Kosa boczna to niezbędne wyposażenie stołu do rzepaku, które w znaczący sposób ułatwia jego zbiór. Na rynku dostępne są kosy napędzane mechanicznie, elektrycznie oraz hydraulicznie. Wybór odpowiedniego typu kosy bocznej jest kluczową decyzją, którą rolnik musi podjąć, decydując się na przystawkę do rzepaku.
Typy napędów kos bocznych
Producenci stołów do rzepaku oferują zazwyczaj trzy wersje tych urządzeń, różniące się rodzajem napędu wykorzystanego do zasilania kos bocznych: mechaniczny, elektryczny i hydrauliczny. Każdy z tych systemów ma swoje specyficzne zalety i wady, wpływające na efektywność pracy, komfort użytkowania i koszty eksploatacji.
Kosa boczna z napędem mechanicznym
Kosy z napędem mechanicznym to najtańsze rozwiązanie i jednocześnie najprostsze w budowie. Ruch posuwisto-zwrotny kosy głównej zapewnia przekładnia Schumachera lub, w przypadku tańszych rozwiązań, targaniec. Przystawka wyposażona w dwie kosy z napędem mechanicznym o szerokości roboczej 4,5 m kosztuje około 16 tys. zł brutto (np. od firmy Hago).
Zalety napędu mechanicznego:
- Niska cena zakupu: Jest to najtańsze dostępne rozwiązanie.
- Duża „siła działania”: Kosa mechaniczna jest w stanie przeciąć nawet niewielkie gałęzie czy twarde łodygi roślin na obrzeżach pola, spokojnie radząc sobie z przeszkodami.
Wady napędu mechanicznego:
- Generowane wibracje: Szczególnie targaniec powoduje powstawanie drgań, które są przenoszone na heder, co obniża komfort pracy i może prowadzić do strat nasion.
- Większa masa: Napęd mechaniczny jest cięższy (nawet o 20 kg od elektrycznego).
- Brak możliwości wyłączenia kos bocznych: Pracują one zależnie od kosy głównej.
- Często zbyt wysoka prędkość pracy: Kosy mechaniczne najczęściej pracują za szybko w stosunku do wymagań - eksperci podkreślają, że prędkość cięcia kos bocznych powinna być o połowę niższa niż kosy głównej. Układ napędu mechanicznego kos w większości rozwiązań przenoszony jest od kosy dolnej, co sprawia, że kosy boczne pracują z tą samą prędkością co kosa dolna, podczas gdy zazwyczaj wystarczy nawet ½ tej prędkości.
Najtańsze stoły z kosami z napędem mechanicznym to propozycja przede wszystkim dla małych gospodarstw z kilku-, kilkunastohektarowymi powierzchniami rzepaku, gdzie wydatek dodatkowych kilku tysięcy złotych ma duże znaczenie. Jednak ze względu na niski komfort pracy i ewentualne straty nasion powodowane wibracjami, nawet w przypadku małych powierzchni upraw, zaleca się wybór kos z napędem elektrycznym.
Kosa boczna z napędem elektrycznym
Kosa boczna elektryczna o szerokości roboczej 1,35 m to nowoczesne narzędzie do efektywnego i precyzyjnego koszenia rzepaku i innych roślin okopowych. Kosa boczna napędzana jest motoreduktorem elektrycznym, a nóż tnący pracuje w poliamidowych ślizgach. Do produkcji kos bocznych wykorzystuje się podzespoły uznanych producentów. W stałej produkcji dostępne są kosy na prawą i lewą stronę hederu. Współpracuje z kombajnami posiadającymi instalację elektryczną o napięciu 12V/24V. Standardowo kosy te wyposażone są w bezpiecznik, który ma za zadanie odłączyć napęd w przypadku zbyt dużego przeciążenia, minimalizując ryzyko spalenia napędu. Za stół Rolmako o szerokości roboczej około 4,5 m z kosą elektryczną zapłacimy około 19,5 tys. zł, natomiast za wersję z kosami napędzanymi elektrycznie u firmy Hago należy dopłacić 3 tys. zł do ceny wersji mechanicznej.
