W tym roku przypada setna rocznica połączenia dwóch amerykańskich producentów maszyn rolniczych: Holt Manufacturing Company i C.L. Best Tractor Co., w wyniku czego powstała firma Caterpillar Tractor Company. Marka Caterpillar, której nazwa wywodzi się z angielskiego słowa „gąsienica” (larwa motyla), jest jeszcze o 20 lat starsza i ma swoje korzenie w pionierskich pracach Benjamina Holta, konstruktora i przedsiębiorcy.
Początki i Rozwój Technologii Gąsienicowej
Benjamin Holt w swoim zakładzie produkował kombajny zbożowe napędzane silnikami parowymi, które były ciężkie i łatwo grzęzły w miękkiej glebie. Poszerzanie kół nie przynosiło rozwiązania, a problem mogło rozwiązać jedynie rozłożenie masy maszyny na znacznie większą powierzchnię, przemieszczającą się razem z nią. Holt nie był wynalazcą napędu gąsienicowego; pierwsze patenty złożono w Anglii w XIX wieku, a Amerykanie nie pozostali w tyle - na początku XX wieku w USA pracowały już maszyny leśne wsparte na pierwowzorach obecnych gąsienic. Nazwa „Caterpillar” wiąże się ściśle z opracowanym przez Holta układem, w którym pojawiły się osobne koła: napędzające i napinające łańcuchy z poprzecznymi drewnianymi nakładkami. Łatwo było skalować ten system do różnych zastosowań w maszynach rolniczych i roboczych, a firma, doświadczona w produkcji przekładni łańcuchowych, nadała mu odpowiednią trwałość.
W trakcie pierwszych prób, na widok prototypowego ciągnika, jeden z widzów krzyknął: „patrzcie, pełznie jak wielka gąsienica!”. Określenie spodobało się wynalazcy, który złożył patent i zastrzegł nazwę Caterpillar. Od 1909 roku pojawiała się ona na wszystkich maszynach. Świadoma ograniczeń napędu parowego, już w 1906 roku firma zaczęła produkować ciągniki gąsienicowe.
Rywalizacja i Połączenie Holt Manufacturing Company z C.L. Best Tractor Co.
Konkurentem dla Holtów był Daniel Best, równie bystry i przedsiębiorczy, właściciel wielu patentów na rozwiązania stosowane w maszynach rolniczych. Doprowadziło to do wieloletniej batalii prawnej o naruszenia praw przez obie strony. Na jednym z etapów Holt przejął część majątku Besta, ale druga część przeszła na jego syna Clarence’a Leo, znanego lepiej jako C.L., który został prezesem powiększonego koncernu Holt Manufacturing. W 1910 roku C.L. Best opuścił partnera i wskrzesił własną firmę, wdrażając swój pierwszy ciągnik „gąsienicowy”. Ponieważ takie określenie zostało zastrzeżone przez Holta, Best użył nazwy „Tracklayer”, czyli torowiec, dobrze kojarzącej się w USA.
Spowodowało to kolejną serię pozwów Holta, na które Best odpowiedział kontr-pozwami, wykupując wcześniejsze patenty na napęd „gąsienicowy”. Ugody sądowe nie zmniejszyły zaciętości rywalizacji, która sprzyjała postępowi technicznemu. C.L. Best także udoskonalał produkty, zaczął stosować własne silniki benzynowe, a jego „Torowce” stały się znane na krajowym rynku rolniczym. Holt zaś poświęcił się zamówieniom rządowym wykraczającym poza granice USA, dostarczając ciągniki do holowania ciężkich dział artyleryjskich na polach bitewnych Francji. W trakcie I wojny światowej wojska aliantów otrzymały ponad 5 tysięcy ciągników Holt, wobec czego znacznie rozbudowano zdolności produkcyjne, oczekując dalszych zamówień. Te jednak anulowano wobec zakończenia wojny, a ciężkie maszyny wojskowe nie były potrzebne rolnikom.
