Brony wirnikowe – kompleksowy przegląd i opinie użytkowników

Wybór odpowiedniej brony wirnikowej to kluczowa decyzja dla każdego rolnika, mająca wpływ na efektywność uprawy i kondycję gleby. Na rynku dostępnych jest wiele modeli i marek, a świadomy wybór jest odpowiedzią na zmienne warunki klimatyczne oraz wymagania nowej Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), w tym ekoschematów, które od 2023 roku wprowadzają nowe wyzwania w zakresie uprawy roli, m.in. normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Agregaty aktywne a bierne - podstawowe różnice i zastosowania

Wielu rolników zastanawia się, czy lepsze będą agregaty aktywne, czy bierne. Nie ma prostych odpowiedzi na to pytanie, ponieważ wybór zależy od specyfiki gospodarstwa i warunków glebowych.

Agregaty aktywne

• Zalety:
  • Często wybierane do pracy na cięższych glebach, ale dzięki bogatej ofercie modeli i możliwościom konfiguracji, mogą być równie skuteczne na lżejszych glebach, dostarczając znakomitych efektów uprawy.
  • Zdolność do efektywnego radzenia sobie z dużą ilością resztek roślinnych oraz rozbijania twardych brył ziemi, co jest szczególnie ważne na cięższych typach gleb.
  • Wykonanie zabiegu agregatem czynnym często wymaga tylko jednego przejazdu, co jest znaczącym udogodnieniem.
  • Możliwość bezproblemowej pracy nawet na polach z dużą ilością resztek pożniwnych.
  • Zdolność bron wirnikowych do rozbijania twardych brył ziemi jest zaletą docenianą przez rolników gospodarujących na ciężkich glebach, gdzie do przygotowania pod siew często potrzeba byłoby kilkakrotnego przejazdu agregatu biernego.
• Wady:
  • Są z reguły droższe w zakupie przy tej samej szerokości roboczej.
  • Wymagają wyższych mocy ciągnika.
  • Z racji pokonywania większych oporów gleby generują wyższe zużycie paliwa na jednostkę powierzchni.

Agregaty bierne

• Zalety:
  • Niższa cena nabycia w przeliczeniu na 1 m szerokości roboczej.
  • Niższe zużycie jednostkowe paliwa, wynikające z mniejszego zapotrzebowania na moc.
  • Specyfika pracy (cięcie, odwracanie, mieszanie) sekcji talerzowych umożliwia wykonywanie dobrej jakości zabiegów uprawowych na minimalną głębokość.
• Wady:
  • W warunkach zmian klimatycznych i niedoboru wody na glebach ciężkich i zlewnych mogą występować problemy z utrzymaniem właściwej głębokości roboczej.
  • Przykładem są wielobelkowe grubery Synkro czy Terria firmy Poettinger, ze sztywnymi zębami spulchniającymi wyposażonymi w dodatkowe noże podcinające.

Niezależnie od typu gleby, na której pracują - lekkie, średnie czy ciężkie - warto zwrócić uwagę na możliwości konfiguracji bron.

Kluczowe aspekty wyboru brony wirnikowej

Moc ciągnika i szerokość robocza

Wybór brony wirnikowej powinien być ściśle powiązany z mocą dostępnego ciągnika.

• Użytkownik z ciągnikiem o mocy 98 KM stwierdził, że "jakoś sobie radził" z broną polskiego producenta, ale po podłączeniu ciągnika 120 KM "komfort pracy nieporównywalnie lepszy".
• W przypadku ciągnika o mocy 88 KM, użytkownik poszukujący brony wirnikowej nie przewiduje problemów z zapotrzebowaniem na moc.
• Zdecydowanie poleca się brony 3-metrowe, jako optymalną szerokość dla wielu gospodarstw.
• Brona 3-metrowa z hydro-pakiem od konkretnego zachodniego producenta to koszt rzędu 50000 zł.
• Kombinacje uprawowo-siewne z aktywną sekcją uprawową o szerokości roboczej 3 m to przeciętny koszt zakupu w granicach 110-150 tys. zł.
• Agregaty o szerokości roboczej 3 m przeznaczone głównie na lekkie gleby można kupić za 60-90 tys. zł.

Konfiguracja wirników, zębów i wałów

Wiele bron wirnikowych jest wyposażonych w przekładnie, które umożliwiają regulację prędkości obrotowych wirników, zwykle dostępne są od dwóch do czterech zakresów przełożeń. W połączeniu z różnymi prędkościami wału odbioru mocy (WOM) ciągnika, umożliwiają one dopasowanie odpowiedniej prędkości wirników w zależności od rodzaju gleby oraz prędkości pracy.