Zalety napędu elektrycznego:
- Niska masa: Kosa elektryczna jest znacznie lżejsza (nawet o 35 kg mniej niż napęd hydrauliczny).
- Cicha i bezwibracyjna praca: Dzięki lekkiej konstrukcji kosa z napędem elektrycznym charakteryzuje się cichą, płynną oraz bezwibracyjną pracą.
- Niższe koszty eksploatacji: W porównaniu do maszyn spalinowych.
Wady napędu elektrycznego:
- Niska odporność na obciążenia: Podczas wykaszania pola od granicy i zahaczenia o gałąź czy rośliny o twardej łodydze, układ zasilania przeciąża się, co może prowadzić do zatrzymania kosy i przepalenia bezpiecznika.
- Dodatkowe czynności montażowe: Konieczność wyprowadzenia przewodów do kabiny (najlepiej bezpośrednio z akumulatora) i podłączenia ich z wykorzystaniem przełącznika (załączanie/rozłączanie napędu kosy).
- Obciążenie układu elektrycznego kombajnu: Kosy elektryczne stanowią pewne obciążenie dla układu elektrycznego kombajnu.
Wymiana żyłki w kosie spalinowej, jak nawinąć żyłkę do głowicy
Kosa boczna z napędem hydraulicznym
Najdroższe stoły do rzepaku są wyposażone w kosy boczne z napędem hydraulicznym. Kosy te wyposażone są w cały układ hydrauliczny, który zwykle montowany jest przy przystawce, a w jego skład wchodzi pompa, przewody, zbiornik na olej oraz jeden lub dwa silniki hydrauliczne. Stół Rolmako o szerokości roboczej około 4,5 m z kosą napędzaną hydraulicznie kosztuje około 21,2 tys. zł. Za wersję z kosami hydraulicznymi u firmy Hago należy dopłacić kolejne 3 tys. zł do ceny wersji elektrycznej.
Zalety napędu hydraulicznego:
- Wysoka odporność na przeciążenia: Układ hydrauliczny jest bardzo odporny na obciążenia.
- Cicha praca: Układ pracuje cicho.
- Wysoka efektywność pracy: Nie ma tendencji do przegrzewania się nawet przy intensywnej, długiej pracy.
- Wysoka sprawność w trudnych warunkach: Sprawdzą się wszędzie tam, gdzie oczekuje się od nich wysokiej sprawności, nawet w trudnych warunkach żniwnych.
Wady napędu hydraulicznego:
- Najwyższa masa stołu: Napęd hydrauliczny wiąże się z najwyższą masą stołu (pompa, przewody, zbiornik na olej).
- Ryzyko wycieków: Podobnie jak w przypadku innych napędów hydraulicznych, istnieje ryzyko wycieków.
- Najwyższa cena: Jest to najdroższe rozwiązanie.
Porównanie kosztów
Różnica w cenie między poszczególnymi typami napędów nie jest mała. Na przykład, stół Rolmako o szerokości roboczej około 4,5 m z kosą mechaniczną kosztuje 16,1 tys. zł, z elektryczną 19,5 tys. zł, zaś z kosą napędzaną hydraulicznie aż 21,2 tys. zł. Firma Hago oferuje stoły z dwoma rodzajami napędu: elektrycznym lub hydraulicznym, z różnicą w cenie wynoszącą 2 tys. zł. Chcąc kupić samą kosę boczną bez przystawki, należy liczyć się z wydatkiem od około 3,5 tys. zł brutto za sztukę w przypadku produktu polskiego. Ceny w przypadku kos zagranicznych producentów łatwo sięgają 10 tys. zł brutto.
Rekomendacje
W przypadku najmniejszych gospodarstw, które posiadają mniejsze możliwości finansowe, warto postawić na rozwiązanie mechaniczne. Jednakże, ze względu na niski komfort pracy i ewentualne straty nasion powodowane wibracjami od napędu mechanicznego, nawet w przypadku małych powierzchni upraw polecalibyśmy kosy z napędem elektrycznym. Taka tendencja (wycofywanie napędów mechanicznych na rzecz elektrycznych) jest też widoczna w ofertach producentów. Kosy boczne Rolmako to pewny i niezawodny dwunożowy aktywny system tnący o wysokości ścinania rzepaku 1350 mm.