Ciągnik Rolniczy Ursus C-375: Modele, Specyfikacje i Historia

Marka Ursus, głęboko zakorzeniona w polskiej historii rolnictwa, od lat dostarcza rolnikom niezawodne maszyny. Ciągniki z serii C, w tym zarówno historyczny prototyp C-375 z lat 60., jak i jego współczesny odpowiednik z 2019 roku, stanowią ważny rozdział w ewolucji tej firmy. Niniejsza artykuł przedstawia historię, specyfikację techniczną i kontekst obu modeli Ursusa C-375, a także wprowadza w ogólną charakterystykę nowej rodziny ciągników Ursus C.

Nowa Seria Ciągników Ursus C: Powrót do Tradycji

W zeszłym roku na targach AGROTECH firma Ursus zaprezentowała nową rodzinę ciągników oznaczoną symbolem C. Nazwa nowej serii i poszczególnych modeli nawiązuje do cenionych przez rolników starych Ursusów, takich jak C-325, C-328, C-330, C-4011, C-355, C-360, C-362, czy C-385. Zwłaszcza ciągniki C-330 i C-360 stanowiły przez długie lata podstawową siłę pociągową na polskiej wsi. Seria ciągników C, jak zapewnia producent, została w całości zaprojektowana przez polskich konstruktorów i inżynierów w centrum badawczym URSUS R&D w Lublinie.

Charakterystyka Nowej Serii C

Ciągniki Ursus serii C to odpowiedź rodzimego producenta na zapotrzebowanie rolników na proste, mechaniczne ciągniki, pozbawione nadmiernej elektroniki. Bezpośrednimi konkurentami rodziny C Ursusa są Zetor Major oraz Farmtrac serii 600. Są to maszyny o bardzo podobnych parametrach technicznych oraz zbliżonej cenie. Cała trójka to ciągniki niemal w pełni mechaniczne, a warto zauważyć, że porównywani producenci stosują częściowo te same podzespoły. Mechaniczny rewers oraz kompaktowe wymiary na pewno usprawniają pracę z ładowaczem czołowym. Ciągniki z Lublina powinny bardzo dobrze sprawdzić się jako maszyny pomocnicze lub jako maszyny główne w małych i średnich gospodarstwach. Po przeszło roku od kieleckiej premiery można uznać, że ciągniki z Lublina zostały bardzo dobrze przyjęte przez rolników, co widać po liczbie rejestracji nowych traktorów w Polsce.

Dane Techniczne Wybranych Modeli Serii C (C-380, C-380M, C-382)

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe dane techniczne dla wybranych modeli z nowej serii Ursus C, dając wgląd w ich parametry.

Ursus C-375 (Model 2019): Specyfikacja i Cena

W czwartym kwartale 2019 roku do oferty Ursusa dołączył najnowszy model C-375, mający poprawić statystyki sprzedaży tej najbardziej znanej polskiej rolniczej marki. Zamówienia na traktor można było już składać. Wprowadzenie tego ciągnika było związane z realizowaną polityką Ursusa, wedle której traktory w sprzedaży miały pochodzić w większości od kooperantów. Model C-375 był produkowany przez koreańskiego Bransona.

Sercem Ursusa C-375 jest czterocylindrowy silnik D3400TCI1 firmy Branson, który spełnia normę emisji spalin Stage IIIB. Turbodoładowaną jednostkę z chłodnicą powietrza uzupełnia skrzynia 16x16 z rewersem elektrohydraulicznym i biegami pełzającymi. Inne źródła podają, że pod maską znajdzie się czterocylindrowy 3,4-litrowy silnik marki Cummins z turbiną i intercoolerem. Przekładnia ciągnika, z 16 biegami do przodu i 16 do tyłu, pozwala rozpędzić traktor do 40 km/h, a jej połączenie z silnikiem stanowi wielopłytowe mokre sprzęgło. Model ten charakteryzuje się mocą 74 KM osiąganą przy 2500 obr/min.

