Ciągniki Ford: Historia, rozwój i silniki

Historia ciągników Ford jest ściśle związana z nazwiskiem Henry'ego Forda, który postawił sobie za cel zmechanizowanie pracy rolników. Od wczesnej młodości Henry Ford interesował się mechaniką. W 1880 roku, w wieku 17 lat, opuścił rodzinny dom na wsi i przeniósł się do Detroit. Tam pracował jako praktykant w zakładach budujących silniki do statków rzecznych, a następnie w warsztatach naprawiających lokomobile drogowe. Po zdobyciu dziesięcioletniego doświadczenia jako wykwalifikowany mechanik, Ford podjął pracę w warsztatach elektrowni, gdzie jednocześnie rozwijał swoje zainteresowania budową pojazdów napędzanych silnikiem spalinowym.

W 1896 roku zbudował swój pierwszy dwucylindrowy silnik, wykorzystując rury wymontowane z maszyny parowej. Umieścił go pod siedzeniem małego, jednoosobowego wózka własnej konstrukcji - był to pierwszy prototyp Forda. Drugi samochód Henry'ego Forda powstał w 1897 roku. Modele skonstruowane przez Forda zaczęto wytwarzać w firmie Detroit Automobile Company, którą założył w 1899 roku.

W 1900 roku firma sprzedała 425 pojazdów konstrukcji Forda, jednak jego swoboda w zakresie nowatorstwa była ograniczona, ponieważ spółce zależało na szybkich zyskach, a nie na udoskonaleniach. Ford marzył o masowo produkowanym i tanim samochodzie, dlatego w 1901 roku wycofał swoje udziały i założył Ford Automobile Co. Zespół Forda, składający się z finansistów i mechaników, zbudował kilka pojazdów wyczynowych, ponieważ w tamtych czasach sukces marki zależał od osiągnięć w wyścigach samochodowych. Ford osobiście wygrał wyścig w 1901 roku, a w 1903 roku firma ustanowiła światowy rekord prędkości, co znacząco wpłynęło na reklamę marki.

Początkowo Ford produkował samochody pojedynczo. Później wprowadził platformy przesuwane między ekipami monterów, co przyspieszyło proces. Pierwszym krokiem do automatyzacji było skonstruowanie maszyn do produkcji dużej liczby części. W pierwszym roku działalności Ford Motor Company wyprodukowała 1708 samochodów. W 1907 roku, po analizie ośmiu wcześniejszych modeli, Ford zlecił opracowanie dziewiątego - Forda „T”. Model ten, produkowany przez dwadzieścia lat bez zasadniczych zmian konstrukcyjnych, stał się pierwszym masowym i powszechnym pojazdem. Masowymi nabywcami Forda „T” stali się amerykańscy farmerzy, dla których samochód umożliwił kontakty z miastami i zmniejszył czas pokonywania odległości.

Rewolucja w rolnictwie: Ciągniki Fordson

Ważną częścią działalności Henry'ego Forda były również traktory. Ponieważ Ford Motor Co. i jej dyrektorzy nie chcieli produkować ciągników, Ford postanowił zająć się tym samodzielnie. W 1917 roku fabrykę Henrego Forda opuścił pierwszy ciągnik rolniczy Forda - Fordson Model F. Był to jeden z kamieni milowych, które całkowicie zmieniły oblicze rolnictwa na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci. Ciągnik ten wywołał prawdziwą rewolucję, ponieważ był prostszy, lżejszy i przede wszystkim łatwiejszy w obsłudze niż większość ówczesnych traktorów. W 1919 roku produkcję ciągników przeniesiono do Cork w Irlandii. Irlandia jednak nie miała dużych rynków zbytu, ponieważ leżała za daleko od Anglii.

