Amortyzacja pojazdu wykupionego z leasingu

Przedsiębiorcy bardzo często nabywają pojazdy, finansując ich zakup za pomocą leasingu, który jest nieustająco najpopularniejszą metodą pozyskiwania samochodów firmowych. Najczęściej spotykaną w przypadku samochodów osobowych jest umowa leasingu operacyjnego. Po zakończeniu spłat rat leasingu, korzystający ma prawo do wykupu przedmiotu leasingu za cenę niższą niż jego wartość rynkowa. Należy jednak pamiętać, że cena wykupu zazwyczaj nie będzie stanowiła jednorazowego kosztu firmy, lecz powinna być amortyzowana w czasie. Niniejszy poradnik wyjaśnia, jak amortyzować samochód wykupiony z leasingu i kiedy jest to faktycznie konieczne.

Leasing Operacyjny: Definicja i Warunki

Leasing operacyjny cechuje się przede wszystkim prostotą i niskimi kosztami początkowymi. W tym rodzaju leasingu przedsiębiorca jest jedynie użytkownikiem pojazdu, a przedmiot umowy nie jest zaliczany do składników majątku leasingobiorcy w trakcie trwania umowy. Leasingobiorca nie musi użytkowanego pojazdu amortyzować w trakcie trwania umowy, gdyż to leasingodawca jest jego właścicielem i dokonuje odpisów amortyzacyjnych.

Do zawarcia umowy leasingowej dochodzi, kiedy zostaną spełnione pewne warunki:

• Umowa leasingu zostaje zawarta na czas określony, który stanowi co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji środka trwałego. Normatywny okres amortyzacji środków trwałych to inaczej okres amortyzacji metodą liniową przy zastosowaniu odpowiedniej stawki.
• Czas trwania umowy leasingu operacyjnego jest ściśle powiązany ze stawką amortyzacji przedmiotu. Na przykładzie samochodu osobowego, którego amortyzacja trwa przez 5 lat (stawka 20%), okres trwania leasingu to minimum 2 lata (czyli 40% całkowitego okresu amortyzacji środka trwałego).
• Suma opłat ustalonych w umowie, pomniejszonych o podatek VAT, musi odpowiadać co najmniej wartości początkowej środka trwałego.

W przypadku leasingu finansowego przedmiot umowy (np. samochód osobowy) zostaje zaliczony do składników majątku leasingobiorcy, a przedsiębiorca musi uiścić w całości podatek VAT od samochodu w pierwszym miesiącu po odbiorze leasingowanego pojazdu. To leasingobiorca amortyzuje przedmiot leasingu, a z tytułu rat leasingowych tylko odsetki stanowią koszt uzyskania przychodu. Z tego powodu leasing finansowy jest mniej popularnym rozwiązaniem.

Wykup Pojazdu z Leasingu Operacyjnego

Po zakończeniu trwania umowy leasingu operacyjnego korzystający ma prawo do wykupu tego przedmiotu za cenę niższą niż jego wartość rynkowa. Procedurę wykupu opisują zawsze Ogólne Warunki Umowy Leasingu (OWUL). Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest pozostawienie przedsiębiorcy tygodnia lub dwóch od zapłacenia ostatniej raty leasingowej na podjęcie decyzji co do chęci wykupienia samochodu. Po opłaceniu kwoty wykupu finansujący przesyła do przedsiębiorcy fakturę potwierdzającą sprzedaż środka trwałego. Po ustaniu umowy leasingu operacyjnego nabywca samochodu leasingowanego powinien ustalić wartość początkową środka trwałego, zawsze po cenie jego nabycia.

Ustalenie Wartości Początkowej

Do amortyzacji pojazdu należy ustalić jego wartość początkową. Samochód osobowy wykupiony z leasingu operacyjnego, w przypadku zaliczenia go do majątku trwałego firmy, jest traktowany jako środek trwały. Wartość początkową środka trwałego stanowi cena wykupu powiększona o koszty związane z nabyciem pojazdu do dnia wprowadzenia go do ewidencji środków trwałych, np. opłaty rejestracyjne. Wartość tę można również zwiększyć o nieodliczoną kwotę VAT-u, w przypadku gdy prawo do odliczenia nie przysługiwało w pełni.

Odliczenie Podatku VAT przy Wykupie

Przedsiębiorca, który wykupił leasingowany samochód osobowy, ma prawo odliczyć podatek VAT. Według organów podatkowych, w związku z wykupem samochodu z leasingu należy stosować zasady dotyczące odliczenia VAT, które obowiązują w momencie wykupu samochodu, niezależnie od tego, jakie prawa były wcześniej nabyte. W przypadku wykupu z leasingu samochodu, którego masa nie przekracza 3,5 tony, występują pewne ograniczenia.

