Ciągnik Rolniczy T-150K: Historia, Charakterystyka i Zastosowanie

T-150 K to wszechstronny ciągnik przeznaczony do wykonywania różnorodnych prac w rolnictwie i transporcie. Jest przystosowany do współpracy z maszynami i narzędziami przeznaczonymi do ciągników klasy 3T, a także z narzędziami o podwyższonych prędkościach pracy oraz przyczepami. Ten ciągnik z napędem na wszystkie koła pochodzi z byłej radzieckiej, a obecnie ukraińskiej fabryki ciągników w Charkowie i należy do klasy siły pociągowej 30 kiloniutonów. Jego produkcja trwa nieprzerwanie od 1972 roku, a warianty tego modelu są modernizowane do dziś.

Historia i Popularność

Ciągnik T-150 K został opracowany na bazie ciągnika gąsienicowego T-150, wprowadzonego w 1970 roku. Litera K w oznaczeniu typu oznacza "kołowy" (ros. колёсный), co odróżnia go od jego gąsienicowego pierwowzoru, który mimo swojej użyteczności w najcięższych pracach polowych, nie był funkcjonalny na drogach.

Model T-150 K zdobył znaczną popularność w Polsce, szczególnie w Państwowych Gospodarstwach Rolnych (PGR) w drugiej połowie lat 70. XX wieku. W tamtym okresie, kiedy Ursusy serii 16 nie weszły do masowej produkcji, T-150 K wypełnił lukę na rynku ciągników, które sprawdzały się zarówno w wymagających pracach polowych, jak i w transporcie. Jest to, obok MTZ-82 oraz T-25, jeden z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce ciągników pochodzących z krajów byłego ZSRR.

Rozróżnienie między T-150K a „Kirowcem”

T-150 K bywa często błędnie nazywany potocznie „Kirowcem”, ze względu na podobieństwo do większego i mocniejszego Kirowca K-700. Nazwa „Kirowiec” jest jednak zarezerwowana dla ciągników oraz modeli pochodnych, których produkcja odbywa się od początku lat 60. XX wieku w Fabryce Kirowa w Petersburgu. Prawdziwy „Kirowiec” K-700 pochodzi z roku 1962, a jego współczesna wersja to K-744R. Wizualnie, oba ciągniki „łamane” - T-150K i „Kirowiec” - wyglądają podobnie, jednak różnią się masą: T-150K waży około 7 400 kg, podczas gdy K-700A osiąga masę 12 000 kg.

Charakterystyka Techniczna

T-150 K jest ciągnikiem z przegubową ramą. Sztywna rama ciągnika gąsienicowego została zastąpiona dwuczęściową ramą, której przegub łączący może obracać się wokół osi wzdłużnej i pionowej. Sterowanie odbywa się za pomocą hydraulicznego układu kierowniczego, a maksymalny kąt skrętu wynosi 30° w każdym kierunku. Zapewnia to dużą zwrotność - zewnętrzny promień skrętu wynosi około 6,7 m.

Układ napędowy

Ciągnik T-150 K może być wyposażony w jedną z dwóch jednostek napędowych: SMD-62 lub JAMZ-236. Oba silniki to widlaste, 6-cylindrowe diesle wyposażone w turbosprężarki. Standardowo T-150K wyposażony jest w czterosuwowy, wysokoprężny silnik SMD-62 chłodzony wodą. Oczyszczanie paliwa jest podwójne: zgrubne w filtrze z odstojnikiem i dokładne w filtrze dwustopniowym. Filtr oleju jest odśrodkowy. Nominalna moc silnika rozruchowego wynosi 9,9 kW (13,5 KM), a liczba obrotów wału korbowego przy mocy nominalnej to 4000 obr/min.

Jako rozrusznik silnika głównego służy benzynowy silnik dwusuwowy, który jest uruchamiany elektrycznie. W przypadku awarii akumulatora, może być uruchamiany za pomocą rozrusznika ciągnionego linką. Dwusuwowy, gaźnikowy silnik rozruchowy o mocy 13,5 KM jest chłodzony cieczą z układu silnika głównego. Producent zaleca, aby silnik rozruchowy nie pozostawał na biegu jałowym dłużej niż 3 minuty ze względu na ryzyko przegrzania.

Sprzęgło główne ciągnika jest cierne, suche, dwutarczowe z tłumikiem drgań skrętnych. Ciągnik wyposażony jest w mechaniczną skrzynię biegów, hydrauliczne sprzęgło dociskowe oraz reduktor, co w połączeniu ze skrzynią rozdzielczą pozwala na uzyskanie 8 prędkości do przodu i 4 do tyłu oraz 8 prędkości zredukowanych. Standardowo skrzynia biegów posiada 3 główne biegi do przodu i wsteczny, a także 4 półbiegi, co daje duży wybór przełożeń: 12 plus 4. Półbiegi włączane są pod obciążeniem za pomocą czteropoziomowego rozdzielacza suwakowego.

Koła ciągnika są wyposażone w niskociśnieniowe opony o jednakowych rozmiarach (standardowo 21.3 R24, ale spotykane są również 23.1 R26). Możliwość przestawiania kół umożliwia uzyskanie różnego ich rozstawu, a praca na kołach bliźniaczych pozwala na uzyskanie jeszcze większego uciągu.

