O tym, że traktor pracujący z ciężkim sprzętem powinien być dociążony, nie trzeba nikogo przekonywać. Obciążnik do ciągnika to rzecz niezbędna, kiedy chcemy zachować dobrą przyczepność w czasie jazdy z pługiem czy innym sprzętem. Sprawna trakcja, czyli poruszanie się ciągnika z jak najmniejszym poślizgiem, uzależniona jest w dużej mierze od obciążników.
Znaczenie Dociążania w Pracy Ciągnika
Dociążanie jest zasadne szczególnie w ciągnikach lekkich czy tych, które trafiły do rolnika z rynku wtórnego i nie posiadają oryginalnych obciążników. Pan Kajetan Bieniuk z firmy zajmującej się serwisem maszyn rolniczych z Poznania jest zdania, iż warto dociążyć swój lekki ciągnik, szczególnie ten o mocy do 100 KM, kiedy przy jeździe z podczepionym sprzętem, np. siewnikiem, pługiem, mamy problemy z utrzymaniem właściwego toru jazdy.
Odczuwalne jest to szczególnie przy podnoszeniu maszyn, gdy ciągnik traci swoją przyczepność, czy przy jeździe wraz ze sprzętem po nierównym terenie, np. pod górkę. Wtedy dobrze jest zainwestować w dodatkowy obciążnik. Przyjmuje się, że odpowiednie obciążenie osi przedniej naszego ciągnika zwiększa o około 35% sprawność jego uciągu, co oczywiście wymiernie przekłada się na mniejsze zużycie paliwa i poprawia komfort pracy. Najczęściej takie obciążniki montuje się na przednim TUZ ciągników, a ich masa zależna jest zarówno od traktora, jak i maszyn, które do niego podczepiamy.
Ursus C-330 ładnie pyka z pługiem dwuskibowym
Rodzaje i Metody Dociążania Ciągników Rolniczych
Istnieje wiele metod dociążania ciągników, dostosowanych do różnych potrzeb i typów maszyn.
Dociążanie Osi Przedniej
Zdecydowanie częściej od tylnej dociążana jest przednia oś ciągnika, która jest nawet lepiej na to przygotowana. Począwszy od małych ciągników, możemy zakładać ciężarki na przedniej osi lub ramie przed silnikiem, lub po prostu na przedniej belce można dokładać różnego rodzaju obciążniki. Zazwyczaj, aby móc dokładnie dobrać odpowiedni ciężar dociążający oś stosownie do maszyny zawieszonej z tyłu, wykorzystywane są tak zwane obciążniki walizkowe (płytowe). Zakładanie ich polega na zaczepianiu o wystające odlewy na poprzedniej „walizce”, części obciążnika. Tak zamontowane części ciężaru są zazwyczaj skręcane śrubą.
Bardzo dużą popularnością cieszą się elementy jedno- lub dwubryłowe, zawieszane na przednim TUZ-ie. Taka forma dociążania osi spotykana jest przede wszystkim przy dużych ciągnikach i, co jest oczywiste, które mają przedni TUZ. Elementy dociążające przednią oś ciągnika zawieszane na TUZ-ie nie mają jednakowego wyglądu. W zależności od rodzaju i wielkości ciągnika mogą mieć postać jednoczęściowej bryły, wykonanej z różnych materiałów lub być podzielone na dwie części, dokładane do siebie i skręcane śrubami. Zazwyczaj używane do tego celu są odlewy żeliwne, stalowe, jak również spotykane są obciążniki wykonane z żelazobetonu.
