Ursus C-330 to ciągnik, który zna niemal każdy rolnik w Polsce - bez względu na to, czy miał okazję nim pracować, czy tylko słyszał opowieści starszego pokolenia. Popularny Ciapek zyskał miano maszyny niezawodnej, ekonomicznej i uniwersalnej. Przez lata był podstawowym narzędziem pracy w tysiącach gospodarstw rolnych, zwłaszcza tych mniejszych. Prostota budowy, łatwość serwisowania i dostępność części sprawiły, że Ursus C-330 do dziś ma liczne grono entuzjastów. W świecie polskiej motoryzacji rolniczej trudno znaleźć konstrukcję, która dorównałaby temu legendarnemu modelowi pod względem rozpoznawalności i trwałości.
Historia i Rozwój Ursusa C-330
Choć historia marki Ursus sięga końca XIX wieku, to prawdziwy przełom w rolnictwie przyniosły dopiero powojenne konstrukcje. W latach 60. XX wieku zapotrzebowanie na lekki, wszechstronny ciągnik do mniejszych gospodarstw było ogromne. Ciągnik C-330 został skonstruowany jako produkt wielokrotnej modernizacji ciągników lekkich, poczynając od protoplasty C-325, poprzez jego następców C-328, aż do C-330 i C-335.
Lata Produkcji i Wersje
W przypadku Ursusa C-330 lata produkcji obejmują okres od 1967 do 1987 roku. W ciągu tych dwóch dekad wyprodukowano kilkaset tysięcy egzemplarzy, z których wiele pracuje do dziś. Model ten był następcą C-325 i poprzednikiem popularnego C-360, ale zyskał własną tożsamość dzięki kompaktowym wymiarom i wyjątkowej niezawodności. Produkowany w warszawskich zakładach Ursus, trafił nie tylko na krajowy rynek, ale też do wielu państw bloku wschodniego.
Ciągnik C-330 został skonstruowany w dwóch głównych wersjach:
- C-330 - produkowany w latach 1967-1987.
- Ursus C-330M - produkowany od lipca 1986 roku.
Ciągnik C-330M w stosunku do poprzednich posiadał:
- wzmocnione łożyskowanie w skrzyni biegów i w tylnym moście;
- zmianę przełożeń zwiększającą prędkość ciągnika o około 8%;
- wzmocniony tłumik wydechowy.
Ciekawostką jest, że niektóre zmodernizowane wersje, jak C-330M, były produkowane jeszcze w latach 90., a nawet sporadycznie remontowane i składane do dziś.
Charakterystyka Techniczna Silnika Ursus C-330
Serce ciągnika stanowi silnik S-312C, który swoją konstrukcją wyraźnie odzwierciedla filozofię prostoty i niezawodności. Jest to jednostka napędowa o dwucylindrowym układzie rzędowym. Oba cylindry pracują w układzie czterosuwowym, chłodzonym cieczą, co zapewnia odpowiednie warunki termiczne i stabilność w długotrwałej eksploatacji. Dwucylindrowa konstrukcja ma swoją specyfikę - mniejsza liczba ruchomych części oznacza mniej awarii i prostszy serwis.
Pojemność Skokowa i Moc
W modelu Ursus C-330 pojemność silnika wynosi 1962 cm³ (w innych źródłach 1960 cm³), co przekłada się na niemal 2 litry pojemności skokowej. Taka objętość pozwala na uzyskanie wysokiego momentu obrotowego przy niskich obrotach, co w pracy rolniczej jest nieocenione.
Ile koni mechanicznych ma Ursus C-330? Wskazywana przez producenta moc to 30 KM (22 kW), osiągane przy 2200 obr./min. (według DIN 22,4 kW (30,5 KM) przy 2200 obr./min, a 35 KM według SAE). Taka wartość, choć dziś może wydawać się skromna, w czasach produkcji była w pełni wystarczająca do napędzania podstawowych maszyn rolniczych. Silnik ten charakteryzował się stopniem sprężania na poziomie około 17:1, co zapewniało efektywne spalanie oleju napędowego.
- Typ silnika: 4-suwowy typu S-312C, wysokoprężny, chłodzony cieczą.
- Liczba cylindrów: 2.
- Moc znamionowa: 22,4 kW (30,5 KM) według DIN przy 2200 obr./min. (35 KM według SAE).