Wyposażenie i osprzęt

Z tyłu ciągnika znajduje się standardowy TUZ (Trzypunktowy Układ Zawieszenia) oraz WOM (Wałek Odbioru Mocy), pracujący w dwóch zakresach: 1025 i 560 obr./min. Wydajność pompy oleju zasilającej zewnętrzny układ hydrauliczny oraz podnośnik listwowy wynosi 80 l/min. W wyposażeniu jest również hydrofikowany hak pociągowy, wczepiany zamiast cięgieł TUZ, przystosowany do dużych obciążeń (do 2 t). Ten rodzaj zaczepu jest przeznaczony do jednoosiowych przyczep, rozrzutników oraz wozów asenizacyjnych.

Do transportu drogowego dla T-150 K był przeznaczony zestaw dwóch przyczep: pierwszej o podwoziu tandemowym z osią umiejscowioną w tylnej części (1-PTS 9) oraz drugiej, trzyosiowej (3-PTS 12). Taki „pociąg drogowy” o ładowności 25-35 t był często wykorzystywany w PGR-ach do przewozu np. zboża.

Kabina i Komfort Pracy

Kabina ciągnika jest hermetyczna i posiada termo-dźwiękową izolację. Wyposażona jest w urządzenie wentylacyjne z ogrzewaniem wodnym i nawiewem przedniej szyby. W kabinie fotel kierowcy z amortyzacją znajduje się po prawej stronie, a fotel pasażera po lewej. Drzwi kierowcy otwierają się do przodu, a drzwi pasażera do tyłu. Kabina wyposażona jest również w wywietrzniki dachowe oraz właz podłogowy (konserwacyjny). Tylna i przednia szyba nie są opuszczane, jednak pewien poziom komfortu obsługi zapewniają opuszczane szyby w drzwiach.

Wyzwania ergonomiczne

Problemem jest wysoka temperatura w kabinie podczas upałów. Częściowym rozwiązaniem tego problemu jest tzw. odparowująca chłodnica powietrza, stanowiąca odpowiednik współczesnych klimatyzatorów. Umiejscowienie stanowiska operatora z prawej strony powoduje, że lewe przednie koło ciągnika pozostaje niewidoczne, co utrudnia niektóre prace polowe i stanowi duży problem podczas prac transportowych po drogach publicznych, gdyż operator musi "wyczuć", jak blisko środka jezdni znajduje się ciągnik.

Możliwości i Osiągi

Zdaniem operatorów, którzy mieli okazję pracować na różnych modelach ciągników, T-150 K siłą uciągu znacznie przewyższa Ursusa 1604 oraz jego następców. Wynika to z dużej masy roboczej (ponad 8 t) oraz umiejscowienia silnika przed przednią osią. Aby uzyskać optymalny rozkład masy na osie, zalecane jest stosowanie narzędzi obciążających dodatkowo tylną część ciągnika, co jeszcze mocniej poprawia właściwości pociągowe traktora. O wytrzymałości podzespołów montowanych w "łamańcu" z Charkowa świadczy fakt, że zarówno skrzynia, jak i mosty wytrzymują współpracę z jednostkami napędowymi o mocy przekraczającej 200 KM.

Mankamentem konstrukcji mostów jest jednak brak blokady mechanizmu różnicowego w obu mostach napędowych, co jest zapewne związane z systemem działania układu kierowniczego, gdzie maszyna skręca za pomocą przegubu, czyli "łamania się".

Dużymi atutami T-150 K są pneumatyczne hamulce oraz fakt, że sterowanie sprzęgłem odbywa się za pomocą pedału z pneumatycznym serwomechanizmem. Miłym zaskoczeniem jest również amortyzacja przedniej osi za sprawą resorów piórowych oraz amortyzatorów.

Porównanie T-150K i K-700A

Poniższa tabela przedstawia kluczowe dane techniczne porównywanych modeli:

Koszty Eksploatacji i Dostępność

W obiegowej opinii ciągniki zza wschodniej granicy są wyjątkowo paliwożerne, jednak T-150 K nie odbiega znacząco od standardów pod względem spalania. Według danych katalogowych spalanie wynosi 241 g/kWh. Na przykład, przy lekkich pracach, takich jak koszenie trawy, spalanie wynosi około 8 l/ha.

T-150 K jest uważany za ciągnik o dużej mocy i możliwościach pociągowych, a także za ekonomiczny w zakupie i eksploatacji. Ceny egzemplarzy w dobrym stanie, jak i tych wymagających remontu, są stosunkowo atrakcyjne. Na przykład, za egzemplarz po kapitalnym remoncie z 240-konnym silnikiem SW680 można zapłacić około 25-30 tys. zł, natomiast maszyna z oryginalną jednostką napędową w zadowalającym stanie technicznym to koszt zaledwie 10-15 tys. zł. Tania jest również eksploatacja ciągnika z racji niewygórowanego spalania oraz bardzo tanich i łatwo dostępnych części zamiennych na polskim rynku.

tags: #ciagnik #rolniczy #kirowiec #t #150k