Jeszcze przed II Wojną Światową w rolniczym oddziale Forda panowała pewnego rodzaju „schizofrenia”, ponieważ amerykański Ford i angielski Fordson produkowały zupełnie inny, niezależny sprzęt. Na szczęście, w pewnym momencie obie centrale zaczęły ze sobą współpracować. Przez całe lata 50. XX wieku w Highland Park w stanie Michigan produkowano traktory na rynek Ameryki Północnej (mniejsza seria 600 i większa seria 800), natomiast w Dagenham wytwarzano zupełnie inne maszyny na rynek reszty świata (mniejszy Fordson Dexta i większy Fordson Major).

Unifikacja i narodziny serii 6X

W 1961 roku rozpoczęto łączenie działów rolniczych, a efektem tych działań była właśnie seria 6X, którą sprzedawano od 1964 roku. Dla Forda seria 6X zmieniała bardzo dużo w całej korporacji. Zunifikowane pojazdy były tańsze w produkcji, a poza tym dawały nową jakość oraz możliwości dla samych rolników. Rozwój nowej serii rozpoczęto w 1961 roku, kiedy to postanowiono, że biznes rolniczy zostanie skonsolidowany w ramach wielkiej spółki Ford Tractor Operations z siedzibą w Birmingham w stanie Michigan w USA. W tym miejscu konstruktorzy zarówno ze Stanów Zjednoczonych, jak i z Anglii, starali się opracować kompletnie nową serię ciągników, która będzie sprzedawana na całym świecie.

Nowe fabryki: Basildon i Antwerpia

Aby nowy plan się ziścił, rozpoczęto także budowę dwóch nowych fabryk. Pierwszą z nich był zakład w Basildon w Anglii, który w tej chwili produkuje m.in. ciągniki New Holland serii T6 i T7. To właśnie w 1964 roku otwarto fabrykę w Basildon, w której od razu rozpoczęto produkcję nowych modeli Forda serii 6X o mocy 37 - 65 KM. W zeszłym roku fabryka w Basildon świętowała wypuszczenie dwumilionowego ciągnika. Jubileuszowy, dwumilionowy New Holland T7.225 Auto Command w specjalnych barwach „candy blue” oraz z nostalgicznymi wstawkami był wyprodukowany z okazji 60-lecia fabryki.

Drugim zakładem była stara fabryka samochodów w Antwerpii w Belgii, która została przekształcona w wytwórnię traktorów. Zakład w Antwerpii powstał jako Ford Motor Company Belgium w styczniu 1922 roku z inicjatywy brytyjskiej firmy Ford Motor Company. Do 1964 roku produkowano w tym miejscu samochody, których montaż przeniesiono w latach 60. do Genk. Wraz z przejęciem Forda przez Fiata, zakład w Antwerpii przeszedł do nowego koncernu. W 1996 roku ulokowano w Belgii produkcję i montaż tylnych osi i przekładni do traktorów marki New Holland.

Charakterystyka serii 6X

Zgodnie z planem Forda, seria 6X miała składać się z 3-cylindrowych modeli 2000 i 3000 oraz 4-cylindrowego 5000. Jednak w trakcie rozwoju projektu dodano jeszcze 3-cylindrowego 4000. W pierwszym okresie w Europie do nazw serii (czyli 2000, 3000 itd.) dodawano jeszcze nazwy Dexta i Major, ponieważ były one bardzo mocno zakorzenione na europejskim rynku.

Silniki w serii 6X były całkowicie nową konstrukcją i według planu miały być produkowane zarówno w wersji wysokoprężnej, jak i benzynowej. Skrzynie biegów korzystały z doświadczeń poprzedników i zostały opracowane na podstawie angielskich traktorów Fordson. Skrzynie biegów miały sześć lub osiem biegów, ale w opcji dostępna była przekładnia półautomatyczna Select-O-Speed charakteryzująca się dziesięcioma biegami. Według wielu, skrzynia ta wyprzedzała swoje czasy, a co za tym idzie, szybko zyskała złą reputację. Hydraulika i obie osie były projektowane z myślą o nowym traktorze.

