Przekazanie majątku w ramach rodziny, w tym maszyn rolniczych, jest procesem uregulowanym przez liczne przepisy podatkowe. W zależności od rodzaju podatku - podatku od spadków i darowizn czy podatku VAT - zasady korzystania ze zwolnień mogą się różnić, a niedopełnienie formalności wiąże się z dotkliwymi konsekwencjami finansowymi.
Podatek od spadków i darowizn a najbliższa rodzina
Prawo dokładnie reguluje kwestie otrzymywania darowizn. Jeśli darowizna odbywa się w obrębie najbliższej rodziny, wówczas nie zapłacimy podatku. Często zdarza się, że rodzice przepisują, czyli darowują swoim dzieciom np. maszyny rolnicze. Sporządzana jest wówczas umowa darowizny i taka rzecz przechodzi na obdarowanego bez konieczności zapłaty podatku.
Warto bezwzględnie pilnować terminu 6 miesięcy na zgłoszenie darowizny bądź spadku, gdyż jeśli termin minie, podatnik definitywnie traci prawo do całkowitego zwolnienia. Należy wskazać, że obowiązek składania zgłoszenia nie dotyczy tych przypadków, w których dochodzi do zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego. W takiej sytuacji wszelkie obowiązki informacyjne spoczywają na notariuszu.
Warto dodać, że opisane zwolnienie nie jest w żaden sposób limitowane, co oznacza, że niezależnie od wartości przedmiotu darowizny obdarowany może skorzystać z całkowitego zwolnienia. Dodatkowo nie ma znaczenia liczba darowizn.
Zwolnienia przedmiotowe dla rolników
Nabycie gospodarstwa rolnego jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Nie ma tu wyjątkowo znaczenia stopień pokrewieństwa między spadkodawcą lub darczyńcą a nabywcą. Zwolnione jest także nabycie przez rolnika pojazdów rolniczych i maszyn rolniczych oraz części do tych pojazdów i maszyn.
Zwolnienia te nie są jednak bezwarunkowe:
- Warunek 5 lat: Nabyte gospodarstwo rolne musi być prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.
- Pomoc de minimis: Zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, co oznacza, że kwota podatku musi mieścić się w limicie indywidualnym i krajowym.
- Sprzęt rolniczy: Nabycie pojazdów i maszyn rolniczych jest zwolnione pod warunkiem, że w ciągu 3 lat od daty otrzymania nie zostaną one przez nabywcę sprzedane lub darowane osobom trzecim.
W odniesieniu natomiast do ciągnika rolniczego, jeżeli nie dokona Pan jego zbycia (sprzedaży, darowizny) przez okres 3 lat od dnia nabycia w drodze spadku, to jest Pan uprawniony do skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Darowizna ciągnika a podatek VAT
Przekazanie ciągnika rolniczego w formie darowizny nie jest neutralne na gruncie VAT, jeśli przy jego zakupie został odliczony podatek. Zgodnie z przepisami, darowizna przez rolnika rozliczającego VAT na zasadach ogólnych powoduje skutki analogiczne do sprzedaży.
Podstawą opodatkowania w takim przypadku będzie cena nabycia towarów (lub towarów podobnych), a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy. Chodzi zatem o cenę na dzień darowizny, a nie cenę historyczną.
Bezpieczna obsługa maszyn i urządzeń rolniczych
Jak uniknąć opodatkowania VAT?
Podatnicy, którzy chcą uniknąć tego rygoru, starają się tak „skomponować” skład rzeczowy darowizny, by można było mówić o zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Nie wystarczy jednak sama darowizna ciągnika - musi ona być powiązana z darowizną innych składników materialnych i niematerialnych, pozwalających samodzielnie prowadzić gospodarstwo rolne.
| Sytuacja | Skutek podatkowy |
|---|---|
| Darowizna w najbliższej rodzinie (zgłoszenie do US) | Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn |
| Darowizna maszyny (brak sprzedaży przez 3 lata) | Zwolnienie przedmiotowe dla rolnika |
| Darowizna ciągnika z odliczonym VAT | Opodatkowanie VAT od wartości rynkowej |