C.L. Best nie miał kontraktów wojskowych, ale kontynuował produkcję ciągników rolniczych w czasie wojny, co umożliwiło mu uzyskanie przewagi rynkowej i rozwój. W jego finansowanie był zaangażowany jeden z udziałowców Harry H. Fair, którego, ze względu na znajomość branży, poproszono o pomoc w odzyskaniu płynności przez Holt Manufacturing. Analizując księgi obu rywali, pan Fair dostrzegł, że w ciągu ponad 10-letnich sporów sądowych wydali oni na prawników ponad 1,5 miliona ówczesnych dolarów. Dalsza kontynuacja wzajemnych pretensji mogła doprowadzić do obustronnego bankructwa, toteż propozycja połączenia potencjałów przedsiębiorstw została szybko przyjęta przez akcjonariuszy. Best był w lepszej sytuacji finansowej, miał bardziej zaawansowane projekty i zalążek sieci dealerskiej. Holt oferował światową reputację i nazwę, większe fabryki i znak towarowy Caterpillar. W wyniku zabiegów prawnych 15 kwietnia 1925 roku powstała firma Caterpillar Tractor Company, z siedzibą w Irving w Teksasie (do 2022 roku w Peorii, Illinois).
Innowacje i Rozwój Caterpillar po Połączeniu
Konsolidacja umożliwiła zwiększenie wydajności przy redukcji zatrudnienia, wyeliminowanie dublujących się modeli obu marek oraz racjonalizację sieci sprzedaży. Pierwsza linia produktów nowej firmy obejmowała tylko pięć ciągników gąsienicowych: trzy pochodzące z Holt Manufacturing Company i dwa z C. L. Best Tractor Co. W latach 1926-1929 sprzedaż wzrosła ponad dwukrotnie, zyski niemal trzykrotnie, a jednocześnie znacznie obniżono ceny maszyn dzięki „efektowi skali”. Pierwszym ciągnikiem zaprojektowanym i wyprodukowanym przez nową firmę Caterpillar Tractor Co. był Model Twenty, który wszedł do produkcji w 1927 roku. W 1928 roku Caterpillar wykupił przedsiębiorstwo Russell Grader Manufacturing Company produkujące równiarki, w tym czasie pełniące rolę osprzętu do ciągników gąsienicowych. W 1931 roku firma Caterpillar wyprodukowała pierwszą „prawdziwą” równiarkę samojezdną.
To była już dekada Wielkiego Kryzysu, który nie oszczędził firmy, ale właśnie w tym czasie zastosowano jedną z najbardziej znaczących innowacji. Pod koniec 1931 roku wszystkie ciągniki Caterpillar stały się żółte, choć jeszcze nie był to obecny „Caterpillar Yellow” (ten zastosowano dopiero w 1979 roku). W tym samym 1931 roku pojawiły się pierwsze maszyny z silnikami wysokoprężnymi. C.L. Best dużo wcześniej przymierzał się do użycia diesli w ciągnikach, ale żaden dostępny w USA nie spełniał wymagań zastosowania w maszynie. Holt zaś nie był nimi zainteresowany. Ostatecznie postanowiono opracować i produkować własne silniki wysokoprężne. Prototyp D9900, nazwany „Old Betsy”, był pierwszym, ręcznie zbudowanym silnikiem wysokoprężnym Caterpillar i został przetestowany na podwoziu ciągnika Caterpillar Sixty. W wyniku stosownych zmian konstrukcyjnych powstał dopracowany ciągnik, zużywający dużo mniej taniego paliwa w porównaniu z napędem benzynowym i o lepszej charakterystyce.
Najsłabszym ogniwem okazało się samo paliwo, a konkretnie jego słaba jakość w zetknięciu z dostępnymi wówczas olejami silnikowymi. To wtedy przekonano się, że diesle wymagają innych olejów niż silniki benzynowe, a siarka zawarta w oleju napędowym jest dla nich silnie szkodliwa. Dzięki współpracy ze Standard Oil of California (obecnie Chevron) opracowano pierwsze oleje detergentowe, wymywające osady z rowków pierścieni, by zapobiegać ich zapiekaniu. Modyfikacja podwozia zwana LGP (low ground pressure) została wprowadzona w 1955 roku.
