Rynek Ciągników Rolniczych SAM i Zetor
Rynek ciągników rolniczych w Polsce jest zróżnicowany, obejmując zarówno maszyny renomowanych producentów, jak i konstrukcje typu "SAM" - samoróbki. Ciągniki SAM cieszą się popularnością ze względu na ich ekonomiczność i możliwość adaptacji do indywidualnych potrzeb gospodarstwa. Często wyposażone są w silniki Andoria (np. Andoria 10 km, S7, S301, S301d) lub Żuk, a niektóre konstrukcje mogą posiadać podnośnik czy układ przegubowy, jak "Sam esiok 1ca90 przegubowy". Przykładowe ogłoszenia z regionu, np. Zatora, wskazują na aktywny rynek takich maszyn.
Obok samoróbek, na rynku wtórnym obecne są również maszyny znanych marek. Ciągnik Zetor 7011 to przykład solidnej i sprawdzonej konstrukcji, która wciąż jest poszukiwana przez rolników.
Rolnictwo 5.0: Autonomia i Sztuczna Inteligencja w Rolnictwie
Współczesne rolnictwo przechodzi transformację w kierunku koncepcji Rolnictwo 5.0. Przestało to być hasłem z konferencji, a stało się konkretnymi rozwiązaniami, które wchodzą do obór, na pola i do terminali w kabinach. Pytanie nie brzmi już, kto mówi o autonomii i sztucznej inteligencji, ale kto realnie przekuł je w sprzęt, który pracuje i zarabia. Jest to odpowiedź na bardzo przyziemne problemy gospodarstwa.
Autonomia i systemy oparte na danych nie mają zastąpić zdrowego rozsądku rolnika, lecz zdjąć z niego powtarzalne, czasochłonne czynności i ograniczyć straty. Maszyny te, pracując "same", efektywnie eliminują "zatory" (bottlenecki i problemy) w procesach rolniczych, zwiększając wydajność i precyzję.
Ciągnik autonomiczny AgXeed na polskim polu wiosną 2024 #agrihandler #agxeed
Autonomiczne Roboty Żywieniowe: Przykład Kuhn Aura
Najdalej w stronę pełnej autonomii w hodowli bydła poszedł producent Kuhn. Maszyna Kuhn Aura to nie dodatek do ciągnika, lecz samodzielny robot żywieniowy. Stanowi on pełny cykl pracy bez operatora. W gospodarstwie Gaec Corderie we Francji Aura w ciągu roku przepracowała 3688 godzin, rozdzielając ponad 3,2 mln kg mieszanek. Średnie zużycie paliwa wyniosło 3,7 litra na godzinę. W upały świeża dawka była podawana sześć razy dziennie, bez spadku wydajności mleka. Technicznie jest to maszyna gotowa do pracy w istniejącej infrastrukturze. Korzysta z RTK GPS, a przy utracie sygnału wspierają ją czujniki ruchu, radar, laser i ultradźwięki. Bezpieczeństwo zapewniają także czułe krawędzie wokół maszyny. To przykład autonomii poziomu czwartego w jednym, wąskim procesie.
Modułowa Autonomia w Ciągnikach Klasycznych: Claas i AgXeed
Inną drogę wybrał Claas we współpracy z AgXeed. Zamiast budować osobnego robota, opracowano moduł VCU, który montuje się na istniejącym ciągniku. To autonomia poziomu drugiego. Ciągnik sam prowadzi maszynę, zarządza przejazdami, skrzynią biegów, hydrauliką i podnośnikami. Operator siedzi w kabinie, ale nie trzyma kierownicy. Kluczowe jest planowanie. W portalu Claas Connect wyznacza się granice pola, parametry narzędzia i sposób zawracania. System generuje algorytmiczny plan pracy, eliminując improwizację w czasie jazdy. Koszt jednostki sterującej od AgXeed to około 10 tys. euro bez anteny RTK i 12,5 tys. euro z anteną, wliczając roczną subskrypcję danych. Jest to rozwiązanie pomostowe.
Pełna Autonomia w Polu: Ciągnik AgBot 5.115T od AgXeed
Jeśli jednak mówimy o pełnej autonomii w polu, trudno pominąć ciągnik AgBot 5.115T od AgXeed. Jest to maszyna o mocy 115 kW, z silnikiem Deutz 4,1 l i elektrycznym układem przeniesienia napędu pracującym w zakresie od 0 do 13,5 km/h. Naprowadzanie odbywa się z dokładnością do 2,5 cm dzięki RTK GNSS. Bezpieczeństwo zapewniają czujniki LIDAR, radarowe i ultradźwiękowe oraz czuły zderzak. Maszyna nie może poruszać się po drogach publicznych, więc na pole trzeba ją dostarczyć na lawecie. W polu pracuje sama.
