W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej dwóm różnym, choć powiązanym z rolnictwem tematom: konstrukcjom ciągników SAM, często tworzonych z dostępnych części, oraz historii amerykańskiej firmy Long Manufacturing z Karoliny Północnej, która zajmowała się importem i sprzedażą maszyn rolniczych, w tym również tych produkowanych w Polsce.
Ciągniki SAM: Samodzielne Konstrukcje Rolnicze
Ciągniki SAM to pojazdy rolnicze budowane często na bazie dostępnych podzespołów, co świadczy o pomysłowości i zaradności ich twórców. W ogłoszeniach sprzedaży można znaleźć wiele przykładów takich maszyn, z których każda ma swoją unikalną specyfikację.
Typowe Konfiguracje Ciągników SAM
- Często spotykane są ogłoszenia sprzedaży ciągników SAM s15.
- Niektóre konstrukcje oferowane są bez silnika, jedynie jako sama rama, co daje kupującemu możliwość dopasowania własnego układu napędowego.
- Popularnym rozwiązaniem jest zastosowanie silnika Andoria. Przykłady obejmują:
- Ciągnik SAM z silnikiem Andoria S322 i mostem od Stara.
- Ciągnik SAM z silnikiem Andoria o mocy 30 KM, ze skrzynią i dyferencjałem od Stara, często wyposażony w podnośnik i elektrykę, w ciągłym użytkowaniu.
- Traktor SAM, który wcześniej pracował na dwutłokowym silniku Andoria.
Stan Techniczny i Potencjalne Problemy
W ogłoszeniach często podkreśla się sprawność maszyn, na przykład „ciągnik w pełni sprawny” z działającymi światłami przód i tył oraz kierunkowskazami. Zdarzają się jednak również konstrukcje wymagające napraw, jak na przykład „sam silnik do ogarnięcia, nie wiem co jest, nie kręci się, pewnie coś zardzewiało”.
Incydent z 4-letnim Dzieckiem Kierującym Ładowarką Teleskopową
Niezwiązany bezpośrednio z produkcją ciągników SAM, ale odzwierciedlający kwestie bezpieczeństwa w rolnictwie, jest incydent, w którym 4-letni chłopiec kierował ładowarką teleskopową, wykonując prace rolne. W pobliżu znajdował się jego ojciec, który prowadził ciągnik.
Szczegóły Zdarzenia
- Funkcjonariusze policji w powiecie nowomiejskim (warmińsko-mazurskie) zostali poinformowani o dziecku kierującym ciągnikiem.
- Na miejscu zauważono małego chłopca, który wykonywał prace rolne za kierownicą ładowarki teleskopowej.
- 39-letni ojciec dziecka wykonywał prace ciągnikiem wraz z rozrzutnikiem.
- Mężczyzna oświadczył policjantom, że jego 4-letni syn przejechał ładowarką publiczną drogą gruntową z terenu gospodarstwa rolnego na teren pola uprawnego i pomagał mu, ładując odpady rolne do rozrzutnika.
Konsekwencje Prawne
Policjanci prowadzą postępowanie w celu sprawdzenia, czy ojciec nie naraził dziecka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Mężczyzna odpowie również za udostępnienie 4-latkowi pojazdu mechanicznego. Informacja z interwencji trafi także do sądu rodzinnego.
Film edukacyjny dla dzieci o bezpieczeństwie - Bezpieczne zachowania
Long Manufacturing: Historia Importu Maszyn Rolniczych w USA
Firma Long Manufacturing powstała w 1941 roku w Tarboro w Karolinie Północnej. Początkowo, jesienią 1948 roku, przedsiębiorstwo rozpoczęło od produkcji autorskiego ciągnika, wzorowanego na popularnym w USA Farmallu H, ale napędzanego silnikiem Continental F140 o mocy 34 KM. Tylna oś i skrzynia biegów pochodziły z układu Timkena. Firma korzystała również z zewnętrznych dostawców dla innych elementów, takich jak fotele, co czyniło jej pierwsze ciągniki "składakami". Do roku 1950 powstało około 400-500 sztuk tych maszyn.
Import Maszyn Europejskich
Pod koniec lat 60. William R. Long zaczął sprowadzać do USA angielskie ciągniki Nuffield, włoskie Landini, a także rumuńskie UTB (Universal Tractor Brasov) w większych ilościach. W latach 70. maszyny wschodnioeuropejskie stanowiły trzon oferty marki Long.
Współpraca z Polskim Ursusem
Na początku lat 70. pod marką Long sprzedawano ciężką serię Ursusa, obejmującą modele 900, 910, 1100, 1110 oraz 1300 i 1310. Sprzedaż rozpoczęła się w 1974 roku i trwała do początku lat 80. (niektórzy właściciele Longów w USA wspominają rok 1981). Co ciekawe, podstawowe wersje Longów z Polski nie posiadały kabin.
