W świecie rolnictwa, gdzie maszyny ewoluowały przez ostatnie sto lat, stając się większe, mocniejsze i bardziej wydajne, prędkość zaczęła odgrywać coraz ważniejszą rolę. Tradycyjny stereotyp powolnego, ale wszechstronnego ciągnika rolniczego jest konsekwentnie burzony przez innowacyjne konstrukcje, które udowadniają, że szybkość i zwrotność nie są im obce. Szczególnie brytyjski producent JCB, znany z produkcji maszyn rolniczych, od samego początku stawiał na szybkie przemieszczanie się swoich maszyn po drogach.
JCB Fastrac: Pionier prędkości wśród traktorów
Pierwsze modele ciągników JCB Fastrac, wprowadzone na rynek w 1991 roku, oferowały prędkości 40 km/h, 65 km/h i 80 km/h, co stanowiło znaczący krok naprzód w porównaniu do tradycyjnych maszyn rolniczych. Jednak ambicje JCB sięgały znacznie dalej.
JCB Fastrac One: Pierwszy rekord prędkości
W czerwcu 2019 roku specjalnie zmodyfikowany ciągnik rolniczy o nazwie JCB Fastrac One rozpędził się do 103,6 mph (około 166,7 km/h), ustanawiając nowy rekord prędkości. Pojazd ten, bazujący na seryjnym modelu, został odchudzony i poddany modyfikacjom aerodynamicznym. Pierwsza próba bicia rekordu odbyła się w czerwcu 2019 roku, kiedy to Guy Martin, brytyjski mechanik, motocyklista i prezenter telewizyjny, osiągnął 166,79 km/h, co już stanowiło nowy rekord.
JCB Fastrac Two: Najszybszy traktor na świecie
Brytyjski producent nie poprzestał na tym sukcesie. Wraz z inżynierami z Williamsa, JCB przygotowało traktor JCB Fastrac Two. W porównaniu z produkowanym seryjnie ciągnikiem, Fastrac Two został odchudzony o ponad 2,5 tony, ważąc obecnie 5 ton. Modyfikacje aerodynamiczne pozwoliły zmniejszyć opór powietrza aż o 25%. Do napędu tego czterokołowego potwora służy 6-cylindrowy diesel o pojemności 7,2 litra, który wytwarza ponad 1000 KM i 2500 Nm momentu obrotowego. Ten specjalnie przygotowany ciągnik był w stanie osiągnąć prędkość maksymalną 247,47 km/h, co dało średnią prędkość równą 217,57 km/h, pozwalając na wpisanie tego osiągnięcia do Księgi Rekordów Guinnessa. Rekordy te były bite w Anglii na lotnisku Elvington w pobliżu Yorku, a kierowcą był Guy Martin.
Ważącego ponad 8500 kg Fastraca odchudzono do 5000 kg, dzięki zastosowaniu aluminium i włókien węglowych oraz szklanych. Zamontowano zatwierdzoną przez FIA klatkę bezpieczeństwa oraz fotel z sześciopunktowymi pasami. Silnik, jaki napędzał tę "żółtą wyścigówkę", to 7,2-litrowa jednostka o mocy 1030 KM i maksymalnym momencie obrotowym wynoszącym 2500 Nm. Porównując JCB Fastrac Two do wersji One, masę zmniejszono o 10%, m.in. zastępując stalową maskę aluminiową. Przeprojektowano również osłony chłodnicy, opracowano nowe owiewki kabiny, panele boczne, przedni zderzak, dach kabiny i tylną pokrywę. Silnik zyskał większą turbosprężarkę z wydajniejszym chłodzeniem, co pozwoliło zwiększyć moc silnika DieselMax do 1016 KM. Dużym wyzwaniem było również opracowanie specjalnych opon, czego podjęła się firma BKT, przygotowując wersję ze stalowym opasaniem.
JCB Fastrac Two miał zaledwie 20-litrowy zbiornik paliwa, ale wystarczył on do rozpędzenia tego pojazdu do prawie 250 km/h. Guy Martin, kierowca rekordowego pojazdu, podkreślał, że jazda tym traktorem to zupełnie inne doświadczenie niż jazda tradycyjnym ciągnikiem: „Nie odczuwa się tego jak jazdy traktorem. Z zewnątrz wygląda jak traktor, ale w środku i podczas jazdy to zupełnie inne doświadczenie.”
Najszybszy Traktor Świata - JCB Fastrac (247 km/h)
JCB Fastrac 8330: Najszybszy seryjnie produkowany ciągnik
Oprócz rekordowych maszyn, JCB oferuje również modele seryjne, które wyróżniają się na tle konkurencji. JCB Fastrac 8330 nosi miano najszybszego na świecie produkowanego seryjnie ciągnika. Jego maksymalna prędkość wynosi 75 km/h, co znacząco skraca czas przemieszczania się między polami i zwiększa wydajność pracy. Pod maską tego modelu drzemie 7,2-litrowy silnik generujący 348 KM i moment obrotowy 1600 Nm. Kabina została zaprojektowana z myślą o maksymalnym komforcie operatora, zapewniając mu wygodę i ergonomię. JCB Fastrac 8330 zdobył wiele prestiżowych nagród, w tym tytuł „Najszybszego ciągnika świata” przyznany przez Księgę Rekordów Guinnessa.