- Moment obrotowy: 100 Nm przy 1600-1800 obr./min.
Zużycie Paliwa
Zagadnienie spalania jest dla każdego rolnika kluczowe. Według danych katalogowych jednostkowe zużycie paliwa wynosi około 241 g/kWh. W przeliczeniu na warunki codziennej pracy, Ursus C-330 spala średnio od 3 do 5 litrów oleju napędowego na godzinę, w zależności od rodzaju wykonywanych zadań. W lekkich pracach polowych, jak bronowanie czy transport, spalanie jest niższe, natomiast przy orce lub pracy z maszynami wymagającymi większego obciążenia może wzrosnąć. Pojemność zbiornika paliwa to około 35 litrów, co pozwala na całodniową pracę bez konieczności częstego tankowania.
Średnie zużycie paliwa to 2.8 l/mth, przy czym 1 mth odpowiada 1 godzinie pracy ciągnika na obrotach 1865/min.
Szczegółowe Dane Techniczne i Konstrukcja
Wymiary i Masa
Pod względem wymiarów Ursus C-330 został zaprojektowany w sposób niezwykle przemyślany. Jego długość całkowita wynosi około 3080 mm, szerokość to 1490-1590 mm (w zależności od rodzaju opon i ustawienia kół), natomiast wysokość dochodzi do 2180 mm. Dzięki tym parametrom ciągnik zachowuje doskonałą zwrotność, co jest nieocenione podczas pracy w niewielkich obejściach gospodarskich. Rozstaw osi wynosi 1820 mm, co zapewnia stabilność podczas transportu czy jazdy po nierównym terenie.
Waga ciągnika C-330 to około 1860 kg w wersji podstawowej. Masa własna tego modelu wynosi w granicach 1490-1675 kg, w zależności od wyposażenia, wersji oraz ewentualnych modyfikacji. W praktyce, gdy ciągnik jest zatankowany, posiada komplet płynów eksploatacyjnych oraz obciążniki, jego masa może przekraczać 1800 kg.
- Masa ciągnika bez obciążenia i kabiny: 1675 kg.
- Rozkład masy (bez obciążenia i kabiny): na oś przednią 635 kg, na oś tylną 1040 kg.
- Masa ciągnika w kompletacji standardowej z dodatkowymi masami obciążającymi, bez kabiny i bez masy wody w ogumieniu kół: 1901 kg.
- Rozkład masy (z obciążnikami): na oś przednią 677 kg, na oś tylną 1224 kg.
- Maksymalna masa wody w ogumieniu kół tylnych 12,4-28: 264 kg.
- Masa ciągnika z obciążnikami i kabiną: 2170 kg.
- Masa ciągnika z obciążnikami, kabiną i kołami tylnymi napełnionymi wodą: 2434 kg.
Układ Napędowy i Przeniesienie Mocy
- Sprzęgło: cierne, tarczowe, suche, dwustopniowe.
- Liczba biegów do jazdy w przód: 6.
- Liczba biegów wstecznych: 2.
- Skrzynia biegów: mechaniczna, z kołami zazębionymi na stałe oraz reduktorem.
- Mechanizm różnicowy: blokowany mechanicznie.
- Oś przednia: nienapędzana, sztywna.
- Prędkość jazdy: 1,87 - 23,44 km/h.
Układ Kierowniczy i Hamulcowy
- Układ kierowniczy: dwukrążkowy z przekładnią zębatą.
- Hamulec: mechaniczny, bębnowy, niezależny na oba koła tylne.
Układ Agregowania
- Podnośnik hydrauliczny: z pompą o wydajności 20 l/min i ciśnieniu nominalnym 11,0 MPa (max: 13,5 MPa), bez regulacji automatycznej z możliwością dociążania.
- Liczba szybkozłączy hydrauliki zewnętrznej: 2 lub 4.
- TUZ: kategoria II wg ISO, udźwig 700 kg (lub 750 kg w wersji C335).
- WOM tylny: zależny i niezależny, 540 obr./min.
- Moc z WOM: z końcówką typu 1 (540) przy znamionowej prędkości obrotowej silnika: 19,8 KW (27 KM).
- Zaczepy: wahliwy, do przyczep jednoosiowych, górny zaczep transportowy.