Pochodzenie ciągników Ursus sprzedawanych pod marką Long było przedmiotem dyskusji. Istnieją dowody, takie jak informacje w broszurach Longa i wypowiedzi Józefa Dębskiego z FMŻ, wskazujące na warszawskie pochodzenie maszyn. Amerykańskie książki i napisy „Zetor” na silnikach często sugerowały czechosłowackie źródło, co wynikało z faktu, że Ursusy również używały oznaczeń Zetora. Sprzedaż ciągników Ursus pod marką Long nie była jednak duża pod względem liczby sztuk.
Długa Współpraca z UTB
Znacznie dłużej i z większym sukcesem utrzymywała się sprzedaż traktorów UTB z Rumunii. Rumuńskie źródła podają, że w USA sprzedano ponad 95 tysięcy tych maszyn pod marką Long.
Upadłość i Restrukturyzacja
Firma Long Manufacturing ogłosiła upadłość w 1985 roku, ale po restrukturyzacji w 1987 roku udało jej się wyjść z problemów. W 1998 roku firma Long Agribusiness została zakupiona przez hinduską firmę Escorts.
Rozwój Oferty po Restrukturyzacji
Po przejęciu przez Escorts, Long zaczął sprzedawać indyjskie ciągniki pod nazwą Farmtrac. Kontynuowano także sprzedaż maszyn z Rumunii pod marką LongAgri. Pod koniec istnienia firmy sprowadzono do USA ciągniki koreańskiego koncernu LG (obecnie LS Tractors), które oferowano jako LandTrac.
Sprzedaż Kombajnów Zbożowych Bizon w USA
Sprzedaż kombajnów zbożowych była dla przedsiębiorstwa Long nowym przedsięwzięciem, które rozpoczęło się w 1973 roku. Amerykanie wprowadzili do maszyn kilka poprawek, a inżynier Bronisław Urbanik z Płocka udał się w delegację do USA, aby zanotować uwagi Longa.
Prototypy na Rynek Północnoamerykański
Po powrocie inżyniera Urbana, w Płocku powstały dwa prototypy kombajnów przeznaczone na rynek północnoamerykański. Różniły się one od standardowych modeli:
- Niemal dwukrotnie większym zbiornikiem na ziarno o pojemności 4400 litrów.
- Szerszym ogumieniem.
- Hydraulicznie rozkładaną rurą wyładowczą.
- Szeroką tylną osią z regulacją szerokości.
- Zmianom uległy także wskaźniki w kabinie oraz sama kabina - jeden z prototypów miał oryginalny element z Kunowa z klimatyzacją marki King (montowaną w USA), drugi zaś otrzymał kabinę w USA.
Po testach wybrano wersję z hederem marki John Deere.
Kontrakt na Dostawę Bizonów
W 1974 roku delegacja z firmy Long odwiedziła Międzynarodowe Targi Poznańskie, gdzie miała okazję zobaczyć Bizona Giganta w swoich, niebieskich barwach. Podpisano wówczas kontrakt na dostawę 210 kombajnów bazujących na modelu Z050 Super do USA. Kombajny malowano na niebiesko w Płocku, a Amerykanie dodawali własne znaczki marki i białe pasy. W USA Bizony oferowano jako Long 5000 z hederami do zbóż o szerokości 4,2 m i 5,2 m oraz z 4- lub 6-rzędowymi przystawkami do kukurydzy produkcji amerykańskiej.
Problemy i Zerwanie Kontraktu
Początkowo zainteresowanie tanimi polskimi kombajnami było duże, jednak wkrótce okazało się, że maszyny wykorzystywane do zbioru soi dość szybko się psuły. Bizony, zaprojektowane głównie do zbioru zbóż, nie były przystosowane do zbioru soi, która w Polsce była wówczas praktycznie nieznana. Zbiór soi wymaga koszenia bardzo nisko, blisko podłoża, co prowadziło do dostawania się dużej ilości zanieczyszczeń do wnętrza maszyny i szybkiego zużycia metalowych powierzchni.
W rezultacie firma Long została z około 50 niesprzedanymi kombajnami, które ostatecznie udało się wysłać do Meksyku. Kontrakt zerwano, a FMŻ pozostało z niesprzedanymi kombajnami przystosowanymi do rynku amerykańskiego. Około 20-40 sztuk tych maszyn udało się wyeksportować do Szwecji i Danii jako Bizony America, gdzie zostały sprzedane w czerwonym kolorze, mimo wcześniejszego malowania na niebiesko.