Elektryczne sterowanie skrzynią biegów w ciągnikach Ford

Elektryczne sterowanie skrzynią biegów w ciągnikach Ford, w szczególności w modelach z serii 40, takich jak Ford 7840 SLE i 8240, odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu komfortu pracy i wydajności. Rozwiązania, takie jak skrzynie Powershift oraz Durashift CVT, oferują szerokie możliwości dostosowania do warunków pracy. Poniższy artykuł szczegółowo omawia działanie, obsługę oraz potencjalne problemy związane z tymi systemami.

Podstawowe informacje o skrzyniach automatycznych w ciągnikach Ford

Skrzynia biegów Durashift CVT w pojazdach Ford to przekładnia sterowana elektronicznie, oferująca stale zmienne przełożenia. Umożliwia ona również ręczną zmianę biegów, podobnie jak w mechanicznej skrzyni biegów. Sposób zmiany biegów można dostosować do osobistych preferencji i stylu jazdy. W 4-biegowej skrzyni biegów dostępne są cztery biegi jazdy do przodu, natomiast w skrzyni Durashift CVT - siedem. Automatyczna skrzynia biegów ASM to kolejna wersja, która oferuje zwiększenie momentu obrotowego na kołach przy pokonywaniu stromych wzniesień lub podczas wyprzedzania.

Oznaczenia dźwigni zmiany biegów

Znajomość oznaczeń na dźwigni zmiany biegów i panelu sterowania jest kluczowa dla prawidłowej eksploatacji i długowieczności skrzyni. Podstawowe oznaczenia to:

• P (Parkowanie): Służy do zablokowania kół przy postoju auta. Aktywuje zespół blokujący koła, uniemożliwiając ich obrót. Silnik należy uruchamiać w tym położeniu, zawsze z wciśniętym pedałem hamulca lub włączonym hamulcem postojowym.
• R (Bieg wsteczny): Odpowiada za bieg wsteczny. Przy przełączaniu w R wymagane jest całkowite zatrzymanie pojazdu i wciśnięcie hamulca. W większości modeli włączenie wstecznego biegu wyróżnia się dodatkowymi sygnałami ostrzegawczymi. W skrzyni Durashift CVT, aby włączyć R, należy szybko nacisnąć przycisk R dwa razy.
• N (Neutralny bieg): Sprzęgło pozostaje rozłączone, a napęd nie przenosi momentu obrotowego na koła. Używa się go przy dłuższych postojach. Naciśnięcie przycisku N pozwala wybrać to położenie.
• D (Jazda do przodu): Podstawowy tryb jazdy, w którym automatyka dobiera przełożenia w zależności od prędkości, obciążenia silnika i stylu prowadzenia. Po zwolnieniu pedału hamulca pojazd zacznie się toczyć.

Tryby dodatkowe i manualne

Wiele automatycznych skrzyń biegów w ciągnikach Ford wyposażonych jest w dodatkowe tryby jazdy, które pozwalają na precyzyjne dostosowanie pracy układu do warunków:

• S (Sport): Przydatny podczas dynamicznej jazdy, powoduje szybsze i bardziej agresywne zmiany biegów przy utrzymaniu wyższych obrotów silnika, co poprawia osiągi.
• L lub cyfry 1, 2, 3 (Niskie biegi/ręczne blokowanie): Pozwalają manualnie zablokować pracę skrzyni na trzech pierwszych biegach. Pozycja L (lub 1) ogranicza do pierwszego biegu, przydatna w trudnych warunkach drogowych lub przy stromych wspinaczkach.
• Tryb manualny (+/-): Coraz więcej automatów umożliwia ręczne przełączanie biegów. Lekkie pchnięcie dźwigni do przodu (-) redukuje bieg, pociągnięcie do tyłu (+) zmienia bieg na wyższy. Można pomijać poszczególne biegi, przesuwając dźwignię kilkakrotnie.
• W (Zimowy): Ogranicza pracę skrzyni do wyższych przełożeń (zazwyczaj od drugiego biegu), zmniejszając moment obrotowy na kołach i ryzyko poślizgu przy ruszaniu na oblodzonej nawierzchni. Możliwe jest ruszenie z drugiego biegu po wybraniu trybu zimowego i ręcznej zmiany biegów.
• B (Regeneracyjne hamowanie): Stosowane w hybrydach i samochodach elektrycznych w celu zwiększenia siły hamowania rekuperacyjnego.
• Jazda z pełnym obciążeniem: Stosowany podczas przewożenia ciężkich ładunków, a także jazdy w górę lub w dół stromych wzniesień.
• Tryb ekonomiczny: Skrzynia zmienia bieg na wyższy wcześniej i redukuje biegi z opóźnieniem, co zapewnia korzystne zużycie paliwa.