Układ hydrauliczny wyposażony jest w dwie pompy: pierwsza o wydatku 25 l/min obsługuje hydrostatyczny układ kierowniczy, natomiast drugi obwód o wydajności 45 l/min zasila tylny podnośnik z końcówkami hakowymi o udźwigu 2240 kg (z możliwością obsługi z zewnątrz za pomocą przycisków umieszczonych na błotniku) oraz po cztery rozdzielacze umożliwiające obsługę funkcji hydraulicznych osprzętu. Możliwość zamontowania różnego rodzaju ogumienia, a także szeroki wachlarz rozmiarów kół ciągnika sprawia, że znajdzie on wszechstronne zastosowanie nie tylko w pracach polowych, ale również w sadownictwie czy pracach komunalnych - jak mówił w 2019 r. Marek Włodarczyk, doradca zarządu Ursusa.

Ciągnik rolniczy Ursus C-375 charakteryzuje się też niezłym wyposażeniem standardowym, co ma się przełożyć na duży komfort pracy. W standardzie jest klimatyzacja z trzystopniową regulacją. W środku maszyny znajduje się m.in. radio i odtwarzacz CD, a także boczny schowek z gniazdem 12V i uchwyt na kubek. W 2019 roku cena ciągnika wynosiła 117,4 tys. zł netto. Mimo obiecujących parametrów, ciągnik nie był zbyt popularny na rynku.

Historyczny Prototyp Ursusa C-375 (Lata 60.)

Niewielu miłośników polskiej myśli technicznej zna prototyp Ursusa C-375 z lat 60. Jedyny zachowany egzemplarz stacjonuje obecnie w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu. Czym się charakteryzuje? Znawcy od razu wymienią brak kabiny i mniejsze koła. Ten prototyp, zaliczany do tzw. ciężkiej serii, był efektem współpracy Ursusa i Zetora, tworząc bardzo ciekawy i dobry ciągnik jak na realia końca lat 60. Wszyscy pamiętają, że pierwszym polskim modelem serii, produkowanej nieprzyzwoicie długo, był Ursus C-385. Zanim jednak powstała wersja produkcyjna, należało zbudować prototypy, które powstawały w dwóch seriach. Jednym z takich pojazdów jest prezentowany na zdjęciach Ursus C-375 - bardzo wczesna wersja polsko-czeskiego ciągnika, intensywnie testowana.

Początki Współpracy Polsko-Czechosłowackiej

Historia ciężkiej serii ciągników sięga początku lat 60., kiedy to podjęto decyzję o stworzeniu Polsko-Czechosłowackiego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ciągników (PCOBRC, po czesku CSPSPVVT) z siedzibą w Brnie. Zespół zaczął pracę w 1962 r., a z polskiej strony oddelegowano tam kilkunastu inżynierów, którzy pracowali w Brnie pod kierunkiem Czesława Sławskiego. Ich głównym zadaniem było opracowanie, wspólnie z kolegami z Czechosłowacji, ciężkiego ciągnika rolniczego klasy 1,4 t o mocy powyżej 70 KM. Ważnym elementem koncepcji nowego Ursusa/Zetora był także fakt, że ciągnik miał mieć integralną kabinę, co było wtedy nowością dla obu firm. Na początku lat 60. podpisano umowę o wzajemnej polsko-czechosłowackiej współpracy. Klimat Brna zdecydowanie sprzyjał wzajemnej współpracy konstruktorów.

Prototyp NUR 1.4 i Ursus C-375

Ciągnik, nad którym pracował międzynarodowy zespół, otrzymał robocze oznaczenie NUR 1.4, co najprawdopodobniej oznaczało „Nowa Unifikowana Rodzina”. Podobnie było z potencjalną produkcją - podzespoły miały być produkowane zarówno w Polsce, jak i u naszych południowych sąsiadów. W efekcie silnik i przekładnia powstawały w Czechosłowacji, zaś tylny most, przednia oś, tylny podnośnik i hydraulika w Polsce. Produkcję gotowych ciągników postanowiono rozlokować zarówno w Brnie pod marką Zetor, jak i w Warszawie pod marką Ursus. Design maszyny, w tym przeszkloną kabinę, narysował czeski projektant Otakar Diblík, który pierwszy rysunek ciągnika wykonał już w 1964 r.

