Korpus jest jednym z podstawowych elementów współczesnego ciągnika rolniczego. Dzięki niemu maszyna staje się w pełni uniwersalna, wygodna, ergonomiczna, a agregowanie nawet najcięższych ładunków staje się w pełni bezpieczne. Idea szybkoprzestawnych korpusów zaczepowych pozwala na wygodne używanie uniwersalnych wkładów w każdym dostępnym położeniu.
Rodzaje zaczepów w ciągnikach
Zaczepy transportowe to trochę pomijany temat, a znalezienie informacji o ich wyborze i rozwiązaniach poszukiwanych przez rolników jest dość trudne. Odpowiedni zaczep w ciągniku to bardzo ważna rzecz, ale nie każdy interesuje się wnikliwie jego parametrami, wytrzymałością, maksymalnym uciągiem czy obciążeniem. Zazwyczaj właściciel danego sprzętu rolniczego zdaje się na producenta, który dobiera dla niego zaczep na etapie produkcji. Problem z wyborem pojawia się raczej na etapie remontu lub modernizacji posiadanego ciągnika i wymiany starego zaczepu na nowy.
Parametry techniczne zaczepów
Przy wyborze zaczepu należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych parametrów:
- Maksymalny uciąg (D): Wynika z homologacji i jest oznaczany literą D na tabliczce znamionowej każdego zaczepu, wyrażony w kN (kiloniutonach). Współczynnik D dla danego zestawu wylicza się ze wzoru i kalkulatora dostępnych na stronach producentów.
- Maksymalny nacisk statyczny (S): Oznaczany literą S na tabliczce znamionowej, wyrażony w tonach. Dla zaczepów górnych transportowych wynosi zazwyczaj 2-2,5 tony, dla dolnych zaczepów Piton fix 3 tony, a dla zaczepów kulowych K80 jest to zwykle od 3 do 4 ton. Profesjonalne rozwiązania Scharmüller są projektowane do przenoszenia nacisków rzędu 3000-4000 kg.
Popularne typy zaczepów
Zaczepy automatyczne
W ostatnich latach widać, że rolnicy, którzy decydują się na zakup zaczepu przy okazji remontu lub modernizacji swoich ciągników, wybierają zaczepy automatyczne, jeśli ciągnik posiadał dotychczas zaczep manualny. Górny, automatyczny zaczep transportowy z reguły przeznaczony na ucho dyszla 40 mm, o sworzniu 38 mm lub 31 mm, jest jednym z najpopularniejszych rodzajów zaczepów.
Zaczepy kulowe (K80)
Drugim popularnym zaczepem jest zaczep kulowy, który jest wybierany przez tych, którym zależy przede wszystkim na spokojnej, bezawaryjnej pracy zestawu ciągnik - przyczepa. Jak informują producenci, taki typ zaczepu nie zużywa się mocno podczas pracy i nie zniszczy się nawet podczas intensywnego użytkowania. Ponadto charakteryzuje się dużą wytrzymałością na naciski pionowe. W przypadku dolnych zaczepów coraz częściej pojawia się typ kulowy.
Wkłady K80: zamiast standardowego haka czy belki polowej w każdej, nawet starszej wersji pickuphitch można zastosować końcówkę kulową K80. Konstrukcją przypomina niektóre płyty nośne, ale zwykle jest to gruba belka zakończona kulą K80 wraz z trzymakiem. Jest homologowana najczęściej na taką wartość, jaką posiada w dopuszczeniu PUH, do którego jest przeznaczona. Z tego powodu nie występują końcówki o większych współczynnikach nacisku pionowego niż 3000 kg. Końcówki pick up hitch są najczęściej dość krótkie, a co za tym idzie, odległość punktu sprzęgu od ciągnika nie jest zbyt duża. To czasami powoduje problemy na uwrociach, jeśli maszyna nie jest wyposażona w długi dyszel, to należy zwrócić uwagę, czy nie występuje kolizja z kołami ciągnika podczas ostrego skrętu.