Kolor stosowany w serii 6X także był nowy. Oczywiście to nadal niebieski, ale w innym, nieco żywszym odcieniu. Ciągniki europejskie od amerykańskich różniły się lampami - na Starym Kontynencie stosowano światła zamontowane w atrapie chłodnicy, w USA produkowano wersje z wystającymi lampami. Z wyglądu ciągniki były naprawdę ładne i nowoczesne jak na pierwszą połowę lat 60. Podobny, kanciasty, nowoczesny design marki takie jak Ursus, Renault, Zetor, International Harvester, Ebro, Massey Ferguson czy David Brown osiągnęły dopiero pod koniec dekady lub dopiero na początku lat 70. Fajnym elementem ciągnika był fotel rest-a-ride, który miał specyficzną mechaniczną amortyzację siedziska.

Modele serii 6X i ich moc:

• 2000 - 37 KM
• 3000 - 37 KM (benzyna) lub 46 KM (diesel) - wersja 3055 z lat 70. miała 52 KM
• 4000 - 55 KM, a od 1968 r. 62 KM
• 5000 - 65 KM, a od 1968 r. - 75 KM

Modernizacja serii 6X do 6Y i Ford Force

W 1968 roku dokonano modernizacji serii, wprowadzając nazwę 6Y. Ciągniki z tych lat zwano także Ford Force, a co za tym idzie, poprzednie modele miłośnicy zwyczajowo nazywają „Pre-Force”. Nowości w gamie dotyczyły głównie pewnych modyfikacji w silnikach i w wyglądzie pojazdu. Zastosowano nieco inną, prostszą i bardziej kanciastą maskę, nowe naklejki i płaską osłonę chłodnicy. Uzupełniono serię o nowe 6-cylindrowe wersje - najpierw Forda 8000 (115 KM), rok później także 9000 (z turbo, 145 KM). Mocne wersje były oczywiście większe, miały reflektory na przedniej krawędzi tylnych błotników i były produkowane wyłącznie w Ameryce. Turbodoładowanie w modelu 4-cylindrowym pojawiło się w 1971 roku w Fordzie 7000. W tym czasie zastosowano także nowy silnik w Fordzie 5000. Rok później w gamie pojawił się Ford 3055, który był krzyżówką modeli 3000 i 4000. W tym samym czasie modele 8000 i 9000 zostały zastąpione przez Fordy 8600 i 9600, które zwiastowały nadejście serii 7A. W efekcie po jedenastu latach produkcję serii 6X/6Y zakończono w 1975 roku.

Ford w Polsce i przejęcie przez Fiata

Marka Ford nie jest mocno zakorzeniona w polskim rolnictwie. Zanim zaczęto oficjalnie na polskim rynku sprzedawać maszyny zachodnie, rolniczy oddział Forda został sprzedany Fiatowi. W efekcie nieliczne w Polsce Fordy to efekt indywidualnego importu. Po wykupieniu rolniczej działalności amerykańskiego koncernu przez Fiata postanowiono wprowadzić na rynek markę New Holland. W efekcie w wielu maszynach różnych serii z fiatowskim liściem w logotypie zastosowano wiele elementów z ciągników marki Ford. Włoski koncern mógł używać tej zacnej nazwy do końca lat 90., ale już wcześniej zaczął przyzwyczajać klientów do nowej marki, jaką wówczas był New Holland, dotąd znany z maszyn rolniczych i oczywiście kombajnów.

Fordy serii 6X/6Y nie były popularne w Polsce i nigdy nie pracowało ich sporo na polskich polach. Dlatego rolnicy nie mają do nich jakiegoś szczególnego sentymentu. Niemniej, niektóre egzemplarze są nadal używane w gospodarstwach. Znany jest pracujący Ford 3000 z 1966 roku z Podlasia, który służy do prac w agroturystyce, transportu drewna, materiałów budowlanych, a także do uprawy warzyw na własne potrzeby. Modele serii 6X/6Y mogą bez problemów zająć miejsce niejednej „trzydziestki” czy „sześćdziesiątki”, gdyż nie są to pojazdy gorsze od polskich, często nowszych maszyn. Oczywiście zdobycie części może być nieco trudniejsze i z pewnością droższe.

