Budowa układu kierowniczego w koparkach JCB

W niniejszym artykule skupimy się na budowie i konserwacji układu kierowniczego w koparko-ładowarkach JCB, ze szczególnym uwzględnieniem modelu 3CX. Omówimy charakterystykę tego modelu, jego zalety oraz specjalne funkcje, które pomagają w wyborze agregatu do prac budowlanych lub rolniczych. Ponadto, przedstawimy porównanie z modelem JCB 4CX, wskazując na kluczowe różnice i zastosowania.

Układ hydrauliczny i zasilanie w JCB 3C/3CX

We wszystkich koparko-ładowarkach JCB 3C zasilanie układu kierowniczego odbywa się z głównego zbiornika oleju, który jest wbudowany w ramę maszyny (tzw. hydra frame). Jest to jednak odrębny układ hydrauliczny od głównego obiegu, który zasila łyżki i inne elementy robocze. Pobór oleju następuje z ramy po lewej stronie silnika.

W starszych wersjach tych maszyn obieg wspomagania nie posiadał filtra oleju. W nowszych modelach dodano skrzynkę z filtrem, co poprawiło czystość oleju i żywotność komponentów. Zasilanie olejem ze zbiornika znajduje się z lewej belki hydra frame, przed chłodnicą. Powrót oleju jest z kolei do prawej belki ramy, gdzie oba powroty idą bezpośrednio, na wysokości sprzęgła lub zmiennika.

Wnętrze ramy w JCB 3C jest wypełnione olejem, pełniąc jednocześnie funkcję zbiornika i chłodnicy. Olej kierujący się do lewej belki z przodu powinien dodatkowo przechodzić przez sitko-smoka (strainer) w lewym zbiorniku, obok kabiny. W JCB 3C system hydra frame oznacza, że nie ma jednego zbiornika, lecz połączone ze sobą elementy ramy, w których znajduje się olej, tworząc wspólnie zbiornik. Olej znajduje się m.in. w zbiorniku po prawej stronie obok filtra, po lewej stronie z przodu kabiny oraz w belkach ramy po prawej i lewej stronie silnika. Te elementy są połączone i olej przepływa między nimi. W tej maszynie w obiegu łącznie jest około 143 litry oleju.

Problemy z układem kierowniczym i ich rozwiązania

Przy objawach takich jak brak wspomagania, warto zmierzyć ciśnienie w układzie wspomagania. Problemy z ciśnieniem bywają spowodowane zawieszonym zaworem przelewowym w pompie. Brak filtra w starszych modelach mógł prowadzić do dostawania się zanieczyszczeń z głównego zbiornika. W maszynach z 1988 roku występowała oddzielna pompa hydrauliczna do układu kierowania, umieszczona pod alternatorem. W przypadku problemów, takich jak brak wspomagania, po wymianie filtra i regeneracji orbitrola, należy sprawdzić działanie zaworu pierwszeństwa. Podczas podnoszenia przedniej łyżki i kręcenia kierownicą, powinno być odczuwalne spowolnienie łyżki, co świadczy o prawidłowym działaniu zaworu.

Po lewej i prawej stronie na dole ramy znajdują się rewizje zbiorników, w których jest olej. Przed ich odkręceniem należy przygotować się na zebranie kilkudziesięciu litrów oleju. Przy tej okazji warto wymienić główny filtr hydrauliczny z uszczelką, oczyścić sitko smoka w lewym zbiorniku obok kabiny oraz zrobić nowe uszczelnienia dla rewizji. Pod deklem po lewej stronie znajduje się tylko smok - metalowe sitko, które działa jako bardzo zgrubny filtr na stronie ssawnej pompy, osadzając tylko największe zanieczyszczenia. W leciwych maszynach filtry bywają tak zapchane, że mogą się rozpadać.

Charakterystyka koparko-ładowarki JCB 3CX

Model JCB 3CX to wszechstronna maszyna, zdolna do pracy w temperaturach od -20 do +46 ℃. Układy elektryczne i hydrauliczne są zabezpieczone przed uszkodzeniami. Nadwozie i główne elementy konstrukcyjne wykonane są z wytrzymałego materiału, co pozwala na wytrzymywanie dużych obciążeń podczas prac budowlanych, ogrodniczych, ziemnych oraz załadunkowo-rozładunkowych. Układ kierowniczy jest w pełni zhydraulizowany, a po zatrzymaniu silnika aktywowany jest awaryjny układ kierowniczy.

Istnieją dwa tryby skrętu: skręt dwóch kół - do jazdy po drogach i skręt czterech kół - do manewrowania podczas transportu ładunków i pracy w ograniczonych warunkach. Koło kierownicy wykonuje 2 i 3/4 obrotu od oporu do oporu. Wysięgnik i tylna rączka łyżki mają tę samą długość, co pozwala na kopanie w pobliżu maszyny, oszczędzając paliwo.