Zaawansowana Automatyzacja Nawożenia: Kubota i Kverneland
Ciekawy kierunek pokazują Kubota i Kverneland. W zestawie z ciągnikiem Kubota M7 czwartej generacji i rozsiewaczem DSX-W Geospread zastosowano system TIM. Rozsiewacz z czujnikami ultradźwiękowymi kontroluje wysokość pracy tarcz, kompensuje zmieniającą się masę nawozu i koryguje nachylenie w czasie rzeczywistym. System dba o stałe obroty WOM i poziom maszyny przez hydrauliczny łącznik centralny. To nie jest pełna autonomia, lecz zaawansowana automatyzacja procesu nawożenia. Precyzyjne dawkowanie, współpraca z GPS, kontrola sekcji i zmienne dawkowanie ograniczają straty nawozu i błędy operatora, minimalizując tym samym potencjalne "zatory" związane z nieefektywnym nawożeniem.
Budowanie Autonomii w Uprawie Gleby: Amazone AutoTill
W przypadku Amazone system AutoTill pokazuje, jak krok po kroku budować autonomię w uprawie gleby. Rozwiązanie dostępne w kultywatorach Cenio i Cenius umożliwia automatyczne ustawienie maszyny według wcześniej zdefiniowanych parametrów, takich jak głębokość robocza i prędkość, oraz stałe monitorowanie jej pracy. Czujniki, w tym system pomiaru odległości przy tylnym wale, kontrolują rzeczywistą głębokość pracy i reagują na odchylenia.
W pierwszym etapie AutoTill działa z klasycznym ciągnikiem przez ISOBUS, ostrzegając operatora o zatorach czy nieprawidłowościach. W kolejnym, po połączeniu z modułem sterującym AgXeed, system nie tylko sygnalizuje błąd, ale sam podejmuje reakcję na podstawie danych z czujników. Najdalej idąca konfiguracja zakłada współpracę z robotem polowym, gdzie kultywator komunikuje się z jednostką napędową przez ISOBUS, monitoruje proces uprawy i przekazuje informację, jak rozwiązać problem.
Systemy Czujników i Analiza Danych: Lemken i Krone
Krone i Lemken pokazują, że droga do autonomii wiedzie przez czujniki i analizę danych. Dane trafiają na terminal ISOBUS, a w zestawach autonomicznych do interfejsu HMI. Efekt to wcześniejsze wykrywanie zatorów, stała jakość zagęszczenia i mniej przestojów. Z kolei Krone rozwija czujniki wibracji w kosiarkach, automatyczne sterowanie sekcjami i rozwiązania oparte na kamerach do kontroli wysokości koszenia.
Techniczna Gotowość do Autonomii: Valtra
W kontekście autonomizacji nie może zabraknąć Valtry. Marka od strony technicznej ma już w swoich ciągnikach niemal komplet narzędzi potrzebnych do pracy autonomicznej. System Valtra Guide prowadzi maszynę z dokładnością centymetrową, AutoTurn odpowiada za automatyczne zawracanie na uwrociach, ISOBUS pozwala sterować narzędziem, w tym zmienną dawką i głębokością pracy, a panel SmartTouch integruje zarządzanie całym zestawem. Do tego dochodzi dwukierunkowa wymiana danych przez TaskDoc, umożliwiająca planowanie i analizę zabiegów. Z technicznego punktu widzenia ciągnik mógłby pracować sam, o czym otwarcie mówią przedstawiciele producenta. Praktyka pokazuje jednak, że pole wciąż potrafi zaskoczyć kamieniem w wale czy brakiem miejsca na uwrociu.
Skala Autonomii i Nowa Rola Rolnika
Jeśli mierzyć autonomię skalą ingerencji człowieka, najbardziej zaawansowane są dziś dwa podejścia. Pierwsze to wyspecjalizowane roboty procesowe, jak Kuhn Aura, które przejmują cały, powtarzalny cykl w gospodarstwie. Drugie, to rozwiązania pomostowe, takie jak moduły Claas we współpracy z AgXeed, które budują most między klasycznym ciągnikiem a pełną autonomią. Rolnictwo 5.0 nie jest jedną technologią, lecz mozaiką rozwiązań. W jednych gospodarstwach kluczowa będzie autonomia w oborze, w innych robot w polu, a w jeszcze innych precyzyjne nawożenie sterowane algorytmem. Kierunek jest jednak wspólny: coraz więcej decyzji przejmują systemy, a rola rolnika przesuwa się z operatora na menedżera procesu.