50% odliczenia VAT

Przedsiębiorca, który zamierza samochód wykupiony z leasingu wykorzystywać w systemie mieszanym, czyli na potrzeby prywatne i w celach służbowych, ma prawo do odliczenia 50% wartości VAT od całkowitej kwoty, na którą opiewa faktura wykupu. O pozostałą, nieodliczoną kwotę VAT-u ma prawo zwiększyć wartość początkową samochodu, która będzie amortyzowana.

100% odliczenia VAT

Jeśli wykupiony samochód osobowy będzie wykorzystywał wyłącznie na potrzeby działalności gospodarczej, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia pełnej kwoty podatku VAT. Ten wybór wiąże się jednak z pewnymi zobowiązaniami i formalnościami wobec urzędu skarbowego, które należy spełnić. Oprócz tego należy również spełnić określone warunki:

• Dokonać zgłoszenia na formularzu VAT-26 do urzędu skarbowego.
• Prowadzić szczegółową ewidencję przebiegu pojazdu (tzw. kilometrówkę) dla celów podatku VAT.
• Wprowadzić regulamin zasad użytkowania pojazdu w firmie, który wyklucza jego użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Zgodnie z art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT, pojazdy samochodowe są uznawane za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, jeżeli sposób wykorzystywania tych pojazdów, zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Amortyzacja Samochodu Wykupionego z Leasingu

Amortyzacja to sposób rozłożenia w czasie kosztu zakupu środków trwałych, które firma będzie używać przez wiele lat, na przykład maszyn, samochodów czy komputerów. Zamiast księgować cały wydatek na raz, firma rozkłada go na mniejsze części i zapisuje jako koszt przez kilka lat. Odpisy amortyzacyjne są odzwierciedleniem stopniowego zużywania się środka trwałego i w przeciwieństwie do jednorazowego odpisu, regularnie obniżają podstawę opodatkowania o wyliczoną stawkę miesięczną.

Kiedy amortyzacja jest konieczna?

Amortyzacja samochodu wykupionego z leasingu nie zawsze jest koniecznością. Jeśli kwota wykupu przekracza 10 000 złotych (netto dla czynnych płatników VAT, brutto dla przedsiębiorców zwolnionych z VAT), to podatnik zobowiązany będzie do ujęcia samochodu osobowego w ewidencji środków trwałych i regularnego rozliczania odpisów amortyzacyjnych.

Pojazdy o wartości poniżej 10 000 zł

W przypadku środka trwałego o wartości poniżej 10 000 złotych (netto dla czynnych podatników VAT, brutto dla podatników zwolnionych z VAT), podatnik ma dwie możliwości:

• Zaliczyć samochód do środków trwałych, czyli dokonać odpisów amortyzacyjnych według odpowiedniej stawki lub jednorazowego odpisu (w miesiącu oddania do używania lub w miesiącu następnym).
• Poniesiony wydatek w związku z wykupem pojazdu zaksięgować bezpośrednio w KPiR (Księdze Przychodów i Rozchodów) jako pozostały koszt. W przypadku samochodu osobowego rodzi to jednak konieczność rozliczania kosztów eksploatacyjnych w wysokości 20% kosztów związanych z tym pojazdem.

Z uwagi na niską wartość wykupionego z leasingu pojazdu, wielu przedsiębiorców decyduje się na ujęcie wydatku bezpośrednio w kosztach na podstawie otrzymanej faktury zakupu, bez konieczności wprowadzania samochodu do majątku trwałego.

Pojazdy o wartości powyżej 10 000 zł

Gdy wartość początkowa samochodu wykupionego z leasingu przekracza 10 000 złotych, pojazd należy zaliczyć do majątku trwałego firmy. Stosuje się wówczas zasady amortyzacji środków trwałych zgodnie z art. 22h-22i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Metody amortyzacji

Samochód osobowy najczęściej amortyzowany jest metodą liniową, ale istnieją też inne możliwości w określonych przypadkach.

Amortyzacja liniowa standardowa

Jest to najczęstsza metoda amortyzacji. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się przy zastosowaniu stawek określonych w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych (opublikowanych w załączniku nr 1 do ustawy o podatku dochodowym). Dla firmowych samochodów osobowych ustawodawca zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych (KŚT grupa 7, podgrupa 74 z pojazdami mechanicznymi) przewiduje roczną stawkę amortyzacji o wysokości 20%. W związku z tym odpisy amortyzacyjne są dokonywane przez okres 5 lat (60 miesięcy).