• Rolnicy pracujący na lżejszych glebach powinni rozważyć wybór bron wirnikowych z krótszymi zębami (27-28 cm) oraz konfigurację z wałami rurowymi lub oponowymi.
• Przydatne może być także wyposażenie bron w belki wyrównujące, zwane włókami, które można montować zarówno przed, jak i za wirnikami. Możliwość regulacji wysokości tych belek pozwala na precyzyjne kontrolowanie stopnia mieszania i kruszenia gleby.
• Do gospodarstw z glebami z tendencją do zbrylania i szybkiego zasychania polecane są głównie ciężkie konfiguracje bron wirnikowych, z zębami o długości powyżej 30 cm, osadzone w solidnej wannie wykonanej z blachy o grubości 8-10 mm, z dodatkowymi wzmocnieniami.
• Właściwy dobór wałów pracujących bezpośrednio za belką wirnikową brony jest kluczowy, zwłaszcza w uprawie uproszczonej, gdzie wymagane są wały wyspecjalizowane.

Zachowanie w przypadku kamieni

Jeden z użytkowników zapytał, co dzieje się, gdy brona wirnikowa dostanie kamień między zęby.

• Odpowiedź: "Kamienie przeważnie wyrzuca, ale wiadomo, że duże lepiej pozbierać."
• Inny użytkownik pracuje na ziemiach wolnych od kamieni, ale uznaje argument o kamieniach za słuszny.

Przegląd marek i opinie użytkowników

Bomet

• Negatywne opinie: Dealerzy informują, aby rezygnować z Bometa, "gdyż najwięcej reklamacji mają na ten sprzęt".
• Użytkownik stwierdził, że "Bometu bym się bał".
• Inny użytkownik zgłasza problemy: "No u mnie wirniki się urywają." Stwierdził, że jego maszyna ma "ser a nie stal" o twardości 8-12 HRC, podczas gdy powinno być 40-50 HRC. Z ciągnikiem 120 KM "co 50ha nowy wirnik".
• Nowsze modele podobno mają osłony wirników i "ponoć się tak szybko nie ukręcają".

Akpil

• "Akpil, no już chyba coś lepszego ale opinii nie znam." - brak konkretnych opinii w tekście.

Maschio / Maschio Gaspardo

• Użytkownik "zdecydował się już na markę Maschio Gaspardo".
• Polecane modele do sadu: Maschio DL2300 (szerokość 2,3m, optimum do sadu).

Rabe Werk

• Użytkownik "osobiście poleca Rabe Werk MKE lub coś z Amazone KE lub KG". Posiada 3m Rabe Werk MKE z hydropakiem i "śmiało ciągnie to 90 koni MF".

Amazone

• Ofertę bron wirnikowych Amazone otwiera seria KE, którą tworzą dwa modele: Special (do 140 KM) oraz Super (do 180 KM).
• Zaletą najmniejszej serii jest niska masa: KE Special o szerokości roboczej 3 m waży jedynie 850 kg, a z nabudowanym siewnikiem AD - ok. 1900 kg.
• Ciężkie brony KG są również dostępne w dwóch wersjach: Special (do 220 KM) i Super (do 300 KM).
• Konstrukcje KG są zbudowane na wannie ze stali o grubości 8 mm z dodatkowym wzmocnieniem, z wspawanymi tulejami łożyskującymi i dwustopniowym uszczelnieniem.
• W KG są wałki napędzające wirnik o średnicy 60 mm (w KE 45 mm), układ Safe-System (sprężyście zamontowane zęby o długości 320 mm) oraz system szybkiego montażu zębów.
• Na bronach Amazone mogą być montowane m.in. siewniki.

Horsch

• Nowością jest siewnik Horsch Express KR nabudowany na bronie Kredo.
• Sekcję uprawową Kredo tworzy 10 wirników (z zębami o długości 30 cm) rozmieszczonych na szerokości 3 m. Głębokość pracy ustawiana jest na wale uprawowym.
• Brona Kredo ma bardzo solidną konstrukcję i w połączeniu z siewnikiem pneumatycznym Express KR (zbiornik 1500 l) waży 3,1 t.
• Kredo może być wyposażona w jeden z dwóch wałów: wał zębaty o średnicy 64 cm jest uniwersalny, charakteryzuje się wysoką nośnością i zapewnia utrzymanie zadanej głębokości pracy również na glebach lekkich.

