pracy na glebach średnich, a cięższe modele Cultiline HR do pracy w trudniejszych warunkach, z możliwością współpracy z mocniejszymi ciągnikami. Brony mogą być wyposażone w różne siewniki pneumatyczne (Xeos) lub mechaniczne (Reguline, Tramline XC), a za dopłatą w hydropak.
KUHN
Kuhn oferuje aż 6 serii bron wirnikowych (21 modeli), od 1,2 m do 6 m szerokości. Modele sztywne różnią się wytrzymałością, a seria 1004 (do najcięższych zadań) posiada wzmocnioną wannę i napędy. Dostępne są trzy rodzaje zębów (standardowe, Durakuhn, Optimix), a system Fast-Fit umożliwia szybką wymianę zębów. Kuhn oferuje szeroki wybór wałów i przystosowuje maszyny do nabudowania siewników pneumatycznych i mechanicznych.
KVERNELAND
Kverneland oferuje cztery serie bron wirnikowych, w tym modele mogące współpracować z ciągnikami do 350 KM. Dno wanny znajduje się w dużej odległości od uchwytu zęba, zapewniając swobodny przepływ resztek. W modelach na najcięższe warunki wanna jest wykonana z blachy o grubości 10 mm. Dostępne są zęby Pro-fit do ekstremalnych warunków i system Quick-Fit do beznarzędziowej wymiany. Kverneland oferuje również różne wały i współpracuje z różnymi siewnikami.
LEMKEN
Lemken oferuje brony wirnikowe Zirkon 8 (lżejsza, modułowa konstrukcja, zespawana wanna i pokrywy) oraz Zirkon 10 (na ciężkie warunki glebowe, szerokie modele składane hydraulicznie). Wszystkie Zirkony mają dwustopniową skrzynię przekładniową, możliwość odwrócenia obrotów wirników i współpracują z większością siewników w ofercie Lemkena.
Brony Wirnikowe MTZ i FL (do traktorów ogrodniczych)
Brony wirnikowe MTZ i FL to specjalistyczne maszyny przeznaczone do przygotowania gleby i wysiewu nasion w ogrodach i na obiektach sportowych. Wyrównują glebę podczas jednego przejazdu, co pozwala zaoszczędzić czas. Do bron można dołączyć siewniki z regulacją ilości wysiewu z kabiny operatora. Pasują do ciągników ogrodniczych o mocy od 14 do 60 KM.
| Model | Szer. robocza | Szer. wałka |
|---|---|---|
| MTZ 100 | 90 cm | 100 cm |
| MTZ 120 | 105 cm | 116 cm |
| MTZ 135 | 122 cm | 132 cm |
| MTZ 150 | 140 cm | 150 cm |
| FL 150 | 130 cm | 145 cm |
| MTZ 170 | 150 cm | 170 cm |
| FL 170 | 150 cm | 165 cm |
| FL 200 | 190 cm | 200 cm |