Aby wyliczyć wartość miesięcznego odpisu amortyzacyjnego, wystarczy pomnożyć wartość początkową samochodu osobowego (kwotę wykupu) przez stawkę amortyzacji, a następnie podzielić przez 12 miesięcy.

Amortyzacja liniowa przyspieszona

Podatnicy mogą skorzystać z przyspieszonej metody liniowej, jeśli pojazd jest wykorzystywany bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymaga szczególnej sprawności technicznej. W przypadku samochodów osobowych z grupy 7 KŚT ustawodawca przewiduje mnożniki mieszczące się w zakresie od 1,2 do 2,0. Dla samochodów osobowych jest to mnożnik 1,4. Oznacza to, że roczna stawka amortyzacji może wynieść 28% (20% * 1,4), skracając okres amortyzacji.

Należy jednak pamiętać, że jest to sposób amortyzacji przeznaczony wyłącznie dla pojazdów narażonych na szybsze zużycie wynikające z intensywnego użytkowania, a przepisy nie określają jednoznacznie warunków kwalifikujących pojazd do tej metody. Pięcioletni okres amortyzacji to bez wątpienia niemałe utrudnienie dla przedsiębiorców, którzy chcieliby rozliczyć fakturę wykupową w miarę szybko. Taką możliwość daje przede wszystkim metoda przyspieszona z wykorzystaniem podwyższenia stawki amortyzacyjnej.

Amortyzacja liniowa indywidualna

Istnieje możliwość zastosowania indywidualnej stawki amortyzacji dla pojazdów osobowych lub ciężarowych, pod warunkiem, że były one:

• Używane - jeżeli podatnik udowodni, że przed ich nabyciem były wykorzystywane przez podmiot inny niż podatnik co najmniej przez okres 6 miesięcy.
• Ulepszone - a wydatki na ulepszenie środka trwałego stanowiły przynajmniej 20% jego wartości początkowej przed wprowadzeniem do ewidencji.

W takim przypadku okres amortyzacji nie może być krótszy niż 30 miesięcy (co oznacza maksymalną stawkę amortyzacji 40%).

Uwaga! Zmiany w przepisach od 2021 roku: Zgodnie ze zaktualizowaną definicją używanego środka trwałego, wprowadzoną w 2021 roku (art. 22j ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT), samochód wykupiony z leasingu operacyjnego nie może być traktowany jako samochód używany po wykupie. Wynika to z faktu, że w przypadku umowy leasingowej pojazd był wykorzystywany przez tego samego podatnika (leasingobiorcę), a nie przez "podmiot inny niż podatnik". Oznacza to, że wykupiony z zakończonej umowy leasingowej samochód osobowy należy potraktować tak samo jak środki trwałe fabrycznie nowe, co wiąże się z amortyzacją przez standardowe 60 miesięcy (5 lat), zamiast przyspieszonych 30 miesięcy.

Jednorazowa amortyzacja oraz degresywna metoda amortyzacji nie mają zastosowania w przypadku pojazdów osobowych o wartości przekraczającej 10 000 zł. Jednorazowa amortyzacja w ramach pomocy de minimis również nie znajduje zastosowania w przypadku samochodów osobowych o wartości przekraczającej 10 000 złotych.

Limity amortyzacji samochodów osobowych

Od 2019 roku zmianie uległ limit amortyzacji samochodów osobowych. Amortyzacja samochodu osobowego stanowi koszt uzyskania przychodu do określonych limitów. Nadwyżka ponad te limity nie stanowi kosztów uzyskania przychodu:

• 225 000 zł - dla samochodów elektrycznych lub napędzanych wodorem (nie dotyczy hybryd).
• 150 000 zł - dla samochodów spalinowych (w tym hybryd) wprowadzonych do środków trwałych przed 01.01.2026.
• 150 000 zł - dla samochodów spalinowych, których emisja CO₂ wynosi poniżej 50 g/km, wprowadzonych do środków trwałych od 01.01.2026.
• 100 000 zł - dla samochodów spalinowych o emisji CO₂ wynoszącej 50 g/km lub więcej, wprowadzonych do środków trwałych od 01.01.2026.

Skutki Podatkowe Wykupu: Wysoki vs. Niski Wykup

Wartość wykupu z leasingu operacyjnego może być niska lub wysoka, co ma różne skutki podatkowe.

