Popularne w Polsce maszyny rolnicze i budowlane, nazywane potocznie „Białoruśkami”, na stałe wpisały się w krajobraz prac melioracyjnych oraz budowlanych ubiegłych dekad. Choć dziś częściej można je spotkać w charakterze ładowaczy obornika lub przy pracach na własne potrzeby, ich historia jest ściśle związana z rozwojem radzieckiej myśli technicznej.
Geneza maszyn: MTZ i JUMZ
Koparko-spycharki, znane według „Informatora Agromy” z 1979 roku jako model PE-0,8B, powstawały w ZSRR na bazie ciągników produkowanych w dwóch kluczowych ośrodkach: Mińskiej Fabryce Traktorów (MTZ) oraz Południowych Zakładach Budowy Maszyn im. Makarowa (JUMZ).
- MTZ (Mińska Fabryka Traktorów): Produkcję ciągników rozpoczęto tu w 1950 roku. Pierwsze modele własnej konstrukcji powstały w 1953 roku, a model MTZ-2 w ciągu pięciu lat osiągnął nakład 100 tysięcy sztuk. Ciągnik MTZ-5, o mocy 45-48 KM, stanowił jedną z głównych baz dla konstrukcji koparkowych.
- JUMZ (YuMZ): Zakłady zlokalizowane w Dnieprze (dzisiejsza Ukraina) w 1958 roku rozpoczęły montaż ciągników MTZ-5 pod własną marką, tworząc model JUMZ-6. Była to modyfikacja wyposażona w mocniejszy silnik, generujący 65 KM, uznawana w krajach dawnego ZSRR za jedną z najbardziej niezawodnych konstrukcji.
Modele i wersje użytkowe
Wspomniana publikacja wymienia modele bazowe: MTZ-5 LS, MTZ-5 MS, JUMZ-6M i JUMZ-6Ł. Z czasem lista modeli rozszerzała się, a użytkownicy mogli spotkać się z różnymi oznaczeniami w zależności od przeznaczenia maszyny:
| Oznaczenie | Typ | Charakterystyka |
|---|---|---|
| PE-0,8B | Podstawowy | Standardowa koparko-spycharka do prac załadunkowych. |
| OE-2621 (A/B) | Budowlany | Wersja przystosowana do intensywnych prac ziemnych. |
| PE-1,0 / PEF-1,0 | Rolniczy | Późniejsze wersje z większą kabiną i zmodernizowanym ramieniem. |
Kluczową cechą pozwalającą odróżnić wersję rolniczą od budowlanej jest osprzęt roboczy. Wersje rolnicze oryginalnie wyposażano w podwójny czerpak, podczas gdy warianty budowlane posiadały typowe łyżki do kopania i prac ziemnych.
Kurs operatora koparki-ładowarki w ramach projektu "Fachowcy na lokalnym rynku pracy"
Konstrukcja i parametry techniczne
Zgodnie z danymi technicznymi, koparko-spycharka składa się z następujących podstawowych elementów: ramy, kolumny, wysięgnika, podnośnika, wspornika, osprzętu roboczego, haka oraz spychu czołowego. Maszyna obsługiwana jest przez traktorzystę-operatora, a kąt obrotu wysięgnika wynosi 280°.
Wartość rynkowa w 1979 roku
W „Informatorze Agromy” z 1979 roku koparko-spycharkę PE-0,8B wyceniono na 425 tysięcy złotych. Dla porównania, była to kwota równa cenie ciągnika Ursus 1201 i tylko o 9 tys. zł wyższa od modelu Ursus C385A z napędem na cztery koła. Siłę nabywczą tych pieniędzy w tamtym czasie obrazują ówczesne ceny skupu płodów rolnych:
- Pszenica: 5200 zł/t
- Żyto: 4350 zł/t
- Żywiec wieprzowy: 44,90 zł/kg
- Żywiec wołowy: 31,30 zł/kg