Współczesne rolnictwo wymaga coraz potężniejszych i bardziej zaawansowanych maszyn. Inżynierowie koncernów motoryzacyjnych prześcigają się we wdrażaniu najnowocześniejszych rozwiązań technologicznych w swoich konstrukcjach, co przekłada się na większą efektywność pracy, bezpieczeństwo i komfort użytkowania. Rynek ciągników rolniczych obfituje w gigantów z różnych stron świata, a Rosja, choć zmaga się z własnymi wyzwaniami, również rozwija swoje konstrukcje wielkiej mocy. W tym artykule przyjrzymy się rosyjskim gigantom, ich historii, rozwojowi oraz planom na przyszłość.
Historia Rostselmash i przejęcie Versatile
Rosyjski producent z Rostowa nad Donem, Rostselmash, w Polsce jest znany głównie z kombajnów zbożowych i sieczkarni samobieżnych. Przełomem było przejęcie w 2007 roku firmy Buhler Industries, właściciela marki Versatile. Dzięki temu Rostselmash poszerzył swoją ofertę o duże ciągniki przegubowe, początkowo w serii 2375.
Ewolucja i wyzwania
Z czasem maszyny ewoluowały w serię 2400 z silnikiem Cummins X12. Produkcja tych ciągników w Rosji rozpoczęła się w 2016 roku w Rostowie nad Donem. Pierwszy model, Rostselmash 2375 o mocy 375 KM, był kopią ówczesnego ciągnika Versatile 2375. Pod maską montowanych w Rosji ciągników zawsze znajdował się silnik amerykańskiego Cumminsa. Montaż ciągnika Rostselmash 2375 z czasem przemieniał się w jego produkcję od podstaw, obejmującą odlewy, blachy i silniki produkowane na miejscu. W 2020 roku doszły jeszcze przekładnie rodem z Rostowa nad Donem.
W 2018 roku rozpoczęto produkcję większego modelu Rostselmash RSM 2400. W 2021 roku zapowiedziano produkcję ciągników serii RSM 1000 (maszyna konwencjonalna z klasyczną ramą) oraz wersji RSM 3000 DT (podwozie gąsienicowe). Prototypy serii 1000 pokazano na Agrosalonie 2020 w Moskwie, gdzie flagowym modelem był RSM 1370. Planowano pięć wersji - RSM 1270, 1290, 1310, 1350 i 1370 - o mocy od 270 do 366 KM, napędzane silnikami Cummins QSL9. Maszyny miały być wyposażone w skrzynię biegów Powershift z 16 biegami do przodu i 9 do tyłu oraz układ hydrauliczny o wydajności 280 l/min.
Wpływ inwazji na Ukrainę i sankcji
Plany te zostały pokrzyżowane przez inwazję Rosji na Ukrainę. W marcu 2022 roku Cummins podjął decyzję o zawieszeniu operacji handlowych w Rosji, a sankcje uderzyły w rosyjski przemysł maszynowy. Amerykańskie jednostki napędowe były wówczas kluczowe dla rosyjskich ciężarówek Kamaz, samochodów dostawczych GAZ Gazela NN oraz ciągników Rostselmash serii 3000 DT. W rezultacie Rostselmash musiał poszukać alternatywnych rozwiązań, inwestując jednocześnie w rozwój własnej bazy komponentów, w tym w produkcję przekładni, co ma wzmocnić niezależność technologiczną firmy. Fundusz Rozwoju Przemysłu, rosyjska instytucja finansowa, wspiera lokalny przemysł, udzielając preferencyjnych kredytów. W 2024 roku firma zakończyła budowę i uruchomiła nowy nowoczesny zakład w Rostowie nad Donem.
Dodatkowo, w grudniu 2023 roku, Başak Traktör, turecki producent, nabył 96,7% akcji Buhler Industries, co zakończyło współpracę Rostselmash z kanadyjską marką Versatile.
