Ciężki Kołowy Pojazd Ewakuacji i Ratownictwa Technicznego (CKPEiRT) w Wojsku Polskim

Wojsko Polskie systematycznie modernizuje swoje wyposażenie, a kluczowym elementem wsparcia logistycznego i technicznego są Ciężkie Kołowe Pojazdy Ewakuacji i Ratownictwa Technicznego (CKPEiRT). Pojazdy te odgrywają fundamentalną rolę w zapewnieniu mobilności i zdolności do działania jednostek wyposażonych w transportery opancerzone oraz inne pojazdy kołowe, zarówno w kraju, jak i podczas misji zagranicznych.

Nowe zapotrzebowanie i konsultacje rynkowe

W odpowiedzi na rosnące potrzeby Wojska Polskiego, w tym na plany zwiększenia liczebności Sił Zbrojnych RP oraz realizację programów takich jak Narew i Wisła, konieczne jest pozyskanie kolejnych pojazdów ewakuacji i ratownictwa technicznego. W dniu 8 lipca 2022 roku Agencja Uzbrojenia opublikowała zaproszenie do udziału we wstępnych konsultacjach rynkowych dotyczących programu zakupu nowej partii CKPEiRT.

Rzecznik prasowy Agencji, ppłk Krzysztof Płatek, poinformował, że do udziału we wstępnych konsultacjach rynkowych zgłosiło się sześć podmiotów:

• AMZ-Kutno S.A.
• H. Cegielski-Poznań S.A.
• Rosomak S.A.
• Szczęśniak Pojazdy Specjalne Sp. z o.o.
• ANT Sp. z o.o.
• Jelcz Sp. z o.o.

Zainicjowane przez Agencję Uzbrojenia wstępne konsultacje rynkowe mają służyć m.in. zidentyfikowaniu dostępnych na rynku rozwiązań w zakresie pojazdów ewakuacji i ratownictwa technicznego, zdefiniowaniu możliwości potencjału krajowego i zagranicznego do realizacji projektu, sprecyzowaniu uwarunkowań dotyczących systemu zabezpieczenia logistycznego i szkolenia, oszacowaniu kosztów pozyskania, eksploatacji i wycofania sprzętu wojskowego, a także wstępnemu ustaleniu terminów pozyskania CKPEiRT. Konsultacje mają również ustalić możliwości zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, w tym możliwości i warunków przeniesienia technologii produkcji oraz serwisowania sprzętu do podmiotów krajowego przemysłu obronnego.

Historia pozyskania CKPEiRT "Hardun"

W czerwcu 2015 roku Inspektorat Uzbrojenia Ministerstwa Obrony Narodowej poinformował o wyborze najkorzystniejszej oferty w postępowaniu przetargowym IU/217/X-37/ZO/NZO/DOS/Z/2013, dotyczącym zakupu łącznie 27 egzemplarzy Ciężkich Kołowych Pojazdów Ewakuacji i Ratownictwa Technicznego (CKPEiRT). Przetarg ogłoszono 14 stycznia 2014 roku i prowadzono w trybie negocjacji z ogłoszeniem. Za najlepszą ofertę uznano propozycję złożoną przez zakład Rosomak S.A. z Siemianowic Śląskich, która otrzymała komplet możliwych do zdobycia punktów. Głównym kryterium wyboru była też najniższa cena.

Ponieważ jeden z konkurentów złożył odwołanie od tej decyzji do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, rozpoczęcie finalnych negocjacji ze zwycięzcą przetargu nieco przesunęło się w czasie. Negocjacje mogły się zacząć dopiero po oddaleniu odwołania przez KIO - wyrok w tej sprawie, uznający odwołanie za niezasadne, wydano 15 lipca 2015 roku. Ostatecznie umowę z Zakładem Rosomak S.A. na dostawę, w trybie zakupu z dostosowaniem, 27 pojazdów zawarto w dniu 9 listopada 2015 roku. Wartość umowy wyniosła 199,1 mln zł.

Pierwotnie zakładano dostawy w latach 2017 - 2018, ale w wyniku różnych problemów ostatecznie zostały one zrealizowane w latach 2019 - 2020, choć wszystkie podwozia zamówiono i dostarczono wykonawcy w 2016 roku. W styczniu 2019 roku pierwszy egzemplarz CKPEiRT Hardun zakończył ostatni etap badań realizowanych przez Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej, a w kolejnych tygodniach trwały jego badania zdawczo-odbiorcze na terenie zakładów Rosomak S.A.

