Ciągniki Fordson Dexta i Fordson Super Dexta to modele, które odegrały ważną rolę w historii rolniczego oddziału firmy Ford, szczególnie na rynku europejskim. Artykuł przedstawia szczegółowe dane techniczne, historię rozwoju oraz kluczowe cechy tych popularnych traktorów.
Fordson Dexta
Model Fordson Dexta był produkowany w latach od 1958 do 1961. Charakteryzował się następującymi parametrami:
Osiągi i silnik
- Maksymalna moc: 32 KM (23.9 kW)
- Obroty znamionowe: 2000 obr./min.
- Rodzaj paliwa: Olej napędowy (diesel)
- Typ silnika: Ford-Perkins A3.144, 4-suwowy, 3-cylindrowy
- Pojemność silnika: 2.37 litra
- Średnica tłoka: 89 mm
- Skok tłoka (suw): 127 mm
- Chłodzenie: Cieczą
- Brak turbosprężarki
Układ elektryczny i WOM
- Napięcie zasilania rozrusznika: 12 V
- Akumulator: 12 V, 1 sztuka
- Tylna lampa stopu: Tak
- Wałek przekaźnika mocy (WOM): 540 obr./min., sterowanie ręczne
Układ hamulcowy i napędowy
- Rodzaj hamulców: Mechaniczne
- Mechanizm różnicowy: Tak
- Napęd: 4x2, 2WD (napęd na jedną oś, w zależności od wersji)
- Układ kierowniczy: Drążkowy
- Brak niezależnego zawieszenia (ILS)
Wymiary
- Ciężar: od 1496 kg do 2721 kg (w zależności od wersji)
- Długość: 3010 mm
- Szerokość: 1638 mm
- Rozstaw osi: 1800 mm
- Rozmiar kół z przodu: 5.50-16
- Dopuszczalna masa całkowita przyczepy bez hamulca: 1500 kg
Przekładnia i skrzynia biegów
- Skrzynia niesynchroniczna
- Brak przekładni PowerShift i PowerShuttle
- Liczba biegów do przodu: 6
- Liczba biegów do tyłu: 2
Wyposażenie i opinie
Fordson Dexta posiadał górny zaczep transportowy. Opinie użytkowników wskazują na niezbyt mocny silnik diesla o 3 cylindrach, co wiąże się z gorszą kulturą pracy. Ciągnik uznawany jest za dość lekki i niekoniecznie nadaje się na duże gospodarstwa czy trudny teren.
Fordson Super Dexta
Model Fordson Super Dexta był produkowany w latach od 1962 do 1964 i stanowił mocniejszą wersję Dexty.
Osiągi i silnik
- Maksymalna moc: 45 KM (33.6 kW)
- Obroty znamionowe: 2250 obr./min.
- Rodzaj paliwa: Olej napędowy (diesel)
- Typ silnika: Ford, Diesel, 4-suwowy, 3-cylindrowy
- Pojemność silnika: 2.477 litra
- Średnica tłoka: 91 mm
- Skok tłoka (suw): 127 mm
- Chłodzenie: Cieczą, z chłodnicą i termostatem
- Brak turbosprężarki
Układ elektryczny i WOM
- Napięcie zasilania rozrusznika: 12 V
- Akumulator: 6 V
- Tylna lampa stopu: Tak
- Wałek przekaźnika mocy (WOM): 540 obr./min., sterowanie ręczne
Układ hamulcowy i napędowy
- Rodzaj hamulców: Mechaniczne
- Mechanizm różnicowy: Tak
- Napęd: 4x2, 2WD (napęd na jedną oś, w zależności od wersji)
- Układ kierowniczy: Drążkowy
- Brak niezależnego zawieszenia (ILS)
Wymiary
- Ciężar: od 1592 kg do 2735 kg (w zależności od wersji)
- Długość: 2997 mm
- Wysokość: 1372 mm
- Szerokość: 1638 mm
- Rozstaw osi: 1800 mm
- Rozmiar kół z przodu: 5.50-16
- Dopuszczalna masa całkowita przyczepy bez hamulca: 1500 kg
Przekładnia i skrzynia biegów
- Skrzynia niesynchroniczna
- Brak przekładni PowerShift i PowerShuttle
- Liczba biegów do przodu: 6
- Liczba biegów do tyłu: 2
Wyposażenie i opinie
Fordson Super Dexta, podobnie jak Dexta, posiadał górny zaczep transportowy. Użytkownicy zwracają uwagę na to, że silnik, choć zasilany olejem napędowym, nie jest dość mocny. Trzy cylindry to zawsze gorsza kultura pracy silnika. Model posiadał bardzo dobry WOM i idealnie dobrane znamionowe obroty pracy silnika. Podobnie jak Dexta, jest uważany za zbyt lekki na duże gospodarstwa czy trudny teren.