Rostselmash 3580: Najmocniejszy rosyjski ciągnik
Po zakończeniu współpracy z Versatile, Rostselmash stanął przed wyzwaniem uzupełnienia luki w segmencie ciężkich ciągników przegubowych. Odpowiedzią na tę potrzebę ma być całkowicie nowa konstrukcja - model Rostselmash 3580. Jest to pierwszy rosyjski, energochłonny ciągnik dużej mocy przeznaczony do prac rolniczych, a także pierwszy rosyjski ciągnik wyposażony w w pełni automatyczną skrzynię biegów własnej konstrukcji - Powershift.
Specyfikacja i rozwój
Nowy Rostselmash 3580 ma osiągać maksymalną moc 580 KM (427 kW), co czyni go najmocniejszym ciągnikiem, jaki kiedykolwiek powstał w Rosji. Jest to największy z zaplanowanej serii ciągników, która ma rozpoczynać się od wersji 440-konnej (324 kW). Ciągnik napędzany jest silnikiem JaMZ-652, znanym z rosyjskich ciężarówek Ural. Układ jezdny oparty jest na konstrukcji z trzema rolkami i hydraulicznym napinaczem gąsienic, a powierzchnia styku gąsienic z podłożem wynosi około 4,25 m kw. Przekładnia hydrostatyczna z elektronicznym sterowaniem pozwala na osiągnięcie prędkości do 23 km/h. Układ przeniesienia napędu wymaga 90 litrów oleju.
Rostselmash deklaruje własną produkcję osi oraz układu hydraulicznego o wydajności do 400 l/min. Ciągnik wyposażony jest również w cyfrową platformę Agrotronic do monitorowania parametrów pracy i system prowadzenia RSM Agrotronic Pilot 1.0. Przestronna kabina została zaprojektowana z myślą o długich godzinach pracy, z uwzględnieniem miejsca dla pasażera. Komfort operatora zapewnia klimatyzacja, mechaniczna amortyzacja kabiny (opcjonalna), podgrzewany fotel oraz zestaw 20 reflektorów roboczych. Opcjonalnie dostępny jest system rolnictwa precyzyjnego.
Na razie powstały dwa prototypy ciągnika Rostselmash 3580, które przejdą intensywne testy polowe w sezonach 2025 i 2026. Dopiero po ich zakończeniu możliwe będzie uruchomienie seryjnej produkcji, co podkreśla nacisk producenta na pełną niezależność konstrukcyjną.
Nowy Rostselmash RSM 1370 z silnikiem Kamaza
Na międzynarodowej wystawie Agrosalon 2024 zaprezentowano najnowszą odsłonę ciągnika Rostselmash RSM 1370, wyposażoną w silnik Kamaza. Jest to rzędowa "szóstka", produkowana przez Kamaz, bardzo podobna do silników Cummins serii ISB. Dzięki technologii pozyskanej od Chińczyków, silniki te noszą nazwę Weichai-Kamaz 689 i w wersji do zastosowań przemysłowych mogą osiągać moc 360-370 KM przy pojemności skokowej 8,9 litra, identycznej jak Cummins.
Parametry i wyposażenie
Całkowita pojemność zbiorników paliwa w nowym rosyjskim sprzęcie wynosi 750 litrów, maksymalna prędkość transportowa to 40 km/h, a maksymalna masa eksploatacyjna - 15,9 tony. Ciągnik wyposażony jest w produkowaną w Rostowie skrzynię biegów Powershift 16/9. W opcji dostępna będzie amortyzowana przednia oś, zaś tylny hydrauliczny układ zawieszenia ma udźwig 7,8 tony, co nie jest wartością zbyt dużą jak na ten gabaryt i moc ciągnika. Na zamówienie istnieje możliwość zamontowania przedniego podnośnika o udźwigu do 5 ton oraz przedniego WOM.