Prototypowemu modelowi nadano symbol C-375, nawiązując do wcześniejszych modeli Ursusa, a „75” oznaczało liczbę koni mechanicznych. W odróżnieniu od dzisiejszych prototypów ciągników, ten przedprodukcyjny C-375 z 1968 roku jest raczej pokraczny. Wykonany w Zakładach Mechanicznych Ursus na rok przed wprowadzeniem do seryjnej produkcji modelu C-385, mógł pełnić rolę szkoleniową dla pracowników na linii produkcyjnej. Maska wyglądała, jakby była klepana ręcznie, a blachy poszycia były średnio spasowane. Mimo to, cieszy fakt, że ten ciągnik zachował się w stanie oryginalnym, bez późniejszych modyfikacji. Nawet brak kabiny, choć może nie była tu akurat potrzebna, specjalnie nie razi. Widać, że ciągnik poddano intensywnym testom, choć zegar wskazuje jedynie 435 motogodzin.

Specyfikacja Techniczna Prototypu

Podstawowe elementy nowego ciągnika to 4-cylindrowy silnik wysokoprężny typ Z7501 z wtryskiem bezpośrednim, który miał być produkowany w Czechosłowacji. Motor posiadał pojemność skokową 4562 cm3 i moc 75 KM. 75-konny motor zadziwiał w 1968 r. swoją mocą i osiągami. Oprócz tego zastosowano jednostopniowe sprzęgło, napęd WOM i hamulec włączany hydraulicznie, tylny most ze zwolnicami planetarnymi i hamulcami tarczowymi, mechaniczny śrubowo-kulkowy mechanizm kierowniczy wspomagany hydraulicznym serwomechanizmem z mechanicznym sprzężeniem zwrotnym, podnośnik hydrauliczny do narzędzi zawieszanych z automatyczną regulacją siłową, pozycyjną, mieszaną i ciśnieniową z pompą zębatą.

O przekładni prototypu inż. Zbigniew Szydelski w książce „Zarys historii polskich ciągników rolniczych” pisał: "Wszystkie koła zębate były w stałym zazębieniu i przełączanie biegów odbywało się przez przesuw sprzęgiełek zębatych. Był to postęp w stosunku do skrzyń biegów ciągników C-330 i C-360, gdzie przełączanie odbywało się przez przesuw kół zębatych. Tu już było nie daleko do zastosowania synchronizatorów. Wzmacniacz momentu była to przekładnia planetarna jednoszeregowa przełączana za pomocą hamulca taśmowego i sprzęgła wielopłytkowego sterowanych hydraulicznie, pozwalająca na zmianę przełożenia pod obciążeniem. Łącznie ze wzmacniaczem momentu ciągnik miał 16 biegów do przodu i 8 do tyłu."

Badania i Testy Prototypu

W pracach nad nowym ciągnikiem brał udział także Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa oraz jego czechosłowacki odpowiednik. Inżynierowie z Ursusa nawiązali również współpracę z Katedrą Ciągników Politechniki Warszawskiej, którą kierował inż. prof. Habich. W 1967 r. zaczęły napływać do nich elementy, a potem cały prototyp ciągnika NUR 1.4 i rozpoczęto jego badania. Zespół Politechniki Warszawskiej badał na stanowiskach stacjonarnych wszystkie najważniejsze podzespoły nowego ciągnika. Najsłabszymi elementami okazały się półosie i wałek mechanizmu różnicowego, gdzie widoczne były wyraźne pęknięcia wielowypustu, wskazujące na nieodpowiednią obróbkę termiczną materiału. W wyniku tych badań konstruktorzy wprowadzili odpowiednią zmianę technologiczną do produkcji.

Wkrótce do Katedry Ciągników PW trafił prototyp ciągnika NUR 1,4, identyczny jak ten znajdujący się w muzeum w Ciechanowcu. Warsztaty Ursusa i Zetora zbudowały 12 prototypów drugiej generacji, aby prowadzić badania równolegle w Czechach i w Polsce, a montaż prototypów odbywał się w obu fabrykach, by wszyscy nauczyli się budowy nowego modelu. Praca była dobrze skoordynowana i prowadzona bardzo sprawnie.