Dane techniczne JCB 3CX

Poniżej przedstawiono ogólne parametry koparko-ładowarki JCB 3CX, choć warto pamiętać, że mogą się one różnić w zależności od konkretnej wersji i roku produkcji:

• Wymiary:
  • Długość konstrukcyjna: 5620 mm
  • Całkowita szerokość: 2360 mm
  • Wysokość kabiny: 2780 mm
  • Całkowita wysokość: 3610 mm
  • Minimalny prześwit pod podporą: 370 mm
  • Minimalny prześwit pod łyżką: 500 mm
• Parametry techniczne:
  • Moc robocza: 63 kW / 85 KM
  • Masa robocza: 7370 kg
  • Maksymalna pojemność łyżki do kopania: 0,3 m³
  • Szerokość łyżki do kopania: 60 cm
  • Maksymalna pojemność łyżki do ładowania: 1 m³
  • Szerokość łyżki do ładowania: 2,23 m
  • Kąt obrotu łyżki: 201°
  • Maksymalna głębokość kopania: 4,24 m
  • Maksymalna prędkość: 37 km/h
  • Maksymalna pojemność ładownicza: 1850 kg
  • Maksymalna wysokość podnoszenia ładunku: 3,23 m
  • Pojemność zbiornika paliwa: 143 l
  • Podwozie: z napędem na wszystkie koła
  • Skrzynia biegów: mechaniczna/półautomatyczna
  • Zużycie paliwa: ok. 8 l/h

Specjalne funkcje agregatu

• EcoRoad: Obniża zużycie paliwa na godzinę nawet o 25% dzięki zastosowaniu transformatora hydraulicznego z blokadą.
• EcoLoad: Pozwala na sterowanie prędkością układu hydraulicznego, poprawiając siłę uciągu przy niskich obrotach agregatu napędowego i zmniejszając zużycie paliwa.
• EcoDig: Funkcja obejmująca układ hydrauliczny z trzema pompami, które przy niskich obrotach zwiększają ciśnienie, zwiększając wydajność i zmniejszając zużycie paliwa podczas kopania o 15%.
• PowerSlide: Specjalny napęd hydrauliczny umożliwiający przesuwanie tylnego zawieszenia koparki po prowadnicy.
• SRS (Smooth Ride System): Kompensator drgań tylnego urządzenia zawieszonego, zapobiegający wysypywaniu się ładunku z łyżki. Zawiera butlę suchego azotu i akumulator hydrauliczny.

Dostępny jest również szeroki wybór szybko wymiennych osprzętów, takich jak łyżki, widły, młoty hydrauliczne, sprzęt wiertniczy, frezy. Uniwersalna łyżka szczękowa „6 w 1” umożliwia kopanie, ładowanie, przesuwanie, chwytanie, wyrównywanie gruntu i zasypywanie rowów. Operator koparki może wykopać około 100 m³ gruntu w ciągu 8 godzin pracy.

Charakterystyka silnika JCB 3CX

Koparko-ładowarka JCB 3CX wyposażona jest w silnik wysokoprężny Perkins 1004-40T z 4 cylindrami i pojemnością 4 litrów. Układ napędowy osiąga moc maksymalną do 100 koni mechanicznych i moment obrotowy do 400 Nm, nawet przy niskich obrotach. Dzięki temu zużycie paliwa jest minimalne, a wydajność wysoka.

W instalacji silnika wbudowano filtr wody oraz zawór przeciwprądowy w filtrze oleju, co utrzymuje olej w czystości na dłużej i zmniejsza koszty konserwacji. Filtr powietrza posiada system automatycznego czyszczenia. Dodatkowo silnik jest wyposażony w system podgrzewania o mocy 240 W, co umożliwia szybki start w niskich temperaturach. W najnowszych modelach zastosowano bardziej wydajny system spalania paliwa, eliminując potrzebę filtra sadzy układu wydechowego i redukując zużycie paliwa. Funkcja Torque Lock dodatkowo obniża zużycie paliwa o 25% i zwiększa prędkość jazdy o około 10%. Konstrukcja silnika zapewnia łatwy dostęp do wszystkich węzłów i agregatów, ułatwiając codzienną kontrolę i konserwację.

Zasilanie elektryczne i kabina operatora

Nominalne napięcie w sieci pokładowej wynosi 12 V. Koparka wyposażona jest w instalację elektryczną, złącza i tablicę z bezpiecznikami. Zainstalowano akumulator o pojemności 115 A/godz., generator prądu przemiennego o mocy 75 A, 2 halogenowe reflektory drogowe, 4 przednie i 4 tylne regulowane reflektory oraz 2 tylne światła.

Wśród przyrządów kontrolno-pomiarowych znajdują się: tachometr, czujnik i wskaźnik poziomu paliwa, czujnik i wskaźnik temperatury płynu chłodzącego, licznik motogodzin i zegar. System audiowizualny sygnalizuje poziom i ciśnienie oleju w silniku, stan skrzyni biegów, akumulatora, hamulca postojowego, filtra powietrza i generatora.