W połowie lat 30. Caterpillar wprowadzał coraz większe ciągniki napędzane dieslami, co było odpowiedzią na zapotrzebowanie związane z wielkimi pracami publicznymi finansowanymi przez rząd USA w ramach „Nowego Ładu”. Wtedy też nastąpiła zmiana w nastawieniu rynkowym. Farmerzy nie mieli środków na zakup tak dużych maszyn, w odróżnieniu od agencji rządowych i dużych kontrahentów zaangażowanych w projekty. Firma stopniowo porzucała rolnictwo jako swego głównego klienta i w 1936 roku sprzedała dział produkcji kombajnów. „W zamian” w 1939 roku uruchomiono produkcję agregatów prądotwórczych z własnymi dieslami - była to inwestycja we właściwym czasie, gdyż rozrastająca się armia amerykańska pilnie potrzebowała zasilania polowych obozów i lotnisk. Nie inaczej było z ciągnikami, używanymi do budowy takich obiektów; zmechanizowane bataliony saperskie i „seabees” osiągnęły pod tym względem nieprawdopodobną sprawność. Nie byłoby to możliwe bez maszyn Caterpillar, których w szczytowym okresie powstawało ponad tysiąc miesięcznie dzięki zleceniu części produkcji do przemysłu motoryzacyjnego. W sumie wojsko otrzymało około 51 tysięcy ciągników, głównie zmilitaryzowanego typu D7. Podwyższone koło napędowe zostało zaprojektowane w 1977 roku, umożliwiając maszynom cięższą pracę i bardziej płynną jazdę przy większej żywotności.
Ekspansja i Rebranding
Przez cały ten czas Caterpillar produkował ciągniki, a osprzęt roboczy do nich dostarczały wyspecjalizowane firmy, co wymuszało podział zysków. Zaraz po wojnie postanowiono położyć temu kres: już w 1945 roku powstała pierwsza całkowicie własna spycharka. Na dalszym kierunku rozwoju zaważyły przejęcia wcześniejszych dostawców. W 1951 roku kupiono Trackson Comp., która wyposażała ciągniki Caterpillar w osprzęt do układania rur oraz łyżki ładowarkowe. Te specjalności utrzymano i wyodrębniono konstrukcyjnie, tworząc dedykowane ładowarki gąsienicowe. W 1959 roku powstała pierwsza ładowarka kołowa, a cztery lata później program uzupełniono o ładowarki przegubowe i wozidła. Nie był to koniec akwizycji w amerykańskiej branży maszynowej ani międzynarodowej ekspansji. W końcu firma osiągnęła już taki status, że czas było pozbyć się tego „traktora” z nazwy. Od 1986 roku jest to Caterpillar Incorporation.
Obecnie Caterpillar Incorporation jest wiodącym na świecie producentem maszyn budowlanych i górniczych, silników dieslowskich, przemysłowych turbin gazowych oraz lokomotyw spalinowo-elektrycznych. Przedsiębiorstwo zatrudnia 93 233 pracowników (III kwartał 2006 r.) i jest notowane na giełdzie nowojorskiej (pod symbolem CAT). Marka Caterpillar ma także liczne problemy z aktywistami ekologicznymi ze względu na używanie jej sprzętu do wyrębu lasów (głównie dżungla amazońska i inne lasy tropikalne). Opancerzone buldożery IDF Caterpillar D9 są używane przez armię izraelską głównie w walkach miejskich na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, co wzbudziło liczne protesty.
Partnerstwo Zeppelin i CAT
Marka Caterpillar jest obecna w Polsce jako Zeppelin Polska Sp. z o.o., należąca do globalnego podmiotu Zeppelin GmbH z Niemiec. Grupa działa w kilkudziesięciu państwach i skupia spółki obsługujące takie branże jak: budownictwo, górnictwo, przemysł, energetyka. Od wielu lat na polskim rynku powszechnie stosowane są koparki i ładowarki marki Zeppelin. Od minikoparek po koparki (zarówno kołowe, jak i gąsienicowe), sprzęt cieszy się zasłużoną opinią trwałego, wydajnego i działającego szybko oraz ekonomicznie. Grupa Zeppelin odpowiada za ponad 200 różnych maszyn i urządzeń sygnowanych znaną na całym świecie marką CAT - są to m.in.: koparki, ładowarki, wywrotki, spychacze, kompaktory, maszyny górnicze. Połączenie marek Zeppelin i CAT dało niezwykły efekt synergii. Charakterystyczne, żółte maszyny budowlane są wykorzystywane przy pracach prowadzonych na całym świecie, na wszystkich kontynentach. Atutem globalnie rozpoznawalnego sprzętu jest także szeroka sieć serwisantów oraz łatwy dostęp do części zamiennych.
