W skolektywizowanym wielkopowierzchniowym rolnictwie ZSRR od okresu międzywojennego szeroko używane były ciągniki gąsienicowe. Jednym z najbardziej rozpowszechnionych i wpływowych modeli był DT-54, który stał się bazą dla późniejszych modyfikacji, w tym TDT-55A.
Pochodzenie i Rozwój DT-54
Ciągnik DT-54 wywodził się z konstrukcji przedwojennego ciągnika gąsienicowego STZ-NATI, produkowanego przez Stalingradzką Fabrykę Traktorów (STZ), która od 1961 roku zmieniła nazwę na Wołgogradzka Fabryka Traktorów (WgTZ).
Kluczowe innowacje DT-54
Główną zmianą w DT-54, oprócz innych ulepszeń, było zastosowanie silnika wysokoprężnego o mocy 54 KM zamiast benzynowego, co znacząco zwiększyło ekonomikę pracy. Ponadto, zastosowano pięciobiegową skrzynię biegów i poprawiono ergonomię pracy poprzez zmniejszenie siły potrzebnej do kierowania.
Testy i debiut
Pierwsze egzemplarze silników testowano na ciągnikach STZ-NATI, a prototypy nowego ciągnika przechodziły próby w latach 1946-1948 w różnorodnych warunkach. Oficjalna prezentacja nowych ciągników odbyła się 7 listopada 1949 roku w Stalingradzie, z okazji rocznicy rewolucji październikowej. Zgodnie z poleceniem władz, już 25 listopada 1949 roku, DT-54 zastąpił ciągnik STZ-NATI na liniach produkcyjnych w STZ bez wstrzymywania produkcji.
traktor dt 54
Produkcja i Ewolucja
Produkcję DT-54 w tym samym roku rozpoczęto również w Charkowskiej Fabryce Traktorów (ChTZ) w Charkowie, a w 1952 roku w Ałtajskiej Fabryce Traktorów (ATZ) w Rubcowsku. W 1950 roku, główny inżynier W. Kargapołow i główny konstruktor A. Krasilnikow odegrali kluczową rolę w rozwoju konstrukcji.
W toku produkcji stale poprawiano jakość i wprowadzano ulepszenia. Po wprowadzeniu w 1957 roku systemu hydraulicznego podwieszania osprzętu, oznaczenie zmieniono na DT-54A.
Wersje specjalistyczne
- DT-55 i DT-55A: Odmiany o mniejszym nacisku jednostkowym, przeznaczone do poruszania się po grząskim terenie.
- DТ-57: Wersja produkowana od 1958 roku, przeznaczona do pracy na stokach o dużym nachyleniu (do 25°). Posiadała mechanizmy podwieszeń z przodu i z tyłu, co eliminowało konieczność zawracania, otwartą, lżejszą kabinę z dwoma siedzeniami w obu kierunkach oraz skrzynię biegów z pięcioma przełożeniami w obu kierunkach, a także inne ulepszenia.
- DT-54W (ДТ-54В): Wariant produkowany krótko przed zakończeniem produkcji w WgTZ (30 grudnia 1963 roku), wykorzystujący niektóre elementy, takie jak kabina i zawieszenie, z wdrażanego nowego ciągnika DT-75.
Charakterystyka techniczna DT-54
Silnik
Napęd stanowił czterocylindrowy, czterosuwowy silnik wysokoprężny z wtryskiem pośrednim D-54, z komorą wirową, rozwijający moc 54 KM (39,6 kW). W modelu DT-54A zastosowano ulepszony silnik D-54A. Dla podwyższenia żywotności w trudnych warunkach, silnik wyposażono w dwustopniowy filtr paliwa, trzystopniowy filtr oleju i trzystopniowy filtr powietrza.
Silnik uruchamiany był za pomocą dwusuwowego benzynowego silnika startowego PD-10 lub PD-10M. Silnik rozruchowy był chłodzony wodą we wspólnym obiegu, a jego drugim zadaniem było podgrzanie silnika głównego.
Układ napędowy i jezdny
Skrzynia biegów posiadała pięć biegów do przodu i jeden do tyłu. Podstawę konstrukcji ciągnika stanowiła rama prostokątna. Zawieszenie składało się z dwóch dwukołowych, resorowanych wózków (z podwójnymi metalowymi kołami), zawieszonych wahliwie po każdej ze stron. Gąsienicowy układ jezdny dopełniały koła napędowe z tyłu, koła napinające z przodu oraz dwa podwójne koła podtrzymujące po każdej stronie. Ciągnik rozwijał prędkość od 3,6 do 7,9 km/h.
Rozpowszechnienie i znaczenie
Z uwagi na dobre charakterystyki eksploatacyjne i niewielki koszt, ciągniki DT-54 były masowo produkowane i zyskały wielkie rozpowszechnienie w ZSRR w latach 50. i 60. Stały się najpopularniejszym typem ciągników rolniczych w brygadach ciągnikowych funkcjonujących do 1958 roku w Stacjach Maszynowo-Traktorowych (MTS), odgrywając dużą rolę w powiększeniu areału upraw na wcześniej niewykorzystywanych ziemiach. Ogółem wyprodukowano ich 957 900 egzemplarzy.
Wykorzystywano je także na mniejszą skalę do celów przemysłowych i budowlanych, na przykład ze spychaczem, choć do tych zastosowań nadawały się w ograniczonym zakresie z uwagi na mniejszą moc.
Oznaczenia producentów
Ciągniki poszczególnych producentów różniły się skrótami fabryk wytłoczonymi cyrylicą nad atrapą chłodnicy:
- СТЗ (STZ) - Stalingradzka Fabryka Traktorów
- ВГТЗ (WgTZ) - Wołgogradzka Fabryka Traktorów (później)
- ХТЗ (ChTZ) - Charkowska Fabryka Traktorów
- АТЗ (ATZ) - Ałtajska Fabryka Traktorów
tags: #ciagnik #gasienicowy #tdt #55a