Kongskilde

• 3-metrowe brony wirnikowe Kongskilde to modele: HK25, HK31, HK32 oraz PowerTill 1000.
• HK25 może współpracować z ciągnikami o mocy do 130 KM (przekładnia bez wałka przelotowego w standardzie, opcja).
• HK31 - do 170 KM (przekładnia główna 3-biegowa).
• HK32 - do 200 KM (przekładnia 2- lub 3-biegowa w zależności od zamówienia).
• PowerTill 1000 to najnowsza konstrukcja, do ciągników powyżej 200 KM.
• W brony Kongskilde "wanny" są wypełniane specjalnym półpłynnym środkiem smarnym, wykonane z wysokogatunkowej blachy (grubości od 6 mm w HK25, 8 mm w HK31/32, do 10 mm w PowerTill).
• Wszystkie wirniki są osadzone na łożyskach stożkowych ze specjalnie dobranym naprężeniem wstępnym.

Kuhn

• Firma Kuhn oferuje dwie serie bron wirnikowych: HRB (lekka) i HR (do ciężkich lub zakamienionych gleb).
• 3-metrowa HRB 302D z wałem rurowym (520 mm) waży niespełna tonę. Wymaga ciągnika od 60-70 KM, maksymalnie 140 KM.
• Brony HR (serie 104 i 1004) są przeznaczone do pracy z ciągnikami o większych mocach. Wzmocniona rama, większa i masywniejsza wanna (ścianki 8 mm vs. 6 mm w HRB), obudowa łożysk 35 mm (vs. 18 mm w HRB), większe koła zębate. HR3004 jest cięższa od HRB 302 o około 200 kg.
• Unikalne rozwiązania Kuhn: kute koła zębate własnej produkcji (profilowane), skośne ustawienie łącznika między piastą a wieńcem (przekazanie siły napędu bezpośrednio na łożyska), wałki napędowe wirników z wypustami wykonanymi metodą wyciskania (nie frezowania), stożkowe mocowanie uchwytów zębów (zapobiega luzom).
• Standardowo w bronach HR montowane są zęby do pracy na głębokości 3-25 cm. Opcjonalnie zęby o długości 36 cm (do warzyw/ziemniaków) lub wzmacniane napawaniem DuraKuhn (na gleby zakamienione).
• Standardowa przekładnia Duplex (dwie prędkości obrotowe wirników, zmiana kół zębatych). Opcjonalna Multiplex (montowana seryjnie w HR 304 M i HR 404 M) oferuje cztery prędkości (dwie dźwignią, dwie przez zamianę kół zębatych).
• Maszyny HR i HRB mogą pracować w trzech zakresach prędkości WOM: 540, 750 i 1000 obr./min.
• Brony Kuhna mogą współpracować z wałami: Crumbler, MaxiCrumbler (rurowe), Packer PK2, Maxipacker (zębowe), Packliner (ogumiony). Wał służy do ustawienia głębokości pracy zębów (regulacja drabinkowa).
• W zestawach uprawowo-siewnych Kuhna mogą być montowane siewniki mechaniczne (Integra, Sitera) lub pneumatyczny Venta. Ciężar siewnika jest przenoszony na wał, który znajduje się bliżej siewnika niż brona.

Kverneland

• Kverneland oferuje brony wirnikowe: NG-M, NG-H oraz NG-S.
• Różnice wynikają z przekładni (do 140, 180 i 250 KM) oraz konstrukcji ramy głównej i wirników.
• NG-M: wanna o profilu 120x400 mm, blacha 5 mm + płyta wzmacniająca 10 mm. Standardowo zęby przykręcane, opcjonalnie Quick-Fit (1,8 tys. zł netto).
• NG-H: wanna o profilu 140x400 mm, blacha 6 mm + płyta wzmacniająca 12 mm (jedna z najwyższych wartości w zestawieniu). Wirniki na wałku 50 mm, koła zębate 40 mm, prześwit 95 mm. Quick-Fit w standardzie.
• NG-S: wanna o profilu 150x400 mm, blacha 10 mm. Quick-Fit w standardzie.
• W NG-H i NG-S opcjonalnie utwardzone zęby do pracy w skrajnie ciężkich warunkach i siewu w mulcz (ok. 3 tys. dopłaty).
• Brony 3-metrowe mogą współpracować z siewnikami mechanicznymi M-Drill, M-Drill Pro, Mc-Drill Pro oraz lekkimi siewnikami pneumatycznymi serii DA.