Użytkowanie i wskazówki eksploatacyjne

Aby prawidłowo obsługiwać automatyczną skrzynię biegów, zmiany między P, R, N i D powinny następować po całkowitym zatrzymaniu pojazdu i wciśnięciu hamulca. Unikaj przełączania z D na R lub odwrotnie w trakcie jazdy, ponieważ może to prowadzić do uszkodzenia mechanizmów. Gdy silnik pracuje na wolnych obrotach, a pedał hamulca jest wciśnięty, pojazd powoli ruszy w wybranym kierunku po zwolnieniu hamulca i wciśnięciu pedału przyspiesznika.

Ruszanie w trudnych warunkach

Jeżeli koła napędzane ślizgają się przy ruszaniu w piasku, błocie lub śniegu, spróbuj "rozbujać" samochód do przodu i do tyłu, zmieniając położenie dźwigni z D na R i odwrotnie, wciskając delikatnie pedał przyspiesznika. Najlepszy efekt uzyskuje się, przesuwając dźwignię w położenie R, gdy pojazd toczy się do przodu, a w położenie D, gdy jedzie do tyłu. Aby uniknąć nadmiernego zużycia, te czynności powinny być wykonywane przy jak najniższych obrotach silnika.

Funkcja Kickdown

Funkcja kickdown umożliwia pełne wykorzystanie mocy silnika podczas wyprzedzania lub podjeżdżania pod strome wzniesienia. Gdy pedał przyspiesznika zostanie wciśnięty poza punkt oporu, skrzynia biegów zredukuje bieg lub przełożenie, zapewniając maksymalne przyspieszenie. W położeniu D skrzynia Durashift CVT stale zmienia przełożenia, a w trybie ręcznej zmiany biegów biegi automatycznie zmieniają się na wyższe stopniowo.

Adaptacyjne tryby jazdy

Automatyczna skrzynia biegów dostosowuje się do aktualnych warunków jazdy. Funkcje adaptacyjne obejmują:

• Tryb jazdy w warunkach niskiej i wysokiej temperatury: Skrzynia biegów będzie miała inną charakterystykę zmiany biegów niż normalnie, aby zoptymalizować pracę i zapobiec przegrzewaniu.
• Tryb szybkiego zwalniania przyspiesznika: Utrzymuje aktualny bieg/przełożenie, aby zapobiec szybkim zmianom biegów.
• Adaptacyjny tryb jazdy sportowej: Rozpoznaje jazdę sportową i wspomaga ją odpowiednią strategią zmiany biegów, natychmiastowo redukując bieg lub opóźniając wybranie wyższego biegu.
• Adaptacyjna prędkość zmiany biegów (Durashift CVT): Szybkie wciśnięcie lub zwolnienie pedału przyspiesznika powoduje szybkie zmiany przełożeń, natomiast powolne ruchy skutkują wolniejszymi zmianami.
• Tryb jazdy w dół i w górę pochyłości (Durashift CVT): Rozpoznaje zjazd lub podjazd, wspomagając odpowiednio zwiększonym hamowaniem silnikiem lub zwiększoną prędkością obrotową silnika dla większej mocy.
• Pokonywanie zakrętów (Durashift CVT): Skrzynia rozpoznaje pokonywanie zakrętu i utrzymuje aktualne przełożenie.
• Sterowanie biegiem jałowym (Durashift CVT): Poprawia komfort i optymalizuje zużycie paliwa.

Ciągniki Ford F-Max i seria 40: Powershift i Durashift

Nowy konkurent na rynku ciągników siodłowych, Ford F-Max, produkowany w Turcji przez spółkę Ford Otosan, jest oferowany z 12-stopniową zautomatyzowaną skrzynią biegów ZF Traxon, która jest elementem wspólnym z pojazdami europejskich marek. Zmienia biegi płynnie, niemal niezauważalnie, a jej oprogramowanie ustawione jest tak, aby silnik pracował w najbardziej wydajnym zakresie prędkości obrotowej, zapewniając niskie zużycie paliwa. W testach, średnie zużycie paliwa wyniosło 26 l/100 km przy średniej prędkości 65 km/h.

W przypadku starszych modeli, takich jak Ford z serii 40 (np. 7840 SLE, 8240), skrzynie Powershift są również cenione. Jeden z użytkowników Forda 8240, posiadający go od 8 lat, opisuje go jako maszynę naprawdę wartą polecenia, oszczędną i niebojącą się ciężkiej pracy. W jego przypadku, mimo kilku drobnych problemów, ciągnik okazał się praktycznie bezawaryjny. Do roku 1992 blok zaworowy od półbiegów był w korpusie skrzyni, natomiast od 1993 roku został przeniesiony na zewnątrz, co ułatwia serwisowanie. Wiele części konstrukcyjnych pasuje z New Holland, gdyż początkowo produkowano je jako Ford/New Holland.