Wozy te, zgodnie z ich przeznaczeniem, trafiły do pododdziałów logistycznych (np. batalion logistyczny 17. WBZ czy 55. batalion remontowy z 10. Brygady Logistycznej) wykonujących zadania zabezpieczenia technicznego oraz zadania ratownictwa technicznego, w szczególności kołowych transporterów opancerzonych Rosomak oraz innych pojazdów kołowych. W razie potrzeby muszą odholować z pola walki uszkodzonego Rosomaka i przy użyciu specjalistycznego dźwigu pomóc w jego naprawie - na przykład podnieść uszkodzoną wieżę i wstawić nową.

Charakterystyka techniczna CKPEiRT "Hardun"

CKPEiRT Hardun został zbudowany na podwoziu samochodu ciężarowego Scania CB 8x8. Przy dopuszczalnej masie całkowitej 36 000 kg, może holować pojazdy o masie do 26 000 kg. W standardowej konfiguracji, w przypadku założenia na obu tylnych osiach kół bliźniaczych DMC holowanych pojazdów może wzrosnąć do ok. 32 000 kg. Zasadniczym przeznaczeniem pojazdów jest wykonywanie zadań zabezpieczenia technicznego pododdziałów wyposażonych w pojazdy kołowe oraz zadań ratownictwa technicznego, w szczególności wobec Kołowych Transporterów Opancerzonych Rosomak o maksymalnej masie do 26 000 kg.

Główne elementy wyposażenia i możliwości:

• Urządzenie podnosząco-holownicze: hydrauliczne, służące do unoszenia i mocowania holowanych pojazdów.
• Żuraw hydrauliczny: Dwuczłonowy żuraw marki HIAB 700T-2 o wysięgu maksymalnym 10,25 metra i minimalnym 1,7 metra. Jest zdolny do podnoszenia ciężarów o masie 3900 kg na maksymalnym wysięgu i 16 000 kg na minimalnym wysięgu. Kąty podniesienia wynoszą od 0° do +70°, a kąt obrotu wysięgnika to około 360°. Umożliwia przeładunek kontenerów oraz częściowe podnoszenie uszkodzonych pojazdów.
• Lemiesz hydrauliczny: Zamontowany z przodu, służy do torowania drogi lub jako dodatkowy element stabilizujący pojazd podczas pracy żurawia.
• Wyciągarki hydrauliczne:
  • Główna wyciągarka Sepson H200: uciąg maksymalny rzędu 240 kN na pierwszym zwoju, lina o długości 75 metrów z możliwością wydawania w kierunku przodu i tyłu pojazdu.
  • Pomocnicza wyciągarka Sepson H60: uciąg maksymalny 20 kN, lina o długości 220 metrów.
• Układ hydrauliczny: Zasilany z układu Cargotec Poland o maksymalnym ciśnieniu roboczym 31 MPa, ze zbiornikiem o pojemności 300 litrów i pompą Sunfab SVH 130.
• Układ elektryczny: Poza agregatem prądotwórczym, urządzenia elektryczne mogą być zasilane z baterii akumulatorów o napięciu 24 V, mocy maksymalnej 0,6 kW i maksymalnym natężeniu 32 A.
• Agregat prądotwórczy: Pex-Poll Plus ZPP 8,0 DTO o mocy maks. dla 230 V AC 2,5 kW, mocy maks. dla 400 V AC 8 kW.
• Kabina opancerzona: 4-drzwiowa, 4-miejscowa kabina zapewnia ochronę balistyczną na poziomie 2 zgodnie z normą STANAG 4569A oraz przeciwminową na poziomie 2B zgodnie ze STANAG 4569B. System osłon został opracowany przez niemiecką firmę IBD Deisenroth Engineering (obecnie Rheinmetall Protection Systems GmbH).
• System samoosłony: 2x4 wyrzutnie typu ZWP 81-B pocisków dymnych kalibru 81 mm, zamontowane po obu bokach zabudowy.
• Wkładki typu run-flat oraz uchwyty do broni osobistej.
• Mobilność w trudnym terenie: Pojedyncze ogumienie na obu tylnych mostach, centralny układ pompowania kół (CPK) oraz podniesiona głębokość brodzenia z 0,8 m do 1,2 m po przygotowaniu.
• Silnik: Scania DC13 106-460, podobny konstrukcyjnie do jednostki napędowej Scania DI 12-56A03PE zastosowanej w transporterach Rosomak, co ułatwia logistycznie serwisowanie.
• Normy: Pojazd odpowiada normom STANAG 3458 Ed 3 i STANAG 4062 w zakresie przewożenia drogą lotniczą, morską i lądową, a także spełnia normę klimatyczną NO-06-A101 ÷ A108 dla wyrobów grupy N.14-UZ-II-A (zakres temperatur roboczych od -30°C do +50°C, praca wyposażenia do prędkości wiatru 20 m/s).