Katedra Ciągników PW otrzymała do badań prototyp całego ciągnika NUR 1.4, ale bez kabiny, w którym wprowadzono już zmiany uwzględniające wyniki wcześniejszych badań jego elementów. Najpierw przeprowadzono badania trakcyjne i polowe. Ciągnik został wyposażony w urządzenie pomiarowe, tzw. piąte koło, pozwalające mierzyć z zapisem dokładnie rzeczywistą prędkość jazdy i został połączony z przyczepą dynamometryczną umożliwiającą sterowanie wartością siły na haku. Wykonano dokładne badania trakcyjne z charakterystyką uciągu zarówno na utwardzonej nawierzchni, jak i w polu (na ściernisku). Wyniki były dobre, charakterystyki były zgodne z założonymi. Następnie ciągnik został ustawiony na stanowisku gąsienicowym i poddany badaniom zgodnie z przepisami testu Nebraska, w tym 10-cio godzinnej nieprzerwanej pracy z pomiarem zużycia paliwa przy różnych mocach uciągu. Ciągnik przeszedł test Nebraska bez zastrzeżeń.

Cechy Prototypu i Jego Dziedzictwo

Zgodnie z tym co napisał inż. Zbigniew Szydelski, prototyp ciągnika NUR 1.4, wstępnie nazwany C-375, wszelkie testy przeszedł pomyślnie, a wyniki można było uznać za bardzo dobre. Ciągnik w 1967 lub 1968 r., kiedy był testowany na Politechnice Warszawskiej, nie posiadał jeszcze kabiny, nad którą pracowano w Czechosłowacji (ostatecznie produkcja kabin odbywała się w "Agromet" Fabryka Maszyn Rolniczych w Kunowie). Widać także, że pojazd był wyposażony w mniejsze koła niż produkt seryjny.

Badania te dały podstawy do podjęcia decyzji o uruchomieniu produkcji seryjnej, co nastąpiło w 1969 r., przy czym w produkcji ciągnik otrzymał oznaczenie C-385. Warto wspomnieć, że w Czechosłowacji ciągnik wdrożono do produkcji seryjnej w 1968 r. pod nazwą Zetor 8011, a wersja przedprodukcyjna, ale wyposażona w kabinę, nosiła nazwę 7511.

Historia Marki Ursus

Historia ciągników marki Ursus rozpoczęła się w odległym 1893 roku w Warszawie, gdy trzej inżynierowie - Ludwik Rossman, Kazimierz Matecki, Emil Schönfeld oraz czterech przedsiębiorców postanowiło założyć przedsiębiorstwo o nazwie Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur. W 1902 roku podczas rozbudowy zakładu postanowiono wprowadzić do produkcji silniki spalinowe. Zainspirowani popularnością powieści Henryka Sienkiewicza „Quo Vadis”, zmienili nazwę firmy na Ursus.

W 1910 roku fabryka przeniosła się na peryferie Warszawy, kontynuując produkcję armatury oraz wprowadzając do asortymentu silniki spalinowe. W czasie I wojny światowej, mimo zniszczeń i wywózek części maszyn przez armię rosyjską, Ursus odrodził się i kontynuował produkcję silników spalinowych. W okresie międzywojennym, w 1920 roku, przedsiębiorstwo przekształciło się w Fabrykę Silników i Traktorów „Ursus”, ale produkcja traktorów rozpoczęła się dopiero w 1922 roku. W latach 1923-1927 Ursus wyprodukował pierwsze polskie ciągniki rolnicze, wzorowane na amerykańskim modelu „Titan”.

W czasie II wojny światowej zakłady Ursus zostały wykorzystane przez Niemców do produkcji czołgów i pomp lotniczych. Po wojnie w 1946 roku władze państwowe zdecydowały o rozpoczęciu produkcji ciągników rolniczych w zakładach Ursus. W okresie powojennym, w 1971 roku, Ursus podjął decyzję o produkcji ciągników na licencji Massey-Ferguson, co doprowadziło do rozbudowy zakładów i zwiększenia produkcji. Lata 1980-1990 to okres intensywnego rozwoju polskiej myśli technicznej, co znalazło odzwierciedlenie w produkcji nowoczesnych ciągników Ursus. Po transformacji ustrojowej w Polsce w 1989 roku Ursus przeszedł restrukturyzację i prywatyzację. W 1991 roku doszło do podziału zrzeszenia, z którego powstały Zakłady Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”.

tags: #ciagnik #rolniczy #ursus #c375 #ceny