Integracja Zaczepów z Obciążnikami
Zastosowanie obciążników lub dużego obciążnika ogranicza nieco zastosowanie fabrycznego zaczepu ciągnika, bo albo trzeba go zdemontować, albo po prostu jest przykryty i niedostępny. Jedną z dróg połączenia jednego ciągnika z innym jest przykręcenie lekkiego i prostego zaczepu do metalowych części obciążnika zawieszonego na TUZ-ie. Kilku producentów odlewów walizkowych obciążników proponuje tak dostosowane kształty poszczególnych elementów, aby złożenie ich ze sobą na ramie ciągnika powodowało pozostawienie otworów. Skręcenie elementów ze sobą śrubami pozwala na wykorzystanie otworu pomiędzy „lustrzanymi” odlewami do przełożenia sworznia zaczepowego, a w razie potrzeby zaczepienia liny czy wsunięcia ucha zaczepu. To dlatego niektóre elementy obciążników są wykonane jako „prawe” i „lewe”. Taki wypust daje możliwość zaczepienia niewielkiej przyczepki czy zastosowania obciążników jako odkuwki zaczepu. Zdarza się także wykonanie centralnych elementów obciążnika z jednego odlewu, którego przednia część stanowi zaczep. Dzięki temu mamy zarówno obciążniki, jak i odkuwkę zaczepu, co pozwala na inne prace bez konieczności montażu na obciążnikach dodatkowych elementów. Jeszcze jednym rozwiązaniem spotykanym w większych obciążnikach zawieszanych na TUZ-ie z przodu ciągnika jest zaczep spawany. Jest on po prostu dospawany do metalowej ramy obciążnika lub odlewu.
Dociążanie Osi Tylnej
W przypadku małych traktorów dociążanie tylnej osi, poza napełnianiem kół wodą, realizuje się poprzez obciążniki zakładane na koła. Przykręca się je do obręczy. Takie rozwiązania wcześniej były popularne i są stosowane współcześnie, często w ciągnikach ciężkich o dużej mocy. Specyficznym sposobem dociążenia tylnej osi jest przeciwdziałanie siłom pojawiającym się z przodu ciągnika, pracującego z ładowaczem czołowym. Wtedy mówimy o typowej przeciwwadze. Ma ona zwykle postać metalowej skrzyni wypełnionej piaskiem, betonem, złomem lub kamieniami i jest umieszczana na tylnym TUZ. Ciężar przeciwwagi uzależniony jest od klasy urządzenia zamontowanego z przodu ciągnika.
Alternatywne Metody Dociążania
Nie sposób nie wspomnieć także o innej możliwości dociążenia ciągników. Najtańszą alternatywą polepszenia pracy traktora przy jednocześnie niewielkich nakładach finansowych jest też napełnianie opon ciągnika wodą lub specjalną cieczą (w składzie z chlorkiem wapnia i wapnem gaszonym). Obok tradycyjnych obciążników, popularność zyskuje zalewanie opon płynem niezamarzającym. Dlatego coraz częściej stosuje się glikol lub roztwór soli zamiast zwykłej wody. Chociaż metoda ta jest szeroko omawiana w literaturze fachowej, ma ona wśród rolników tylu samo zwolenników, co przeciwników. Ta metoda poprawia równowagę maszyny bez ingerencji w osprzęt. Mimo to, wymaga regularnej kontroli ciśnienia i szczelności. Najpopularniejsze nadal jednak pozostaje dociążanie ciągników przez obciążniki.
Kupno Oryginalnych vs. Samodzielne Wykonanie Obciążników
W Internecie możemy znaleźć wiele różnych ofert sprzedaży obciążników do ciągników. Wielu rolników zastanawia się, czy warto kupować oryginalne obciążniki, czy może lepiej przygotowywać je samemu we własnym warsztacie.
Koszty i Dostępność
Ceny nowych obciążników oscylują wokół około 3000 zł. Ceny zamienników wahają się zaś od 1000 do 2400 zł. Wielu rolników stara się więc zaoszczędzić i przygotować taki obciążnik w przydomowym warsztacie. Koszty wydają się wówczas niewspółmierne do zakupu nowego lub niekiedy nawet pochodzącego z drugiej ręki obciążnika.
Opinie Ekspertów i Rolników
O odpowiedź na pytanie, czy stawiać na nowe, kupne obciążniki czy samoróbki, poprosiliśmy również przedstawicieli branży maszynowej oraz rolników.