Podczas jazd testowych, nawet na drogach publicznych, JCB Fastrac 8330 robił wrażenie. Hydraulicznie amortyzowane zawieszenie sprawiało, że maszyna "płynęła" po nierównościach, co dodatkowo potęgowało wrażenie komfortu.
Valtra i Nokian: Rekord na zaśnieżonej nawierzchni
Również inni producenci ciągników rolniczych angażują się w bicie rekordów prędkości. W 2015 roku, fiński producent Valtra, należący do grupy AGCO, wraz z firmą Nokian, ustanowili nowy Rekord Guinnessa w prędkości ciągnika rolniczego. Próba bicia rekordu miała miejsce w Finlandii na terenie lotniska w Vuojärvi.
Valtra T234: Standardowy ciągnik z rekordowymi osiągami
Do testu wykorzystano standardowy ciągnik Valtra serii T, model T234, który opuścił fabrykę bez żadnych modyfikacji poza zmianą oprogramowania silnika i usunięciem fabrycznego ograniczenia przekładni. Dodatkowo, aby umożliwić osiągnięcie maksymalnej prędkości, zdjęto wał kardana. Za kierownicą zasiadł wielokrotny rajdowy mistrz świata, Juha Kankkunen. Rekord prędkości najszybszego ciągnika rolniczego na świecie został pobity 19 lutego 2015 roku. Odcinek pomiarowy znajdował się na jednym z pasów lotniska i miał długość 2330 metrów, a czas przejazdu mierzono na 50-metrowym odcinku w obu kierunkach.
Nokian Hakkapeliitta TRI: Opony do ekstremalnych warunków
Na ciągniku, który ustanowił rekord w 2015 roku, zamontowano specjalnie wyprodukowane opony zimowe do traktorów firmy Nokian. Model Hakkapeliitta TRI został zaprojektowany z myślą o warunkach panujących podczas próby bicia rekordu, czyli zaśnieżonej i oblodzonej nawierzchni. Firmy Valtra i Nokian udowodniły, że nawet maszyny rolnicze mogą osiągać imponujące prędkości, ustanawiając nowy rekord Guinnessa. Rekord został ustanowiony 9 lutego 2015 roku na zamkniętym odcinku autostrady (obecnie awaryjnym pasie lądowania) w miejscowości Vuojärvi k. Rovaniemi w Laponii.
Valtra jest firmą z tradycjami, której pierwsze ciągniki pojawiły się już w latach 50. XX wieku. Firma Nokian ma jeszcze dłuższą historię, produkując opony od 1934 roku i jako pierwsza wprowadziła na rynek opony zimowe. Ogumienie Nokian jest testowane w skrajnie trudnych warunkach w „Białym piekle”, czyli centrum testowym Ivalo Center w Norwegii.
Polskie akcenty i historyczne ciekawostki
Choć światowe rekordy prędkości należą do maszyn z najwyższej półki, warto wspomnieć o polskich osiągnięciach i historycznych przykładach szybkich traktorów.
Ursus: Pasja i tuning na Kujawsko-Pałuckich Wyścigach Traktorów
W Polsce odbywają się również wydarzenia takie jak Kujawsko-Pałuckie Wyścigi Traktorów, które przyciągają miłośników klasycznych ciągników. Wiele osób przystosowuje swoje maszyny specjalnie do tych zawodów. Jednym z przykładów jest Pan Mariusz Mierzwicki, który zbudował Ursusa na wyścigi. Fabrycznie był to Ursus 1212, przerobiony na model 1614. Po gruntownym remoncie i modyfikacjach, w tym dodaniu turbosprężarki, dużego intercoolera i nowej pompy paliwowej, ciągnik osiągnął moc około 175 KM. Zmodyfikowana skrzynia biegów pozwoliła na osiągnięcie prędkości maksymalnej 49,5 km/h, co jest imponującym wynikiem jak na wiekowy ciągnik, który fabrycznie osiągał około 30 km/h.
Historyczne przykłady szybkich traktorów
Historia zna również inne przykłady szybkich traktorów. W 1978 roku w Wielkiej Brytanii produkowano ciągnik TRANTOR SERIES 1 o mocy 78 KM, który osiągał prędkość 96,5 km/h. Natomiast w 1933 roku w USA zbudowano traktor ALLIS-CHALMERS model U, który osiągał zawrotną na tamte czasy prędkość 107,8 km/h. Traktor ten służył jako reklama opon, mających udowodnić ich przewagę nad kołami żelaznymi.
Regulacje prawne i dopuszczalne prędkości
Warto zaznaczyć, że w Polsce dopuszczalna prędkość dla ciągników rolniczych wynosi 30 km/h, niezależnie od ich homologacyjnej prędkości maksymalnej (która może wynosić do 40 km/h z tolerancją lub powyżej 40 km/h). Kwestia rejestracji szybkich ciągników, takich jak JCB Fastrac, jako ciągników rolniczych czy balastowych, wiąże się z koniecznością przestrzegania przepisów dotyczących tachografów, czasu pracy i odpoczynku, a także ograniczeń ruchu w określone dni. W przypadku rejestracji jako ciągnik rolniczy, brak jest wymogu tachografu.