Układ hydrauliczny ciągnika ma wydajność 284 l/min i 6 par złączy. Wyposażenie obejmuje klimatyzację, zintegrowany wielofunkcyjny podłokietnik, tempomat oraz 12-calowy kolorowy monitor dotykowy z kamerą cofania. Nowy Rostselmash RSM 1370 jest atrakcyjnie zaprojektowany i może się podobać. Na rynku rosyjskim występuje sporo ciągników produkcji chińskiej, ale nie są one zbyt lubiane. Głównym konkurentem ciągnika z Rostowa w Rosji będzie zapewne MTZ Białoruś 3522, który jest wyposażany w ten sam silnik, tylko o 10 KM słabszy.
Ciągniki Kirovec: legendarne maszyny z Petersburga
Produkowane przez zakłady Kirowa w Petersburgu ciągniki Kirovets to dobrze znane konstrukcje. Te potężne maszyny z czterema jednakowymi kołami w ubiegłym wieku były częstym widokiem na polach dużych państwowych gospodarstw rolnych. Obecnie, mimo braku PGR-ów, ciągniki Kirovets nadal są produkowane i zdobywają kolejne rynki.
Seria K-744: moc i parametry
W skład serii ciężkich ciągników oznaczonych symbolem K-744 wchodzą 4 modele w wersji Standard i 3 modele Premium, różniące się silnikiem. W modelach Standard do napędu wykorzystywana jest jednostka napędowa rodzimej konstrukcji - ośmiocylindrowy silnik w układzie V. W najmniejszym modelu motor ma pojemność niemal 15 litrów, natomiast największe ciągniki mają silnik o pojemności 17,24 litra. Tak potężne silniki rozwijają moc od 300 do 420 KM. Imponujący jest także moment obrotowy, który w przypadku największego reprezentanta serii wynosi 1960 Nm, osiągany w szerokim zakresie obrotów silnika od 1300 do 1500 obr./min. W wersji Premium producent stosuje silniki Mercedes, które charakteryzują się podobną mocą jak trzy największe ciągniki z serii Standard.
Bez względu na zastosowany silnik, jednostka napędowa współpracuje z hydro-pneumatyczną skrzynią biegów. Traktorzysta ma do wyboru 16 przełożeń w przód i 8 w tył. Maksymalna prędkość jazdy w transporcie wynosi 30 km/h. Standardowo napęd przekazywany jest na przednie koła z możliwością załączenia tylnego napędu.
Układ hydrauliczny zasilany jest pompą wielotłoczkową o maksymalnym wydatku 180 l/min. Olej kierowany jest do 5 par gniazd hydraulicznych. Traktor wyposażony jest w TUZ IV kategorii, a maksymalny udźwig podnośnika producent określa na 8,5 tony. W opcji polecany jest WOM o obrotach 1000 obr./min. Miejsce pracy operatora jest obszerne i komfortowe, z siedziskiem dla traktorzysty i pasażera, a o komfort jazdy w upalne dni dba klimatyzacja.
Nowa seria K8M i strategia ograniczenia importu
Portal AgrarUnio.hu poinformował o przygotowaniach do wypuszczenia w 2022 roku nowej serii ciągników Kirovec K8M. Nowa seria ma być przygotowana z dbałością o nowoczesność, prawdopodobnie zostanie wykorzystany elektronicznie sterowany system bezpośredniego wtrysku paliwa typu common rail. Ciągniki Kirovec są produkowane w Petersburgu, a każdego roku z linii produkcyjnej zjeżdża około 3000 maszyn.
Rosja dąży do ograniczenia importu zagranicznych ciągników. Jednym z elementów tej strategii jest wznowienie produkcji we Włodzimierzu, mieście znanym z produkcji popularnych ciągników marki Władimirec. Planowana jest produkcja ciągników o mocach od 70 do 260 KM, jednak nie będą to konstrukcje autorskie, a maszyny z portfolio chińskiego koncernu Changfa. Zakończenie inwestycji we Włodzimierzu przewidziane jest na rok 2033, z docelową produkcją 3,5 tysiąca sztuk rocznie.