Ze względu na możliwości żurawia Harduny są również wykorzystywane w batalionach remontowych, wspierając prace prowadzone przez stacjonarne warsztaty. Harduny, obok Rosomaków_WRT oraz WPT, stanowią jeden z zasadniczych elementów systemu wsparcia technicznego w jednostkach Rosomaków.

Wyzwania i unifikacja w procesie rozwoju

Tuż po podpisaniu umowy bazowej, w celu realizacji zlecenia, firma Rosomak S.A. zawarła kontrakty z podwykonawcami: Cargotec Poland Sp. z o.o., Scania Power Polska Sp. z o.o., IBD Ingenieurbüro Deisenroth GmbH, a później także z SKB Drive Tech S.A. Rosomak S.A., jako lider, koordynował całość robót, opracował projekt i dokumentację, a także zabezpieczenia użytkowania, dokonał kompletacji pojazdów, przeprowadził próby i przedstawił do odbioru finalnego. Cargotec Poland Sp. z o.o. odpowiadał za dostarczenie wyposażenia specjalistycznego i jego zabudowę, Scania Power Polska Sp. z o.o. za dostarczenie pojazdów bazowych, a IBD Ingenieurbüro Deisenroth GmbH opracowała i dostarczyła system osłon balistycznych i przeciwminowych.

Mimo że Rosomak S.A. nie posiadał wcześniej doświadczenia w budowie tego typu pojazdów, przystąpił do projektu będącego syntezą rozwiązań cywilnych "wreckerów" i wymagań wojskowych. Wybór Scanii jako dostawcy podwozia nie był przypadkowy, ponieważ Rosomak S.A. od lat współpracuje z tą firmą, której polska filia dostarcza silniki do KTO Rosomak. Unifikacja silników (Scania DC13 106-460 w CKPEiRT i Scania DI 12-56A03PE w Rosomaku) ułatwia logistykę i serwisowanie.

Wymagania przetargu mówiły, że zamówienie ma zostać wykonane w trybie zakupu z dostosowaniem. Taka procedura jest realizowana, gdy nie ma gotowych rozwiązań spełniających wszystkie wymagania, ale istnieje możliwość ich spełnienia poprzez adaptację. Niezbędne okazało się np. opracowanie i wykonanie opancerzonej kabiny oraz wprowadzenie modyfikacji w podwoziu pojazdu, a także opracowanie koncepcji zabudowy specjalistycznej.

Wiosną 2016 roku Rosomak S.A. złożył projekt koncepcyjny pojazdu. Zamawiający zakwestionował zaproponowany przez konstruktorów zewnętrzny sposób poprowadzenia przewodów układu centralnego pompowania kół (CPK) i zalecił rozmieszczenie ich wewnątrz mostów układu zawieszenia. Wykonawca stał na stanowisku, że kwestia konkretnego rozwiązania CPK nie została precyzyjnie zdefiniowana we wstępnych założeniach taktyczno-technicznych (WZTT). Zamawiający za jedyne możliwe rozwiązanie uznał jednak układ CPK z wewnętrznym prowadzeniem przewodów. To wymusiło opracowanie i wykonanie systemu CPK od podstaw, co odpowiadało pracy badawczo-rozwojowej. Nowe rozwiązanie układu CPK opracowano we współpracy z firmą SKB Drive Tech S.A. Prace konstrukcyjne, wykonanie prototypowej instalacji i jej badania zakładowe zajęły niemal półtora roku, a ich koszt poniósł Rosomak S.A.