W powojennej gospodarce polskiej dużą rolę odegrała UNRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration), która po II wojnie światowej dostarczyła Polsce znaczną pomoc, w tym tysiące ciągników, co znacznie wsparło kraj.

Współczesne zastosowanie i adaptacje

Chociaż ciągniki marki Ford nie są produkowane od ponad 20 lat, można je spotkać w wielu gospodarstwach. Ich niezawodność i oszczędność paliwa są cenione. Przykładem są dwa ciągniki Ford, model 8340 z 1993 roku i drugi model 8340 z 1996 roku, pracujące w gospodarstwie Piotra Dziela z Lulkowa w woj. wielkopolskim.

• Pierwszy ciągnik, model 8340 z 1993 roku, został zakupiony z uszkodzoną skrzynią przekładniową, jednak po wymianie uszkodzonych elementów w układzie przeniesienia napędu pracuje bez zarzutu od 7 lat. Właściciel podkreśla jego trwałość i oszczędność w paliwie.
• W celu modernizacji wizerunkowej, oba traktory zostały wyposażone w maski od ciągników New Holland, co nadaje im nowoczesny wygląd. W starszym modelu konieczne było zdemontowanie przedniego zbiornika paliwa, pozostawiając jedynie zbiornik pod kabiną o pojemności 90 litrów.
• W nowszym ciągniku, zbudowanym w 1996 roku, nowa maska wymusiła przekonstruowanie układu odprowadzającego spaliny, z tłumikiem pod maską i rurą wydechową biegnącą wzdłuż prawego słupka kabiny, co nie ogranicza pola widzenia.

Układ napędowy i hydraulika

W obu ciągnikach zastosowano te same przekładnie. Różnica polega na tym, że w nowszym ciągniku jest dodatkowy przycisk na dźwigni zmiany kierunku jazdy, który umożliwia zmianę kierunku bez użycia pedału sprzęgła. Starszy model wymaga użycia pedału sprzęgła. Dostępne są 2 zakresy, a na każdym z nich po 4 biegi zmieniane pod obciążeniem, co daje operatorowi łącznie 16 przełożeń w obu kierunkach.

Podnośnik jest sterowany mechanicznie, z funkcją automatu. Po ustawieniu żądanej wysokości, klawisz umożliwia podnoszenie lub opuszczanie maszyny towarzyszącej do pozycji roboczej. Układ hydrauliki zewnętrznej ma 3 pary wyjść. WOM pracuje z prędkością 540 i 1000 obr./min. Warto zaznaczyć, że ciągniki wyposażone są w radar, który w momencie wykrycia zbyt dużego poślizgu kół, automatycznie delikatnie podnosi pług w celu zredukowania poślizgu.

Zużycie paliwa przy bronie talerzowej wynosi 7 litrów oleju napędowego na hektar. Ciągniki pracowały również z 4-skibowym pługiem obracalnym Kverneland, ale ich głównym zadaniem jest praca na plantacjach ziemniaków, obejmująca sadzenie i zabiegi pielęgnacyjne.

