Wielu użytkowników ciągników rolniczych, w tym modeli marki SAME, spotyka się z niepokojącymi objawami pracy układu hydraulicznego, zwłaszcza pod dużym obciążeniem. Problem objawiający się jako "pompa strzela przy dużym obciążeniu" może przybierać różne formy: od delikatnego chrobotania, przez stukanie, aż po głośne "walenie". Poniższa analiza, bazująca na doświadczeniach użytkowników różnych marek ciągników (m.in. C-360, MF255, John Deere), przedstawia potencjalne przyczyny i rozwiązania tego powszechnego problemu, które mogą być pomocne również dla właścicieli maszyn SAME.
Objawy i kontekst problemu
Charakterystyczne dźwięki dochodzące z okolic pompy hydraulicznej, nasilające się pod obciążeniem, są sygnałem ostrzegawczym. Użytkownik ciągnika C-360 zgłaszał, że coś "chrobocze" podczas używania tura, a hałas "nasila się to jeszcze bardziej, gdy pompa ma większe obciążenie". W przypadku ciągnika MF255, po około 8000 motogodzin, zaczęło "stukać gdzieś na wysokości skrzyni/pompy" podczas podnoszenia maszyny. Ten dźwięk nie był zwykłym stukaniem, lecz "waleniem". Zjawisko to pojawiało się w trakcie pracy podnośnika, szczególnie gdy olej się rozgrzał, a dźwięk był słyszalny "jakby na wysokości łączenia mostu ze skrzynią" i był "naprawdę głośno". Co ciekawe, praca na stałym wydatku przy przełączeniu na hydraulikę zewnętrzną (np. do opryskiwacza czy rozsiewacza) była cicha i bezproblemowa.
Stukanie może być również powiązane z niestabilnością podnośnika. W opisanym przypadku MF255, podnośnik po zgaszeniu ciągnika trzymał siewnik około 15 minut, ale "stuknięcie" występowało, gdy podnośnik drgał, tj. przy siewniku w górze i zapalonym ciągniku ramiona "delikatnie opadają i podnoszą się i wtedy jest ten stukot". W innej dyskusji zauważono, że w ciągnikach MF "strzela coś i opada na zgaszonym", co wskazuje na utratę ciśnienia.
Diagnostyka wstępna: ciśnienie, olej i filtr
Podstawowym krokiem w diagnozie problemów z hydrauliką jest sprawdzenie kluczowych parametrów. Użytkownik MF255 sprawdził ciśnienie na złączu hydrauliki zewnętrznej, gdzie przez sekundę wynosiło 150 atm, a następnie normowało się na 140 atm. Jest to ważna informacja, ale należy także ocenić stan oleju i filtra. W tym przypadku filtr był czysty, a olej miał około 250 godzin pracy i był wymieniany dwa lata temu. Problemy z chrobotaniem lub stukaniem mogą również wynikać z niewystarczającego ciśnienia w układzie, które jest niezbędne do prawidłowej pracy podnośnika. Jak zauważono, na zgaszonym ciągniku nie opuści się podnośnika, co sugeruje potrzebę wysokiego ciśnienia w układzie.
Typy pomp i rozdzielaczy a stabilność pracy
Rodzaj zastosowanej pompy hydraulicznej oraz konstrukcja rozdzielaczy mają znaczący wpływ na zachowanie układu pod obciążeniem.
Pompy zębate a tłoczkowe
W dyskusji o problemach z hydrauliką, padło pytanie o typ pompy: zębata czy tłoczkowa? Stwierdzono, że w przypadku pompy zębatej "nie spodziewałoby się, że da się to poprawić". Rozdzielacze w takich systemach są często "tak budowane, by jedną sekcją blokować przepływ dalej", co zapobiega niestabilnej pracy. Normalnie olej krąży bez ciśnienia, a ciśnienie wywołuje się dopiero "wychylając suwak w rozdzielaczu". W systemach z pompami tłoczkowymi (np. w John Deere), zarządzanie przepływem i ciśnieniem może być bardziej elastyczne.
Zarządzanie przepływem i podział oleju
W przypadku, gdy pod hydraulikę podepnie się silnik hydrauliczny, często "całe ciśnienie idzie tam i nie ma możliwości obsług podnośnika", co prowadzi do braku możliwości jego opuszczenia ani podniesienia. Jest to problem związany z podziałem oleju w układzie.
Andrew89 zauważył, że "w każdym ciągniku wyjścia hydrauliki zewnętrznej na maksymalnym przepływie blokują używanie podnośnika TUZ", a "jedynie zmniejszenie przepływu na sekcji zewnętrznej może pozwolić na jakąś pracę TUZ'em". Są jednak systemy, jak w John Deere, gdzie przy maksymalnej wydajności 110l/min i trzech sekcjach zewnętrznych o przepływie 60l/min, "olejem się dzielą i każda sekcja unosi łącznie z podnośnikiem, który jest ostatni w szeregu od pompy".
W układach, gdzie wydajność jest niewystarczająca dla jednoczesnej pracy kilku odbiorników, można rozważyć modyfikacje. Przykładowo, w UNHZ 750 stosuje się "dwa niezależne obiegi", ponieważ są tam "dwie pompy". Cyklop i starsze Bizon'y posiadają "jedną pompę zębatą i zawór dzielnik strumienia, który utrzymuje stały przepływ na jednej linii, a na drugą kieruje resztę oleju". Możliwe jest więc "zrobienie hydrauliki na dwóch obwodach" lub użycie multiplikatora, a także wybór pompy jedno-, dwu-sekcyjnej lub tłoczkowej, w zależności od zapotrzebowania na olej.
Wpływ napędu pompy na jej pracę
Źródło problemu chrobotania w C-360, nasilającego się pod obciążeniem, mogło leżeć w sposobie napędu pompy. Użytkownik zauważył, że "gdy dam napęd zależny pompy przez skrzynie, to nie chrobocze i można normalnie używać hydrauliki". Problem występował "tylko na niezależnym", czyli przy użyciu lewej dźwigni do samego dołu, co jest standardowym trybem pracy. Różnica w zachowaniu pompy w zależności od typu napędu (zależny vs. niezależny) może wskazywać na problem z samym mechanizmem napędu niezależnego lub jego elementami przeniesienia mocy.
Rozwiązania i modyfikacje układu hydraulicznego
Jeśli pompa ma "zbyt małą wydajność na obsługę i ogławiacza i hydrauliki", konieczne może być rozważenie jej wymiany lub rozbudowy układu. Użytkownicy sugerują, aby w przypadku modernizacji "robić oddzielnie na nowych komponentach", gdyż "stara pompa raczej nie będzie idealna". Koszt multiplikatora do rozbudowy układu hydraulicznego może wahać się od 1.5 do 2 tysięcy, a w zależności od "fantazji", nawet do 15 tysięcy. Jako alternatywę dla niewystarczającej hydrauliki zewnętrznej, w ciągnikach z ubogim układem, "można wrzucić pompę w rozrząd i budować hydraulikę do potrzeb".
W przypadku problemów z podnośnikiem, które objawiają się stukaniem i niestabilnością, należy szczegółowo zbadać cały układ hydrauliczny, włącznie z:
- Stanem i poziomem oleju hydraulicznego.
- Czystością filtra hydraulicznego.
- Ciśnieniem w układzie pod różnym obciążeniem.
- Typem pompy i jej rzeczywistą wydajnością.
- Działaniem zaworów rozdzielczych i bezpieczeństwa.
- Ewentualnymi nieszczelnościami wewnętrznymi, które mogą prowadzić do kawitacji lub spadków ciśnienia.