DST-Ural FT-741: Prototypowy ciągnik gąsienicowy
Rosyjski producent DST-Ural z Czelabińska, specjalizujący się w maszynach budowlanych, opracował prototypowy ciągnik gąsienicowy DST-Ural FT-741. Maszyna ta została zaprojektowana od podstaw jako ciągnik rolniczy i nie jest modyfikacją istniejącego spychacza.
Inspiracje i specyfikacja techniczna
Konstrukcyjnie, wizualnie i kolorystycznie, FT-741 czerpie inspiracje z ciągnika Fendt 1100 Vario MT, wykazując jednocześnie podobieństwa do najnowszych modeli Massey Fergusonów oraz rumuńskiego ciągnika Irum.
Ciągnik wyposażony jest w elektronicznie sterowaną, hydrostatyczną skrzynię biegów, umożliwiającą płynną regulację prędkości i zmianę kierunku jazdy. Konstrukcja nośna wózków wykonana jest ze stali o wysokiej wytrzymałości. Wózki posiadają rolki podporowe z bandażem poliuretanowym, amortyzację, taśmy o szerokości 762 mm wykonane z gumy wzmocnionej metalowym kordem oraz hydrauliczny system napinający gąsienice. Maszyna dysponuje tylnym TUZ kategorii 4 z EHR oraz układem hydraulicznym z systemem Load Sensing i pompą o wydajności 280 litrów na minutę przy ciśnieniu 20 MPa. Dostępne są cztery lub sześć par wyjść hydraulicznych. Standardowe wyposażenie obejmuje nawigację satelitarną, tempomat oraz zewnętrzne przyciski do obsługi TUZ, natomiast wałek odbioru mocy jest opcją dodatkową.
Kabina ciągnika jest amortyzowana, czterofunkcyjna, wyposażona w klimatyzację, ogrzewanie, powiększony filtr kabinowy, wycieraczki i spryskiwacze szyb przedniej i tylnej, roletę przeciwsłoneczną oraz blokadę drzwi w pozycji otwartej. Wnętrze kabiny charakteryzuje się regulowaną kolumną kierowniczą i ergonomicznym podłokietnikiem zintegrowanym z fotelem.
Autonomiczne rozwiązania w rosyjskim rolnictwie
Rosyjskie rolnictwo, podobnie jak światowe, zmierza w kierunku robotyzacji. W tym kontekście pojawiają się autonomiczne rozwiązania, choć ich rozwój i dostępność mogą być różne od zachodnich standardów.
Dontech - autonomiczny robot polowy
Dontech to autonomiczny robot polowy, który wyróżnia się nietypowym wyglądem, przypominającym kapsułę statku orbitalnego. Maszyna dysponuje mocą 80 KM i hybrydowym układem napędowym, umożliwiającym pracę zarówno na prądzie, jak i na paliwie tradycyjnym. Obecnie robot może pracować przez około 1 godzinę i 42 minuty. Projekt ten, określany jako "ludowy", ma być dostępny nie tylko dla dużych gospodarstw, ale również dla mniejszych użytkowników. Planowana produkcja wynosi 150 sztuk rocznie. Docelowo Dontech ma pracować do 12 godzin. Koszt zakupu robota to około 3 miliony rubli (około 140 tysięcy złotych).
Rozszerzenie oferty Rostselmash o maszyny budowlane
W kwietniu bieżącego roku rosyjski Interfax poinformował, że Rostselmash planuje rozpoczęcie produkcji nowej gamy maszyn budowlanych i drogowych. Pierwszymi produktami w tej linii mają być ładowarki teleskopowe i kołowe, których projekty były już na zaawansowanym etapie rozwoju. Pierwsze prototypowe maszyny przechodziły testy robocze, a wypuszczenie partii eksperymentalnej planowane było na 2025 rok. Natomiast w 2026 roku ma rozpocząć się seryjna produkcja.