Kabina operatora, dzięki kompaktowej budowie silnika i niewielkiej masce, oferuje doskonałą widoczność. Drzwi otwierają się z obu stron. Wielowarstwowe, wytrzymałe szkło zapewnia bezpieczeństwo, a tylna szyba kabiny może być otwarta, przesuwając się pod dach. Kabina posiada ogrzewanie, odmrażanie przedniej szyby i lusterek, dobrą izolację akustyczną i antywibracyjną (poziom hałasu nie przekracza 73 dB), klimatyzację, radio i magnetofon. Fotel zamontowany jest na zawieszeniu pneumatycznym, a po bokach znajdują się wygodne joysticki, obracające się z fotelem podczas przechodzenia między pracami ziemnymi a załadunkiem. System sterowania ręcznego umożliwia wybór schematu sterowania: JCB X+, SAE, ISO+.

Modyfikacje koparko-ładowarki JCB 3CX

Istnieje kilka modyfikacji koparko-ładowarki JCB 3CX, różniących się konfiguracją i możliwością montażu osprzętu:

• 3CX: Standardowy model ze stałym ramieniem.
• 3CX Sitemaster: Wersja z ramieniem teleskopowym, zwiększająca maksymalną głębokość kopania do 5,5 m.
• 3CX Contractor: Najmocniejsza wersja z silnikiem wysokoprężnym z turbodoładowaniem (100 KM) i teleskopowym uchwytem.
• 3CX Super: Wyposażony w większe koła na przedniej osi i funkcję sterowania skrętem tylnych kół, co znacznie poprawia manewrowość. Podczas skręcania przednich kół, tylne skręcają w przeciwną stronę.
• Pothole Master: Modyfikacja do naprawy i konserwacji dróg, wyposażona w frezarkę planującą i łyżkę ze szczotką.

Drążek kierowniczy i jego konserwacja

Drążek kierowniczy w koparko-ładowarkach i ładowarkach teleskopowych JCB jest kluczowym elementem układu sterowania. Znajduje się zazwyczaj na kolumnie kierownicy lub bezpośrednio przy niej. Jest to dźwignia lub rączka, którą operator trzyma i obraca, aby sterować pojazdem. Drążki te różnią się kształtami, rozmiarami i funkcjami, ale większość maszyn wyposażona jest w standardowy drążek z rękojeścią do sterowania pojazdem.

Oryginalny drążek kierowniczy JCB charakteryzuje się ergonomicznym kształtem, zapewniającym komfort i stabilne sterowanie. Jest projektowany z myślą o precyzji, niezawodności i wydajności w różnorodnych warunkach pracy. Korzystanie z oryginalnych części JCB pomaga w utrzymaniu gwarancji producenta oraz zgodności z normami bezpieczeństwa i jakości. Prawidłowo działający drążek kierowniczy zwiększa bezpieczeństwo operatora, umożliwia precyzyjne wykonywanie zadań i bezproblemowe poruszanie się pojazdu.

Aby drążek działał sprawnie przez długi czas, należy:

1. Regularnie kontrolować jego stan pod kątem zużycia lub uszkodzeń, upewniając się, że nie ma luzów w łączeniach ani na wewnętrznych mechanizmach.
2. Regularnie smarować ruchome części, co zapewnia płynność ruchów i zapobiega tarciom.

JCB 4CX: Więcej mocy, większe możliwości

Model JCB 4CX jest pozycjonowany jako potężniejsza i bardziej wydajna alternatywa dla 3CX, przeznaczona do najcięższych zadań i pracy w trudnym terenie. Najważniejszą cechą 4CX są cztery równe, duże koła. Posiada również funkcję "psiego chodu" (Crab steer), gdzie obie osie skręcają w tym samym kierunku, co umożliwia precyzyjne manewrowanie maszyną na boki, na przykład podczas prac na poboczu drogi.

JCB 4CX zawsze był wyposażany w mocniejsze jednostki napędowe. Do około 2005 roku były to silniki Perkins, później zastąpione własnymi, mocniejszymi konstrukcjami JCB Dieselmax/EcoMax. Regularna kontrola stanu drążków kierowniczych, zwrotnic i siłowników skrętnych na obu osiach jest kluczowa. Stały napęd na 4 koła oznacza większe obciążenie dla mostów, mechanizmów różnicowych i wałów napędowych. Podobnie jak w 3CX, luzy na sworzniach i tulejach są ważnym punktem kontrolnym.

JCB 4CX vs. 3CX: Kluczowe różnice

• Czy 4CX jest zawsze lepszy od 3CX? Nie zawsze. Jeśli prace odbywają się głównie w mieście, na utwardzonym terenie i wymagana jest maksymalna zwinność przy pracy tyłem (np. przy murach), klasyczny 3CX z przesuwem bocznym może być lepszym wyborem.
• Czy części z 3CX pasują do 4CX? Wiele części silnikowych (zależnie od rocznika) i niektóre elementy wyposażenia kabiny są takie same.
• Czy 4CX jest droższy w utrzymaniu? Tak, ze względu na bardziej skomplikowany układ napędowy i większe opony, koszty eksploatacji mogą być nieco wyższe.

tags: #budowa #ukladu #kierowniczego #koparki #jcb