Dane techniczne wybranych modeli ciągników Ford

Ford 4100

Ford 4100 to potężny ciągnik użytkowy z napędem na 2 koła (4×2), produkowany w latach 1975-1981. Jest pamiętany za swoją niezawodność i prostotę. Napędzany jest przez Forda pionowy 3-cylindrowy silnik wysokoprężny chłodzony cieczą, o mocy 183 cali sześciennych (3 l). Jego przekładnia to cudo Dual Range, wyposażone w suche sprzęgło i tarczę o znacznej średnicy 11 cali (279 mm). Wydajność hydrauliczna Ford 4100 jest sterowana przez system typu open-center z pompą zębatą o wydajności znamionowej 8.5 gal/min (32.2 l/min). System ten działa przy ciśnieniu hydraulicznym 185 barów (2600 psi). Wyposażony w opony 7.5-15 z przodu i 14.9-28 z tyłu, Ford 4100 utrzymuje solidną przyczepność na zróżnicowanym terenie. Rozstaw osi wynosi 77.3 cala (1960 mm), co zapewnia stabilność i kontrolę podczas pracy. Ciągnik ten jest przygotowany do dodatkowych zadań dzięki swojej kompatybilności z Ford 730 o udźwigu do pełnej wysokości 2040 funtów (925 kg) lub Ford Ładowarka 772A, zdolna do podnoszenia na maksymalną wysokość 2460 funtów (1115 kg).

Ford 5000

Pozostałe modele i ich kluczowe dane:

• Ford 2000: moc 36 KM, 3 cylindry, pojemność silnika: 107 x 97 mm (tłok x suw), waga 1710-2728 kg.
• Ford 3000: moc 47 KM, 3 cylindry, pojemność silnika: 107 x 107 mm (tłok x suw), waga 1678-3147 kg.
• Ford 4000: 3 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2215-3726 kg.
• Ford 4600: silnik diesel, 3 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2667-3728 kg.
• Ford 3600: silnik diesel, pojemność 2.9 l, 3 cylindry, pojemność silnika: 107 x 107 mm (tłok x suw), waga 2002-3129 kg.
• Ford 4610: moc 60 KM, silnik diesel, 3 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2179-3742 kg.
• Ford 4110: moc 54 KM, silnik diesel, 3 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 1968-3401 kg.
• Ford 6610: moc 78.5 KM, silnik diesel, 4 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2583-4399 kg.
• Ford 7710: moc 86 KM, silnik diesel, turbosprężarka, 4 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2987-4898 kg.
• Ford 7610: moc 86 KM, silnik diesel, turbosprężarka, 4 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2692-4989 kg.
• Ford 6710: moc 78.5 KM, silnik diesel, pojemność 4.4 l, 4 cylindry, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 2877-4399 kg.
• Ford 7810: silnik diesel, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), rozstaw osi 222 mm.
• Ford 7910: moc 98 KM, silnik diesel, pojemność 6.6 l, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 5225 kg.
• Ford 8210: moc 110 KM, silnik diesel, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 3959-4250 kg.
• Ford TW-15: moc 137 KM, silnik diesel, pojemność 6.6 l, turbosprężarka, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 5150-7565 kg.
• Ford TW-25: moc 156 KM, silnik diesel, pojemność 6.6 l, turbosprężarka, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 5564-8148 kg.
• Ford TW-35: moc 187 KM, silnik diesel, pojemność 6.6 l, turbosprężarka, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 6207 kg.
• Ford 7840: silnik diesel, pojemność silnika: 112 x 127 mm (tłok x suw), waga 3663-4660 kg.
• Ford 8340: silnik diesel, turbosprężarka, pojemność silnika: 112 x 127 mm (tłok x suw), długość 4470 mm.
• Ford 6640: silnik diesel, pojemność silnika: 112 x 127 mm (tłok x suw), waga 3220-4702 kg.
• Ford 7740: silnik diesel, turbosprężarka, pojemność silnika: 112 x 127 mm (tłok x suw), waga 3316-5198 kg.
• Ford 8240: silnik diesel, pojemność silnika: 112 x 127 mm (tłok x suw), waga 3938-4935 kg.
• Ford 5640: silnik diesel, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 3220-4430 kg.
• Ford 8630: silnik diesel, turbosprężarka, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 5186-6332 kg.
• Ford 8830: silnik diesel, turbosprężarka, 6 cylindrów, pojemność silnika: 112 x 112 mm (tłok x suw), waga 5894-7039 kg.

tags: #ciagnik #ford #silnik