Wspomniane połączenie marek Zeppelin i CAT to następstwo dziesiątek lat ścisłej współpracy niemieckiej i amerykańskiej marki. Obie firmy zaczęły współpracować na gruncie technologicznym już w 1954 roku. Dziś markę Zeppelin-CAT należy traktować jako jedność, która ma wszelkie podstawy, żeby walczyć o najsilniejszą pozycję na międzynarodowych rynkach. Początkowo maszyny Zeppelin były produkowane wraz z niemieckim przedsiębiorstwem Sennebogen, za to Caterpillar skupiał się na globalnym rynku. Dopiero pod koniec lat 90. maszyny CAT stały się powszechne również na rynku niemieckim. Analogicznie, pierwsze minikoparki pod marką Zeppelin były produkowane przez włoską firmę Macmoter, aby z czasem zostać zastąpione przez niezawodne maszyny Caterpillar.
Wyróżniki Współczesnych Koparek Zeppelin-CAT
- Minikoparki CAT mają moc od kilku do kilkudziesięciu kW, a najlżejsze modele ważą mniej niż 1-2 tony.
- Największe koparki gąsienicowe CAT mają masę w przedziale 36-94 ton.
- W ofercie Zeppelin-CAT znajdują się m.in. specjalne koparki zaprojektowane do wyburzania budynków.
- Najszybsze koparki kołowe CAT przemieszczają się z prędkością 35-37 km/h.
Największe Ciągniki Świata - Ranking Mocy i Rozmiaru
Przyjrzyjmy się 10 największym traktorom, sklasyfikowanym według mocy znamionowej silnika, z uwzględnieniem ich wymiarów i masy. Taki sprzęt przeznaczony jest do pracy na dużych i bardzo dużych areałach. Większość ciągników w tym rankingu to wersje produkowane na zamówienie, ale są tu też modele dostępne w bieżącej sprzedaży, np. Versatile, Fendt czy MeriCrusher.
10. Versatile 620DT
Na dziesiątym miejscu wśród największych ciągników na świecie znajduje się Versatile 620DT. Chociaż istnieją inne ciągniki o mocy 620 KM, np. Case IH Steiger 620, John Deere 9620R(X) czy New Holland T9.700, Versatile 620DT jest najcięższy. Kanadyjska marka Versatile wprowadziła w 2013 roku serię DeltraTrack, której nazwa pochodzi od greckiego słowa "Delta" oznaczającego cztery. Model 620DT jest również uważany za najlepszy na rynku ciągnik do głębokiej uprawy. Ta kanadyjska maszyna napędzana jest 15-litrowym silnikiem Cummins QSX15 o mocy 620 KM. Versatile 620DT to nie tylko jeden z największych ciągników na świecie, ale także jedna z najcięższych maszyn o masie około 27 ton. Tak duże ciągniki przeznaczone są do pracy na rozległych terenach rolniczych, dlatego egzemplarze 620 DT można spotkać na ogromnych farmach w Kanadzie, USA czy Australii. Ciągniki te są wyposażone w system czterech 30” gąsienic Camso 6500, dla uzyskania maksymalnej stabilności i pełnego kontaktu z podłożem.
Jeśli chciałbyś kupić taki traktor, bądź przygotowany na wydatek rzędu około 500 tys. Wymiary (dł. x szer. x wys.) 7874 mm.
9. Big Bud 650/50
Dziewiątym największym ciągnikiem na świecie jest Big Bud 650/50. Big Bud Tractors była amerykańską firmą z siedzibą w Montanie, założoną w 1968 roku jako Northern Manufacturing Co., produkującą ciągniki przegubowe do 1992 roku. Pierwszy egzemplarz 650/50 został zbudowany w 1981 roku, a firma wyprodukowała jedynie 6 sztuk. Podobno dwa traktory nadal pracują w USA, natomiast pozostałe cztery zostały przed laty wyeksportowane do Australii. Przy masie własnej około 27,2 tony, napędzany jest 12-cylindrowym silnikiem Detroit Diesel 12V-92 o mocy 650 KM.