Wysoki wykup

Wysoki wykup z leasingu, często narzucony przepisami lub stosowany na wniosek leasingobiorcy, oznacza, że znacząca część wartości pojazdu zostaje do spłacenia na koniec umowy (np. 20% do 40% dla nowych samochodów, a w najmie długoterminowym nawet do 60-70%). Może to być korzystne, gdyż maleje rata leasingu w trakcie umowy, co pozwala na zakup droższego samochodu mieszczącego się w budżecie. Wysoki wykup (gdy pojazd jest wprowadzany do środków trwałych) podlega amortyzacji i może być wykorzystany jako tarcza podatkowa. Im wyższy wykup z leasingu, tym więcej można zaliczyć w koszty firmy, o ile nie przekracza on ustawowych limitów amortyzacji.

Jeśli limit amortyzacji wynosi 150 000 zł (dla aut spalinowych), a samochód kosztuje 300 000 zł (po odliczeniu 50% VAT) i wykup wynosi 50% (150 000 zł po odliczeniu 50% VAT), to w trakcie leasingu w opłacie wstępnej i ratach leasingu spłacasz 50% kapitału. Dla opłat leasingowych stosuje się współczynnik kosztów 50% z uwagi na cenę pojazdu. Wówczas w koszty zaliczysz 50% kapitału spłaconego w trakcie leasingu + 150 000 zł z wykupu.

Wysoki wykup samochodu z leasingu na firmę daje też inne możliwości, takie jak:

• Wydłużenie umowy leasingu o rok, dwa lata lub dłużej, co sprawia, że opłaty miesięczne wzrosną, ale na koniec leasingu wykup netto jest już spłacony, a przedsiębiorca dopłaca tylko VAT.
• Aneksowanie umowy leasingu i nadpłacenie leasingu, np. zmieniając formę opodatkowania. Nadpłatę można zrobić również kosztem wysokiego wykupu.
• Leasing zwrotny, gdzie dotychczasowy leasingodawca wystawia fakturę wykupu na firmę przedsiębiorcy, a nowy leasingodawca ją opłaca. Jest to rozwiązanie niszowe.

Niski wykup

Niski wykup (np. 0,1-1%) jest naturalną koleją rzeczy przy maszynach i urządzeniach leasingowanych na 5 lat, oraz powszechny również w leasingu samochodów, w szczególności gdy ich cena nie przekracza limitów 100 000 zł / 150 000 zł / 225 000 zł. Daje niski koszt finansowania i nie zaburza płynności finansowej firmy, ponieważ kwota wykupu jest mniejsza od raty leasingu. Niski wykup może pozwolić na szybsze ujęcie samochodu w kosztach firmy w trakcie trwania umowy leasingowej. Minusem niskiego wykupu jest mniejsza elastyczność w generowaniu kosztów po wykupie, a także ujawnia się przy sprzedaży przedmiotu.

Wykup na Środki Trwałe vs. Towary Handlowe vs. Cel Prywatny

Wykup na środki trwałe firmy

Najczęstszym scenariuszem jest wprowadzenie wykupionego pojazdu do ewidencji środków trwałych firmy. Wówczas czekają przedsiębiorcę zasady amortyzacji (przez 30 lub 60 miesięcy w zależności od spełnienia warunków, jak wspomniano powyżej). Przy wykupie na środki trwałe odlicza się 1/2 VAT od wykupu (jeśli jest się płatnikiem VAT), a pozostałą kwotę VAT zwiększa wartość początkową pojazdu, która jest amortyzowana. Po przeniesieniu amortyzowanego pojazdu do majątku prywatnego trzeba będzie zapłacić VAT od wartości rynkowej pojazdu (a nie wartości z wykupu). Dopóki samochód jest w majątku firmowym, przedsiębiorcy niebędący płatnikami VAT zaliczą 75% wydatków eksploatacyjnych w koszty firmy.

Wykup na towary handlowe

Ta opcja jest korzystna dla płatników VAT. Pozwala odliczyć 100% VAT od wysokiego wykupu, nawet gdy przez cały leasing odliczało się tylko 50% VAT. Dodatkowo można zaliczyć w koszty firmy całą kwotę netto, nawet gdy przekracza ona 150 000 zł. Należy jednak pamiętać o dopisaniu odpowiedniego kodu PKD firmy, związanego z handlem samochodami (np. 45.11.Z sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek). Po wykupie nie powinno się już użytkować samochodu w firmie, za wyjątkiem przejazdów związanych ze sprzedażą, np. prezentacje potencjalnym nabywcom. Przedsiębiorcy niebędący płatnikami VAT, np. lekarze, nie mogą skorzystać z tego rozwiązania, jeśli nie chcą utracić prawa do zwolnienia z VAT.