Konieczność wprowadzenia poważnych zmian w konstrukcji podwozia związanych z nowym układem CPK spowodowała, że Rosomak S.A. wystąpił do zamawiającego o wydłużenie terminu dostawy pierwszych siedmiu pojazdów. We wrześniu 2017 roku pierwszy egzemplarz wozu został dostarczony do Wojskowego Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej w celu przeprowadzenia badań zgodności z wymaganiami. Badania te objęły odporność kabiny na ostrzał (grudzień 2017) oraz odporność pojazdu na wybuchy denne (marzec 2018), oba sprawdziany przebiegły pozytywnie. Przeprowadzono również badania przebiegowe pojazdu na trasie 10 000 km w różnych warunkach drogowych i klimatycznych, a także sprawdzono możliwości praktycznego wykorzystania urządzeń holującego, dźwigowego, wciągarek i lemiesza. Badania funkcjonalno-trakcyjne zakończyły się pomyślnie. Równolegle przeprowadzono szkolenia grupy użytkowników w Ośrodku Szkolenia Specjalistów w Rosomak S.A.

Złożoność całego przedsięwzięcia i mnogość problemów technicznych, które wymagały opracowania nowatorskich rozwiązań, pozwoliły Rosomak S.A. pozyskać nowe kompetencje w zakresie projektowania, wytwarzania i integracji w obszarze kołowych pojazdów specjalnych podwyższonej mobilności w konfiguracjach 4×4, 6×6 i 8×8. Nabyte doświadczenia i wiedza pozwolą na dalszy rozwój konstrukcji CKPEiRT, doskonaląc jego parametry techniczne umożliwiające ewakuację pojazdów o masie całkowitej powyżej 26 ton. Osiągnięcie takiego parametru jest istotne ze względu na planowane wprowadzenie do użycia w Siłach Zbrojnych RP nowych pojazdów kołowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 32 ton (np. Rosomak-WRT).

Potencjalni dostawcy i perspektywy

Wśród firm, które zgłosiły się do najnowszych konsultacji rynkowych, poza Rosomakiem S.A., doświadczenie w budowie tego typu konstrukcji posiada jeszcze spółka Szczęśniak Pojazdy Specjalne z Bielska-Białej. Firma ta na potrzeby pierwszego postępowania na CKPEiRT zbudowała KWZT-1 Mamut (opracowany we współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Pancernej i Samochodowej z Sulejówka) na podwoziu Tatra T815-7Z0R9T 44 440 8x8.1R. Mamut, po przegranej w polskim przetargu, posłużył do opracowania KWZT-3 (na podwoziu Tatra 7M0R98-37AP 8x4) dla sił zbrojnych Czech. Bielska firma wykonuje również samochody ratownictwa drogowego na potrzeby Państwowej Straży Pożarnej oraz odbiorców zagranicznych.

Pozostałe podmioty, takie jak Jelcz Sp. z o.o., nie wykonywały wcześniej tego typu zabudów i zapewne będą musiały skorzystać z doświadczeń krajowych lub zagranicznych producentów. Wśród nich można wymienić np. austriacką firmę EMPL Fahrzeugwerk czy krajowego Trevor Sp. z o.o. Możliwe jest też wykorzystanie przez firmę Rosomak S.A. nawiązanej w 2019 roku współpracy z amerykańską Oshkosh Defense, która w swojej ofercie posiada specjalistyczne pojazdy, jak LVSR (Logistics Vehicle System Replacement) Wrecker czy HEMTT (Heavy Expanded Mobility Tactical Truck) A4 Recovery Truck. Z tymi ostatnimi polscy żołnierze mieli okazję zapoznać się bliżej w trakcie działań w Afganistanie, gdzie były one wykorzystywane m.in. do holowania KTO Rosomak.

Ostateczny wybór wykonawcy zapewne zadecyduje cena, a przy tak kosztownej, specjalistycznej zabudowie liczyć się będzie każda złotówka, w tym ta wydana na podwozie. Walka cenowa pomiędzy oferentami nie powinna jednak prowadzić do obniżenia jakości i użyteczności pojazdów, dlatego istotne jest zweryfikowanie potencjału i doświadczenia wykonawców, ze szczególnym naciskiem na wykonywanie pojazdów ratownictwa drogowego.

Przy okazji poszukiwań kolejnych CKPEiRT Hardun warto też zastanowić się, czy wojsko nie powinno również sięgnąć po prostsze (np. bez żurawia hydraulicznego), nieopancerzone wozy ewakuacji technicznej, które zostałyby wykorzystane do wsparcia rosnącej floty pojazdów logistycznych, w tym tych stanowiących elementy nowych systemów uzbrojenia, jak Wisła, Narew czy systemy artylerii lufowej (Krab, Rak) i rakietowej (HIMARS).

tags: #ciagnik #cke #wojsko