Historia i rozwój ciągników Ford serii 6X
Historia ciągników Ford serii 6X, do której pośrednio zaliczały się również Dexta i Super Dexta, to opowieść o unifikacji i ewolucji rolniczego oddziału Forda. Przed II Wojną Światową amerykański Ford i angielski Fordson produkowały niezależny sprzęt. Przez lata 50. w Highland Park (USA) wytwarzano traktory oparte na seriach 600 i 800, podczas gdy w Dagenham (Anglia) produkowano Fordsona Dexta i Fordsona Major na rynek reszty świata.
Konsolidacja i nowe fabryki
W 1961 roku rozpoczęto łączenie działów rolniczych, co doprowadziło do powstania Ford Tractor Operations z siedzibą w Birmingham, USA. Celem było opracowanie kompletnie nowej serii ciągników, która będzie sprzedawana globalnie. W ramach tego planu rozpoczęto budowę dwóch nowych fabryk:
- Basildon w Anglii: Otwarta w 1964 roku, gdzie rozpoczęto produkcję nowych modeli Forda serii 6X (37-65 KM). Obecnie fabryka produkuje ciągniki New Holland serii T6 i T7. W 2024 roku fabryka świętowała 60-lecie i wypuszczenie dwumilionowego ciągnika (New Holland T7.225 Auto Command).
- Antwerpia w Belgii: Stara fabryka samochodów, przekształcona w wytwórnię traktorów. Od 1996 roku ulokowano tam produkcję i montaż tylnych osi i przekładni do traktorów marki New Holland.
Modele serii 6X
Zgodnie z planem Forda, seria 6X miała składać się z 3-cylindrowych modeli 2000 i 3000 oraz 4-cylindrowego 5000. W trakcie rozwoju projektu dodano również 3-cylindrowego 4000. Silniki były całkowicie nową konstrukcją, dostępną w wersjach wysokoprężnych i benzynowych. Skrzynie biegów opierały się na doświadczeniach angielskich traktorów Fordson.
Kolor stosowany w serii 6X był nowym, żywszym odcieniem niebieskiego. Ciągniki europejskie różniły się od amerykańskich umiejscowieniem lamp - w Europie były one montowane w atrapie chłodnicy, w USA zaś występowały wersje z wystającymi lampami.
Szczegółowe modele i ich moce:
- 2000: 37 KM
- 3000: 37 KM (benzyna) lub 46 KM (diesel); wersja 3055 z lat 70. miała 52 KM
- 4000: 55 KM, a od 1968 r. 62 KM
- 5000: 65 KM, a od 1968 r. 75 KM
Skrzynie biegów oferowały sześć lub osiem biegów, a w opcji dostępna była półautomatyczna przekładnia Select-O-Speed z dziesięcioma biegami, która, choć wyprzedzała swoje czasy, szybko zyskała złą reputację.
Modernizacja serii 6Y i Ford Force
W 1968 roku seria została zmodernizowana i nazwana 6Y, a ciągniki z tych lat często określano jako Ford Force. Poprzednie modele miłośnicy zwyczajowo nazywają „Pre-Force”. Nowości obejmowały modyfikacje silników i wyglądu pojazdu, w tym prostszą, bardziej kanciastą maskę, nowe naklejki i płaską osłonę chłodnicy.
Serię uzupełniono o nowe 6-cylindrowe wersje: Ford 8000 (115 KM) oraz rok później Ford 9000 (z turbodoładowaniem, 145 KM). Te mocniejsze wersje były większe i produkowane wyłącznie w Ameryce. Turbodoładowanie w modelu 4-cylindrowym pojawiło się w 1971 roku w Fordzie 7000. Produkcja serii 6X/6Y zakończyła się w 1975 roku.
Fordson Dexta i Roadless Super Dexta 4x4
Firma Roadless odniosła umiarkowany sukces sprzedażowy z konwersją napędu na cztery koła Manuel-Major. W 1960 roku zaczęła oferować pakiet napędu na cztery koła również dla 32-konnej Dexty. Części dostarczała firma Selene z Włoch, a przednia oś Dexty była również konwertowana z GMC. Pod koniec 1961 roku wprowadzono mocniejszą (39.5 KM) Super Dexta, a przednie opony zmieniono na rozmiar 7.50-20.
Roadless Super Dexta był dostępny w latach 1961-1964 w dwóch wersjach mocy: 39.5 KM (1961-62) i 44.5 KM (1963-64). Oba modele miały 3-cylindrowy silnik o pojemności 2500 cm³, 6 biegów do przodu i 2 do tyłu, wydajność hydrauliki 18.6 l/min i siłę podnoszenia 1070 kg.