Wykup prywatny

Od stycznia 2022 roku, wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 29 października 2021 r. potocznie zwanej Polskim Ładem, ujednolicony został sposób rozliczania sprzedaży samochodów wykupionych z leasingu na cele prywatne. Sprzedaż pojazdu, który po zakończeniu leasingu został wykupiony na potrzeby prywatne, nie został wprowadzony do majątku firmy jako środek trwały i nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej, nie będzie stanowiła przychodu z działalności, zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 Ustawy o PIT. Oznacza to, iż dopiero po 6 latach, licząc od miesiąca następującego po wykupie pojazdu na cele prywatne, będzie możliwa sprzedaż takiego pojazdu bez konieczności opodatkowania przychodu uzyskanego z takiej sprzedaży. Do końca 2021 roku wystarczyło odczekać 6 miesięcy.

Alternatywnym rozwiązaniem na uniknięcie podatku dochodowego przy wcześniejszej sprzedaży po wykupie prywatnym jest darowizna samochodu osobie z najbliższej rodziny (zerowa grupa podatkowa). Taka darowizna jest zwolniona z podatku. Osoba obdarowana może sprzedać samochód bez podatku dochodowego po upływie 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca darowizny. Jeśli kwota darowizny przekroczy 36 120 zł, osoba obdarowana musi zgłosić to w ciągu 6 miesięcy do Urzędu Skarbowego na formularzu SD-Z2. Osoba obdarowana po sprzedaży pojazdu nie powinna robić darowizny zwrotnej na darczyńcę na równowartość kwoty sprzedaży.

Wykup prywatny nigdy nie podlega opodatkowaniu VAT-em.

Formalności po Wykupie

Rejestracja pojazdu

Po wykupieniu samochodu z leasingu, w ciągu 30 dni trzeba zarejestrować pojazd. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy samochód zostanie sprzedany lub podarowany przed upływem 30 dni - wtedy nie trzeba rejestrować pojazdu na siebie. Od 1 stycznia 2024 roku nie ma obowiązku zgłaszania nabycia pojazdu, pozostaje natomiast obowiązek zgłoszenia zbycia auta. W przypadku firm zajmujących się handlem samochodami kary są wyższe i wynoszą 1000 zł za rejestrację między 90 a 180 dniem od zakupu i 2000 zł po przekroczeniu 180 dni. Aktualnie można zachować tablice z leasingu i przypisać je do samochodu, nawet jeśli rejestruje się pojazd w innym regionie. Samochód należy zarejestrować w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania. Wkrótce złożenie wniosku o zarejestrowanie będzie możliwe również online.

Ubezpieczenie

Należy pamiętać o ubezpieczeniu pojazdu, bowiem po wykupie zazwyczaj wygasa ochrona w zakresie AC.

Sprzedaż Pojazdu Wykupionego z Leasingu

Sposób sprzedaży pojazdu wykupionego z leasingu zależy od tego, w jaki sposób został on ujęty w majątku przedsiębiorcy.

Sprzedaż z majątku firmy (środki trwałe)

Jeśli samochód został wykupiony na środki trwałe firmy, sprzedaż traktowana jest jako przychód firmy i trzeba ją stosownie opodatkować podatkiem dochodowym i VAT (stawka 23%, gdy jest się płatnikiem VAT). Alternatywnym rozwiązaniem dla właścicieli jednoosobowych działalności gospodarczych oraz wspólników spółek cywilnych jest wycofanie auta z firmy i przeniesienie go do majątku prywatnego. Nievatowcy mogą to zrobić bezpodatkowo, płatnicy VAT muszą odprowadzić VAT od aktualnej wartości rynkowej pojazdu.

Sprzedaż z majątku firmy (towary handlowe)

Auta wykupione na towary handlowe sprzedaje się na podstawie faktury VAT 23% (dla nievatowców taki wykup na towary handlowe raczej nie jest opłacalny). Sprzedaż należy opodatkować VAT-em, PIT-em lub CIT-em oraz, jeśli dochody firmy podlegają oskładkowaniu ZUS-em zdrowotnym, również składką zdrowotną ZUS.

Sprzedaż po wykupie prywatnym

Auta wykupione prywatnie sprzedaje się na podstawie umowy kupna-sprzedaży. Sprzedaż prywatna nigdy nie podlega opodatkowaniu VAT-em. Podatek dochodowy zapłaci się, jeśli sprzedaż auta nastąpi przed upływem 6 lat od wykupu (licząc od końca miesiąca wykupu). Po 6 latach od wykupu sprzedaż jest bez podatku.

tags: #ciagnik #wykupiony #z #leasingu #a #amortyzacja