Zaczepy Pickup Hitch (PUH)
Zaczepy Pickup Hitch to konstrukcje skomplikowanych zaczepów dolnych, które mają ułatwiony sposób agregacji maszyn towarzyszących. Opuszczany lub wysuwany hak, bądź końcówka K80, w szybki sposób pozwala na podpięcie przyczepy czy innego urządzenia. Stopień skomplikowania urządzenia sprawia jednak, że są to konstrukcje stosunkowo drogie i trudne w wykonaniu. Ciągniki wyposażone w tego typu urządzenia często spotykamy w maszynach pochodzących z Anglii, Szwecji, Norwegii, Estonii itd.
Zasada działania i zalety
Profesjonalne zaczepy Pick-Up Hitch to zaawansowane układy hydrauliczne, które pozwalają na błyskawiczne podpięcie maszyny bezpośrednio z kabiny operatora. System ten składa się z wysuwanego haka lub kuli, który opuszcza się niemal do poziomu gruntu, co eliminuje potrzebę ręcznego manewrowania ciężkimi dyszlami przyczep. Po najechaniu pod ucho dyszla układ hydrauliczny unosi zaczep do pozycji roboczej, gdzie następuje automatyczne ryglowanie mechaniczne. Taka konstrukcja skraca czas potrzebny na przygotowanie zestawu do pracy i jest niezastąpiona w gospodarstwach stawiających na wysoką rotację maszyn. Dzięki mechanicznym zaczepom pickuphitch można samodzielnie podłączać i odłączać maszynę, bez konieczności pomocy operatora traktora. Pickuphitch hydrauliczny to produkt uzupełniony o wysuwany hak bądź belkę, które ułatwiają proces podłączania.
Jedną z najważniejszych zalet tego systemu jest umiejscowienie punktu sprzęgu nisko pod osią tylną ciągnika. Taka geometria poprawia trakcję pojazdu, dociążając tylne koła i zapobiegając odrywaniu się przedniej osi od podłoża przy ruszaniu z dużym ładunkiem. Rozwiązanie to chroni układ przeniesienia napędu przed gwałtownymi uderzeniami.
Zaczepy Pickuphitch dają możliwość przeniesienia dużych sił pionowych i poziomych, gwarantują bezpieczne sprzęganie i rozprzęganie urządzeń oraz zapewniają kąty wychyleń maszyny pozwalające na swobodny transport. Stosowanie tych zaczepów nie wpływa negatywnie na właściwości trakcyjne.
Konstrukcja i materiały
Scharmüller stosuje w tych mechanizmach wzmocnione siłowniki oraz precyzyjne prowadnice, co gwarantuje płynną pracę układu nawet przy dużym zanieczyszczeniu błotem czy pyłem. Każdy element wchodzący w skład zaczepu Pick-Up Hitch powstaje z wysokogatunkowej stali kutej, poddawanej hartowaniu indukcyjnemu. Dzięki temu haki i kule charakteryzują się dużą odpornością na ścieranie, co jest kluczowe przy częstym sprzęganiu i rozpinaniu zestawów. Systemy te mają podwójne zabezpieczenie: hydrauliczne oraz mechaniczne ryglowanie za pomocą solidnych sworzni. Kluczowe jest regularne smarowanie punktów obrotu ramion oraz gniazd ryglowania.
Kompatybilność i montaż
Dostarczane przez nas zaczepy Pick-Up Hitch są projektowane jako rozwiązania dedykowane, co zapewnia idealne dopasowanie do ramy i układu hydraulicznego konkretnego pojazdu. Oferujemy systemy w pełni kompatybilne z maszynami marek takich jak John Deere, Massey Ferguson, Case, New Holland, Fendt czy Valtra. Każdy zestaw zawiera niezbędne wsporniki montażowe, przewody hydrauliczne oraz elementy sterujące, co pozwala na bezinwazyjną instalację w fabrycznych punktach montażowych.