Eksperci Branży Maszynowej
Pan Kajetan Bieniuk zaznacza: „Dociążanie tak, ale tylko dobrze dobranym obciążnikiem. Chociaż obciążniki firmowe do traktorów są dość drogie, jednak mamy przy nich tę pewność, że właściwie dociążamy naszą maszynę. Na rynku dostępnych jest też wiele zamienników, które również spełniają te kryteria. Natomiast obciążniki do ciągników wykonywane przez rolników mają często wiele wad, np. małą trwałość, zbyt małe lub zbyt duże obciążenie czy nieestetyczny wygląd. Oczywiście problemem jest tu cena. Obciążnik zrobiony przez rolnika w gospodarstwie będzie niekiedy śmiesznie tani w porównaniu z oryginałem. Jednak przy takich chałupniczych eksperymentach proponowałbym zasięgnąć dodatkowo porady fachowca, który pomoże nie tylko w wyborze odpowiedniej masy naszego obciążnika, ale podpowie, gdzie powinien być on zamontowany, by nadmiernie nie obciążać maszyny.”
Sebastian Karasiewicz, Area Sales Manager z firmy Valtra, podkreśla: „Dewizą firmy Valtra jest produkcja najwyższej jakości ciągników dostosowanych do potrzeb nabywców, zatem w swojej ofercie mamy również oryginalne obciążniki na przedni TUZ ciągnika. Możemy zasugerować klientowi, jaki obciążnik byłby optymalny dla jego ciągnika pod względem masy (zbalansowania zestawu maszyn). Ponadto fabryczne obciążniki gwarantują odpowiedni kształt - nie wpływają na pogorszenie widoczności oraz nie przysłaniają świateł. Oczywistym jest, że każdy klient wybrałby fabryczny obciążnik i tylko względy ekonomiczne mogą spowodować, że zdecyduje się na inny. Warto zapytać dilera o wycenę obciążnika, gdyż przy zakupie ciągnika z obciążnikiem można uzyskać na niego atrakcyjną cenę i pominąć koszty transportu.”
Ryszard Ciuruś, zastępca dyrektora BHZ Ursus ds. technicznych, komentuje: „Obciążniki służą do dostosowania masy ciągnika do rodzaju wykonywanych prac. Generalnie powinno się je stosować tylko w potrzebie. W związku z tym ich montaż i demontaż powinien być łatwy, szybki i bezpieczny. Obciążniki oferowane przez producentów spełniają te wymogi.”
Doświadczenia Rolników
Pan Zygmunt Nowak (lat 36) z Wądroża Wielkiego w woj. dolnośląskim, prowadzący 45-hektarowe gospodarstwo rolne o specjalizacji produkcja zbóż, zastanawia się nad zakupem obciążnika na przedni TUZ do swojego Ursusa 1224 z 1997 r., który w jego gospodarstwie służy jako ciągnik do cięższych prac polowych. „Mój Ursus wymaga dociążenia w przypadku prac polowych związanych z orką. W tym roku kupiłem nowy pług 4-skibowy i pojawił się problem z nawrotami na polu. Przeraziły mnie jednak ceny profesjonalnych obciążników. Zastanawiam się więc, czy taki obciążnik mogę wykonać sam, np. z metalu zakupionego na złomie lub z betonu, jak zrobił to mój sąsiad. Powiem jednak szczerze, że chociaż robota wydaje mi się dość prosta, zastanawiam się nad jej efektem. Czy taki «samoróbkowy» obciążnik może w pełni spełnić swoje zadanie i nie przeciążyć nadto ciągnika?”
Właścicielem własnoręcznie wykonanego obciążnika jest pan Mariusz Podsiadło (lat 43) z Krzeczyna Wielkiego (woj. dolnośląskie), który prowadzi 120-hektarowe gospodarstwo rolne specjalizujące się w produkcji roślinnej. Dwa lata temu zrobił samodzielnie obciążnik na przedni TUZ do swojego 60-konnego ciągnika marki Zetor 7211 z 1987 r. „Nie stać mnie było na nowy obciążnik, więc wymyśliłem własną konstrukcję, używając do tego starej beczki, którą wypełniłem żwirem i betonem - opowiada gospodarz. - Waży ona ok. 200 kg i tyle w zupełności wystarcza do prac, które wykonuje mój ciągnik. Jedynym mankamentem jest fakt, że musiałem się namęczyć, żeby przyczepić jakoś ten mój obciążnik. Do tego celu zespawałem sobie specjalne uchwyty na przód. Cały koszt zamknął się u mnie w kwocie 150 zł, a nie, jak chcieli w serwisie, 1000 zł. Taki obciążnik służy już u mnie z powodzeniem drugi sezon.”