8. Fendt 1167 Vario MT
Ósme miejsce w rankingu zajmuje hi-endowy ciągnik Fendt 1167 Vario MT. Powstał w firmie Fendt, która może się pochwalić 80-letnią historią produkcji ciągników na rynku. Ten ciągnik jest częścią serii 1000, którą można było zobaczyć na targach Agritechnica 2015, dokładnie 20 lat po wprowadzeniu pierwszego ciągnika Fendt Vario. Ciągnik na pozycji 8. ma 6-cylindrowy, rzędowy silnik MAN o ogromnej pojemności 16,2 litra. Dysponuje bezkonkurencyjną mocą 673 KM, która jest niezbędna do ekstremalnych wyzwań. Fendt 1167 Vario MT słynie nie tylko ze swojej niesamowitej mocy, ale także z układu napędowego Fendt VarioDrive, który zdobył wiele nagród.
7. Rite 707
Wygląda na to, że 7 to szczęśliwa liczba dla Rite 707, ponieważ zajmuje on właśnie miejsce numer 7 w naszym Top 10. Ten wielki amerykański ciągnik został zbudowany w Great Falls w Montanie przez Dave’a i Johna Curtisów, którzy byli właścicielami marki Rite by Curtis. Dwaj bracia w 1954 roku rozpoczęli sprzedaż ciągników Wagner, które pierwotnie były przeznaczone do zastosowań przemysłowych. Pomysł stworzenia ciągnika rolniczego pojawił się wtedy, gdy jeden z klientów poprosił o zbudowanie ciągnika o mocy 425 KM (317 kW). Bazując na swoich doświadczeniach związanych z problemami technicznymi Wagnera, udało im się zaprojektować nową przekładnię, aby lepiej radziła sobie z pracami polowymi. Bracia porozumieli się z lokalną firmą inżynierską, która miała im pomóc w produkcji. Wtedy zaczęli budować ciągniki dla rolnictwa. W momencie premiery ich ciągnik Rite opisywano jako pierwszy, który ma automatyczną, bezstopniową i mechaniczną przekładnię Allison.
6. Big Bud 740
Kolejny udany model z rodziny Big Bud to ciągnik z oznaczeniem 740, który w naszym rankingu zajmuje 6 miejsce. Miał standardową kabinę i był produkowany w latach 1987-1990. Big Bud 740 jest rzeczywiście ogromny: zbiornik paliwa ma pojemność 2650 litrów, waży 34,02 tony i co najważniejsze, jest napędzany przez naprawdę ogromny i mocny silnik Diesla, oferujący do 740 KM, które na polu przeobrażają go w prawdziwą bestię. Napęd na 4 koła z dynamicznym rozdziałem mocy między osiami, przekładnia bez synchronizacji i duża liczba biegów do przodu sprawiają, że ten bardzo ciężki ciągnik świetnie spisywał się podczas pracy w trudnym terenie. Napędzany jest potężnym 23-litrowym silnikiem Komatsu.
5. MeriCrusher MT-700
W środku stawki zameldował się model z oznaczeniem MT-700. To wyjątkowy egzemplarz ciągnika, nie tylko ze względu na jego aerodynamiczną konstrukcję, ale raczej na zdolność do pracy w warunkach, w których konwencjonalne ciągniki tracą moc i przyczepność. Ma ku temu odpowiednie wyposażenie: silnik o mocy aż 768 KM (565 kW) i ekstremalnie wytrzymały mechaniczny wał odbioru mocy, które pozwalają mu szybciej pracować na polu przy niższym zużyciu paliwa na hektar, co czyni go jednym z najbardziej wydajnych ciągników gąsienicowych na rynku. Ale wydajność operacyjna to nie jedyna cecha tego wspaniałego ciągnika. MeriCrusher MT-700 to także wszechstronność i możliwość adaptacji.