Najbardziej efektywnym sposobem wykorzystania ciągnika wyposażonego w zaczep typu pickuphitch jest zamontowanie na nim również krótkiego korpusu oraz górnego wkładu automatycznego lub manualnego. Pozwala to na agregowanie go z każdą maszyną niezależnie od faktu, jakiego rodzaju zaczep jest wymagany w danym przypadku.
Zasada działania pickuphitcha oparta jest na własnym siłowniku hydraulicznym bądź wykorzystaniu tylnego układu zawieszenia ciągnika.
Ceny i dostępność
Rozbieżności cenowe, zwłaszcza w przypadku zaczepów automatycznych, są dosyć duże. Możemy znaleźć tego typu zaczep np. do ciągnika John Deere, marki V.Orlandi z płytą Sapala dobieraną do szerokości szyny zaczepowej za niecałe 2 tys. zł netto, a można również znaleźć zaczep Rockinger z płytą zintegrowaną za 5 tys. zł netto. Jednakże najczęstszy przedział cenowy dla tego typu zaczepów wynosi pomiędzy 2 a 3 tys. Ceny zaczepów kulowych są z reguły nieco niższe niż górnych, automatycznych, ponieważ zamykają się zwykle w przedziale pomiędzy 2,1 a 3,6 tys.
Rozbieżności cenowe wynikają oczywiście z tego, jakimi parametrami dysponuje dany zaczep, ale także z tego, jaka jest renoma danej marki, jak i chociażby tego, czy zaczepy były stosowane na pierwszy montaż.
Przykład wyposażenia ciągnika z zaczepem
Ciągnik John Deere Ultimate-Edition z przekładnią AutoPowr/IVT (40 km/h) wyposażony jest w szereg zaawansowanych funkcji, w tym system zarządzania nawrotami iTEC, automatyczną klimatyzację oraz pakiet oświetlenia Ultimate. Kluczowym elementem jest 3-w-1 mocowanie z zaczepem kulowym, automatyczny zaczep do mocowania 3-w-1, gniazdo 3-pin dla przedniego podnośnika oraz gniazdo ISOBUS dla przedniego podnośnika. Dodatkowo posiada pneumatyczny układ hamulcowy przyczepy.
Parametry techniczne takiego ciągnika to między innymi:
- Ogumienie (przód): 600/70R28
- Ogumienie (tył): 650/85R38
- Motogodziny: 7700
- Liczba cylindrów silnika: 6
- Trzypunktowy układ zawieszenia/tylny podnośnik
- Elektroniczna regulacja podnośnika (EHR)
- Amortyzowana oś przednia
- Światło ostrzegawcze (kogut)
- Dodatkowy obwód hydrauliczny zależny od obciążenia (Power Beyond, Load Sensing)
- Rozdzielacz hydrauliczny dwustronnego działania (5x)
- Amortyzacja kabiny (hydrauliczna)
- Prędkość maksymalna: 50 km/h
- WOM: 540/750/1000
Zaczepy w maszynach Bruder
Przykładem alternatywnego i jednocześnie uzupełniającego osprzętu dla zabawkowego ciągnika rolniczego firmy Bruder może być prezentowana przyczepa z wywrotem. Przyczepa wyposażona jest w zdejmowane nadstawki, otwierane z trzech stron burty oraz mechanizm wywrotu, pozwalający podnieś tylną część skrzyni do góry lub obrócić skrzynię na bok, co ułatwia wysypanie jej zawartości. Przyczepa z wywrotem posiada także skrętną oś przednią, co usprawnia sterowanie zabawką, koła wyposażone w gumowe opony z wyraźnie zarysowanym bieżnikiem, a także specjalne zaczepy pozwalające podpiąć przyczepę do ciągnika i dołączyć do niej inne przyczepy Bruder.