Podobnie myśli pan Ireneusz Bąk (lat 39) z Chrustnika (woj. dolnośląskie), który również postawił na obciążnik własnego pomysłu. „Mój traktor New Holland TD95D wymagał dość sporego dociążenia, którego brak szczególnie odczuwałem przy jeździe z cięższą maszyną. Zakup oryginalnego obciążnika to koszt ok. 2500 zł. Postanowiłem więc zwiększyć udźwig ciągnika własną konstrukcją. Zespawałem metalową konstrukcję na przedni TUZ i zalałem ją betonem. Mój obciążnik waży ok. 300 kg. Na razie nie zauważyłem żadnych problemów, pomalowałem go nawet pod kolor mojego ciągnika i teraz nie rzuca się tak w oczy” - mówi pan Bąk.
Natomiast pan Władysław Olęborski (lat 57) z Grębocic (woj. dolnośląskie), prowadzący 56-hektarowe gospodarstwo szkółkarskie, postanowił zainwestować w oryginalne obciążniki do swojego traktora. „Postawiłem na zakup kompletu nowych obciążników do mojego Deutz-Fahra Agrokid 230. Mój traktor jest zaledwie 4-letni, ale kupiony z tzw. drugiej ręki i dlatego nie posiadał on wszystkich obciążników. Dokupiłem na przód 4 × 25 kg i od razu poczułem komfort jazdy przy pracy. Chociaż zapłaciłem nie mało za oryginał, bo ok. 3000 zł, to nie musiałem poświęcać swojego czasu na wymyślanie i zrobienie obciążnika samodzielnie.”
Obciążniki "Półfabryczne"
Pomysłów na „samoróbki” jest wiele. Wybór pomiędzy obciążnikiem oryginalnym a tym zbudowanym we własnym warsztacie kalkuluje się głównie ze względów finansowych. Alternatywą są również tak zwane zamienniki. W sprzedaży dostępne są też balasty wykonane ze stali, specjalnie przygotowane do zalania ich betonem. Dzięki temu rolnik sam może zdecydować o ciężarze swojego obciążnika, dopasowując go do ciągnika. Dodatkowym atutem takiego obciążnika jest umiejscowienie w nim specjalnego zaczepu do przyczepy.
Nowoczesne Rozwiązania i Trendy
Współczesne rolnictwo, dążąc do maksymalizacji efektywności, wprowadza innowacyjne rozwiązania w zakresie dociążania ciągników.
Obciążniki z Elektroniką
Producenci oferują innowacyjne obciążniki zintegrowane z elektroniką. Na przykład, niektóre modele zawierają czujniki nacisku i systemy GPS. Dzięki temu rolnicy mogą monitorować rozkład masy w czasie rzeczywistym. Co więcej, dostępne są modułowe zestawy balastów, łatwe do dopasowania do różnych maszyn. W rezultacie efektywność pracy ciągników znacząco wzrasta.
Samodzielne Wykonanie Obciążników: Koszty i Praktyka
Wielu rolników nadal decyduje się na samodzielne wykonanie obciążników. Ponieważ ceny materiałów budowlanych wzrosły, koszt takiego rozwiązania wynosi średnio 400-900 zł. Mimo to, własne obciążniki pozwalają dostosować wagę do konkretnego modelu ciągnika. Dlatego wielu gospodarzy wybiera tę opcję przy maszynach starszej generacji. Co istotne, zachowanie odpowiednich proporcji i uchwytów wpływa na bezpieczeństwo pracy.
tags: #ciagnik #obciazniki #na #kola