Ogumienie i Rozstaw Kół
- Ogumienie kół przednich: 6-16.
- Ogumienie kół tylnych: 12,4-28 (standard) lub 11,2-28 lub 9,5-32 (do upraw międzyrzędowych).
- Rozstaw kół przednich: 1350, 1500, 1650 mm.
- Rozstaw kół tylnych (12,4-28): 1250, 1350, 1400, 1500, 1600, 1700, 1750, 1850 mm.
Zalety i Wady Eksploatacyjne
Na sukces C-330 złożyło się wiele czynników. Przede wszystkim - prostota konstrukcji. Dzięki temu użytkownicy nie byli uzależnieni od serwisu czy drogich części. W wielu przypadkach naprawy można było przeprowadzić samodzielnie, przy pomocy podstawowych narzędzi. Zaletą była także niska masa, która czyniła ciągnik idealnym do prac w lekkim terenie, sadach, ogrodnictwie czy jako pojazd pomocniczy. Ciągnik ten był i jest poszukiwany i chętnie kupowany. Jest przeznaczony do pracy na gospodarstwach do 15 ha i pomocniczo w większych. W podorywce może współpracować z pługiem 5x25 cm (w cięższych warunkach 4x25cm), a w orce głębokiej z pługiem 2x30 cm. Bardzo wiele egzemplarzy pracuje także przy wyrębach lasu ze względu na małe wymiary, ekonomię oraz dużą trwałość.
Zalety:
- Posiada dwustopniowe sprzęgło, dzięki czemu może współpracować nawet z prasą kostkującą Sipma Z224/1 oraz kosiarką rotacyjną o szerokości roboczej 165 cm.
- Wszechstronna funkcjonalność w małych gospodarstwach rolnych.
- Łatwość uruchomienia w okresie zimowym, co wynika z faktu, iż Ursus C-330 posiada możliwość obniżenia ciśnienia sprężania za pomocą odprężnika, posiada świece żarowe, a także istnieje możliwość wlania gorącej cieczy do układu chłodzenia, co również znacznie ułatwia rozruch nawet w niskich temperaturach.
C-330 nie był jednak pozbawiony wad. Dla wielu rolników problemem okazywał się brak kabiny w starszych wersjach, co w chłodne lub deszczowe dni oznaczało niską wygodę pracy.
Wady:
- Zbyt mała liczba biegów, brakuje zwłaszcza biegu pomiędzy biegiem 4 i 5.
- Nieszczelna kabina i brak ogrzewania (w nowszych modelach kabina jest szczelna).
- Wolna pompa.
- Słabe mocowanie ładowacza czołowego.
Ursus C330M - Ciężki transport piachu [Dźwięk Silnika]
Realna Siła Uciągu Ursusa C-330
Ursus C-330 wyposażony jest w silnik S-312C o pojemności 1960 cm³ i mocy 30 KM. Masa własna ciągnika wynosi około 1495 kg, co stawia go w segmencie lekkich, uniwersalnych maszyn do prac pomocniczych. W kontekście uciągu najważniejsze jest to, jaką siłę C-330 może przenieść na podłoże. Siła uciągu wynosi 16,5 kN. Firma Korbanek wykonała pomiar siły uciągu, uzyskując około 1,45 t siły na zaczepie przy wolnym biegu roboczym.
Rolnicy podają, że C-330 radzi sobie bez większych problemów z jednoosiowymi przyczepami załadowanymi wapnem, piaskiem lub zbożem o masie łącznej 4-4,5 t. Wielu użytkowników opisuje sytuacje, w których C-330 ciągnęła dwuosiowe przyczepy o masie około 6 t, zwłaszcza w okresie żniw. Są też relacje o doraźnym ciągnięciu 7-8 t zestawu. Na forach zdarzają się opisy rolników, którzy w wyjątkowych przypadkach podpinają do C-330 zestawy o masie zbliżonej do 10 czy nawet ponad 12 t. Rolnicy zaznaczają, że ciągnik fizycznie jest w stanie ruszyć taką masę na twardej nawierzchni, ale jednocześnie podkreślają, że nie wolno tego traktować jako normalnej eksploatacji.
Zestawienie możliwości w polu jeszcze lepiej pokazuje, jak radzi sobie C-330 przy dużych oporach roboczych.