4. ACO 600 Oubaas
Wyjątkowy model ACO 600 Oubaas został zbudowany w 1994 roku przez Alpha i Koosa Coetzerów w RPA i sprzedany do jednego z największych tamtejszych gospodarstw. Choć zajmuje 4 miejsce w naszym Top 10, w momencie premiery i wiele czasu po niej, ten legendarny model był uważany za najpotężniejszy ciągnik, jaki kiedykolwiek powstał w (małej) produkcji seryjnej. I nie bez powodu, ponieważ silnik V12 ADE biturbo marki Mercedes dostarczał 612 kW/820 KM do skrzyni biegów Twin Disc powershift, co sprawiało, że w wielkim stylu radził sobie na wymagających polach Afryki. Legendarna seria ciągników ACO obsługuje gospodarstwa rolne w całej Afryce Południowej od ponad 30 lat. Przy masie własnej 25 ton, był wyposażony w przekładnię typu Powershift Twin Disc.
3. Rite 750 Earthquake
Na 3 miejscu podium znalazł się amerykański ciągnik Rite 750 Earthquake. To kolejny udany model zbudowany przez Dave’a i Johna Curtisów, którzy byli właścicielami Rite Tractors. Ten konkretny model, który można dziś zobaczyć na pokazach rolniczych w Stanach Zjednoczonych, jest jednym z największych ciągników rolniczych z łącznej liczby 38, które D.L. Curtis Co. zbudował od 1973 roku. Oznaczenie 750 w nazwie to liczba koni mechanicznych, które początkowo miał ten model. Z czasem ciągnik zyskał na mocy za sprawą przerobionego silnika Detroit Diesel o mocy 850 KM (630 kW). Wtedy otrzymał przydomek Earthquake („trzęsienie ziemi”), aby obrazowo pokazać jego wydajność. Do 2009 roku wszystkie 38 ciągników Rite miało różne silniki Cummins, Caterpillar i Detroit Diesel, co pozwalało dostosować je do preferencji klientów. Model o masie 31,52 ton został pierwotnie wyposażony w silnik 12V92 Detroit Diesel o mocy 750 KM.
2. Big Bud 950/50
Drugi, największy ciągnik w naszym Top 10 i czwarty od braci Big Bud uwzględniony w zestawieniu, to model Big Bud 950/50, który został odrestaurowany i przebudowany na początku lat dwutysięcznych przez Big Equipment Company i jest jednym z najpotężniejszych ciągników, jakie kiedykolwiek zbudowano na świecie. Modelem bazowym dla 950/50 był Big Bud 525/50. Aby zwiększyć jego moc, inżynierowie zainstalowali w latach 2016-2017 silnik Caterpillar, który dostarczał aż 1200 KM. Aby oszczędniej gospodarować paliwem i zadbać o skrzynię biegów, silnik miał moc ograniczoną do 950 KM. Przy masie własnej około 40 ton, dysponuje silnikiem CAT 3508 o mocy 950 KM.
1. Big Bud 16V-747
Nie będzie zaskoczeniem, że największy ciągnik na świecie jest dziełem rodziny Big Bud! Największy ze wszystkich ciągników tej marki, jakie powstały do dziś, to Big Bud 16V-747 skonstruowany w 1977 roku w Havre w Montanie i jest znany na całym świecie dzięki swoim niesamowitym cechom. Waży około 50 ton, czyli dwa razy więcej niż wiele największych ciągników na świecie, zbiornik paliwa ma pojemność aż 3,8 m sześć. Dysponuje mocą do 1100 KM, co pozwala wykonywać ciężkie prace nawet na najbardziej trudnych polach. Ciągnik został zbudowany przez Rona Harmona i załogę Northern Manufacturing Company. Jego 16-cylindrowy silnik Detroit Diesel miał pierwotnie moc 760 koni mechanicznych. Został zaprojektowany dla braci Rossi, farmerów bawełny z Bakersfield w Kalifornii, którzy używali ciągnika do głębokiej uprawy roli przez 11 lat. Drudzy właściciele, Willowbrook Farms, również używali ciągnika do podobnych zadań. Dziś Big Bud 16V-747 można zobaczyć w Montanie, zaledwie 60 mil od miejsca, w którym został pierwotnie wyprodukowany.
tags: #caterpillar #ciagnik #wikipedia