Powszechne problemy i rozwiązania

Użytkownicy ciągników Ford serii 40 często zgłaszają następujące problemy i ich rozwiązania:

• Brak ciśnienia na linii niskiego ciśnienia, szarpanie przy ruszaniu/zmianie biegów, brak sterowania podnośnikiem: Często spowodowane wydmuchanym oringiem na rurce wychodzącej z pompy. Koszt naprawy jest niski.
• Błąd E11 (brak zasilania linii +5V na potencjometry, brak podnośnika, skrzynia w trybie awaryjnym): Wypalony pin we wtyczce do komputera. Można zastosować identyczne złącza ze starych Fordów Transit lub Scorpio.
• Błąd E22 (ciągnik rusza i staje, niestabilne ruszanie): Może wskazywać na problem z zaworem PWM lub potencjometrem sprzęgła. Zaleca się sprawdzenie napięcia na zaworze PWM, odłączenie sterownika skrzyni biegów i wyczyszczenie styków elektrycznych.
• Błąd P0909 (sterowanie silnikiem zmiany biegów): Wskazuje na problem z silnikiem zmiany biegów, który pobiera ok. 3A, lub z mosfetami sterującymi.
• Usterka skrzyni biegów (komunikaty "TRWA WŁĄCZANIE" i "WCIŚNIJ PEDAŁ HAMULCA"): Może być spowodowana niską temperaturą otoczenia. Jeśli pedał hamulca nie jest wciśnięty, skrzynia nie włączy biegu.
• Błąd P0299, szarpanie, brak 6. biegu w Ford Mondeo MK4 z Durashift EST: Może wymagać wymiany przekładek metalowych i tarczek frakcyjnych w koszu.

Diagnostyka i konserwacja

Każda automatyczna skrzynia biegów posiada tabliczkę znamionową z kodem modelu, numerem seryjnym i podstawowymi parametrami, zwykle umieszczoną przy spodniej części skrzyni lub w dokumentacji serwisowej. Kod modelu składa się z liter i cyfr, określających typ przekładni, generację oraz pojemność oleju (np. ZF 8HP70 oznacza producenta ZF, 8-biegową skrzynię, maksymalny moment 700 Nm). W przypadku usterek, zawsze zaleca się odłączenie sterownika skrzyni biegów, popsikanie styków elektrycznych i ponowne podłączenie. Niektóre problemy, jak błąd E18 w Ford New Holland 7740, mogą być rozwiązywane przez sprawdzenie złącza zaworu PWM i dźwigni sprzęgłowej.

Pamiętaj, że pojazdów z automatyczną skrzynią biegów nie można uruchamiać przez holowanie lub pchanie, należy użyć przewodów rozruchowych podłączonych do akumulatora pomocniczego. Holowanie auta na luzie jest mitem - pompa oleju w skrzyni traci smarowanie, co prowadzi do awarii.

Asystenci kierowcy i systemy telematyczne

Ciągniki Ford, zwłaszcza w nowych modelach jak F-Max, wyposażone są w zaawansowane systemy wspomagające kierowcę:

• Aktywny tempomat (ACC): Utrzymuje dystans od pojazdu poprzedzającego, automatycznie dostosowując prędkość.
• System Eco Roll: Włącza bieg neutralny na łagodnych zjazdach, pozwalając wykorzystać pęd zestawu i uniknąć hamowania silnikiem.
• Intarder (opcjonalnie): Dodatkowy system hamujący.
• System stabilizacji toru jazdy (ESP): Wspomaga kierowcę na śliskiej nawierzchni.
• System ostrzegania zmiany pasa ruchu, czujnik deszczu, wskaźnik obciążenia osi, elektrycznie sterowane i ogrzewane lusterka, elektryczne szyby, szyberdach i roleta szyby czołowej.
• System ConnectTruck: Pozwala na połączenie się z pojazdem w dowolnym momencie, aby odczytać jego aktualną lokalizację, poziom paliwa, AdBlue oraz dane o osiągach. System analizuje i ocenia styl jazdy kierowcy, rekomendując właściwe zachowania. Umożliwia zdalne diagnozowanie pojazdu, co ułatwia szybką reakcję w razie potrzeby.
• Tempomat przewidujący (MaxCruise): Analizuje typ drogi i warunki drogowe z danych topograficznych GPS, automatycznie dostosowując przełożenia biegów i prędkość.

tags: #ciagnik #ford #elektryczne #sterowanie #skrzyni