Pöttinger

• W ofercie Pöttingera są nowe modele bron wirnikowych Lion: 303 i 303 Classic.
• Obie maszyny 3-metrowe mogą być skonfigurowane w wersji z 10 lub 12 wirnikami. Wersja z 12 wirnikami zalecana jest do intensywniejszego rozdrabniania, np. w warzywnictwie.
• Lion 303 Classic: stałe przełożenie (WOM 540 obr./min - 185 obr./min wirników; WOM 1000 obr./min - 342 obr./min wirników), brak wałka przelotowego. Do ciągników do 140 KM.
• Lion 303: większa masa przekładni, możliwość wymiany kół zębatych i zmiany prędkości obrotowej wirników (153-209 obr./min przy WOM 540; 283-387 obr./min przy WOM 1000).
• Największa brona, Lion 3003, do ciągników do 250 KM.
• Standardem dla wszystkich bron Pöttingera z 12 wirnikami (303.12 i 303.12 Classic) są zęby 15x300 mm. Maszyny z 10 wirnikami mają zęby 18x320 mm. Wszystkie zęby w standardzie są przytwierdzane śrubami.
• Każda z bron może być skonfigurowana z jednym z 9 rodzajów wałów i współpracować z siewnikami mechanicznymi Vitasem A lub pneumatycznymi Aerosem 1002 ADD (z możliwością wysiewu punktowego).

Sulky

• Sulky oferuje 3 modele bron wirnikowych serii Cultiline HR: 3000.14, 3000.19 i 3000.26.
• Maszyny są przygotowane do współpracy z ciągnikami o mocy maksymalnej odpowiednio: 140, 190 i 260 KM.
• Różnice w mocach maksymalnych wynikają przede wszystkim z wielkości i masy przekładni (zależnych od wielkości zastosowanych kół zębatych).
• Waga: 3000.14 - 1120 kg, 3000.19 - 1315 kg, 3000.26 - 1380 kg.
• Modele 3000.14 i 3000.19 oferują 2 prędkości pracy wirników (zmiana przez wymianę pary kół zębatych). Opcjonalnie 2 dodatkowe pary kół zębatych zwiększają zakres do 4 prędkości (od 283 do 437 obr./min).
• Cultiline HR 3000.26 w standardzie oferuje 4 przełożenia (2 zmieniane dźwignią, 2 przez wymianę kół zębatych).
• Wanny wykonane ze stali o grubości 8 mm, z dodatkowym wzmocnieniem w dolnej części (podwójna grubość).
• 3000.14: standardowo zęby 300x15 mm, montowane 2 śrubami.
• 3000.19 i 3000.26: standardowo zęby 330x18 mm z systemem szybkiej wymiany. Możliwość przemiennego montowania zębów (lewy z prawym) dla ostrzejszego kąta natarcia. Zęby z kutej stali, opcjonalnie hartowane (wysoka twardość i odporność na ścieranie).
• Wyróżnikiem Sulky jest układ skrobaków wału packer oparty na jednej szynie, którą po odkręceniu jednej śruby można odchylić do tyłu, co umożliwia szybkie oczyszczenie wału i skrobaków.

Unia Group

• Gamę bron wirnikowych Unii Group tworzą dwa modele serii Hermes, przeznaczone do współpracy z ciągnikami o mocy odpowiednio do 110 i 180 KM.
• Zasadnicza różnica dotyczy przekładni: mniejsza oferuje stałe przełożenie, większa - zmienne przez wymianę kół zębatych.
• Brony Hermes są przystosowane do współpracy z ciągnikami z WOM w konfiguracji 540/540E/1000/1000E obr./min, co zwiększa zakres prędkości obrotowych wirników.
• Konstrukcja wanien bron Hermes wyróżnia się zastosowaniem dwóch łożysk kulkowych dla każdego z wirników, umieszczonych na skrajnych częściach wałków, co zapewnia ich stabilną pracę.

Inne marki i specyficzne rozwiązania

• Ditta Seria: "Jest identyczna jak Celi wszystkie podzespoły, przekładnia, noże to oryginał Celi. Jeżeli cena robi różnicę, jest tańsza o 5 tys. złotych, więc chyba godna uwagi."
• Celli Go 200cm: Polecana do sadu pod nowe nasadzenia. "Śmiga znakomicie, uprawione elegancko, pełna głębokość i wałek w komplecie ze sprzęgłem."
• Emy Elenfer CL23: Polecana do sadu (szerokość 2,3m). "Konstrukcja sprawia wrażenie bardzo solidnej."
• Lemken: Użytkownik wspomina o "wąskich bronach" Lemken.
• Brona wirnikowa do sadu: Zalecane są z nożami płaskimi lub prętami.

Podsumowanie

Wybór brony wirnikowej to inwestycja, która powinna być podyktowana analizą potrzeb gospodarstwa, warunków glebowych oraz dostępnej mocy ciągnika. Kluczowe jest zwrócenie uwagi na możliwości konfiguracji maszyny, jakość użytych materiałów oraz opinie innych użytkowników. Należy rozważyć nie tylko cenę zakupu, ale także koszty eksploatacji i potencjalne problemy związane z trwałością.

tags: #brona #wirowa #opinie