Dobór i utrzymanie prawidłowego ciśnienia w oponach odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu optymalnych osiągów ogumienia. Opona to jedyny element pojazdu mający kontakt z podłożem, co oznacza, że ogumienie ma kluczowe znaczenie pod względem bezpieczeństwa kierowcy, pasażerów, jak i przewożonych towarów.
Właściwe ciśnienie w oponie jest istotnym elementem zapewniającym bezpieczeństwo oraz prawidłowe osiągi ogumienia. To właśnie ciśnienie umożliwia utrzymanie ciężaru pojazdu i transport ładunków lub ludzi, zapewniając:
- Bezpieczeństwo
- Trwałość ogumienia
- Ekonomiczną eksploatację
- Komfort
Mimo to, badania i analizy firmy Michelin jednoznacznie dowodzą, że utrzymywanie prawidłowego ciśnienia w oponach należy do najczęściej pomijanych obszarów konserwacji pojazdu. Optymalne ciśnienie w oponach samochodu ciężarowego wpływa na zwiększenie komfortu kierowcy oraz obniżenie poziomu zużycia paliwa, ale przede wszystkim przekłada się na bezpieczeństwo podczas pokonywania setek czy tysięcy kilometrów. Dalekie trasy oraz znaczne obciążenie pojazdu przyspieszają proces naturalnego uchodzenia powietrza z ogumienia, dlatego ciśnienie w oponach ciężarowych trzeba regularnie kontrolować.
Jakie Ciśnienie w Oponach Ciężarowych Jest Prawidłowe?
Ciśnienie w oponach ciężarowych musi być dostosowane do masy ładunku, prędkości pojazdu oraz innych warunków użytkowania. Nie ma uniwersalnych wartości, które można by wskazać, chociaż zazwyczaj jest to przedział od 5,5 do 9 barów. W praktyce, ciśnienie opon wynoszące około 5 barów stosowane jest w mniejszych autokarach lub pojazdach ciężarowych. Z kolei prawidłowe ciśnienie w znacznie większych samochodach, w tym dostawczych oraz większych przyczepach z dużym obciążeniem, wynosi około 9 barów.
Gdzie Znaleźć Informacje o Prawidłowym Ciśnieniu?
Dla każdej opony istnieje jedna właściwa wartość ciśnienia dla konkretnego obciążenia i użytkowania w warunkach, do jakich opona została zaprojektowana. Z tego względu producenci stworzyli specjalne tabele ciśnień, w których określone jest właściwe ciśnienie dla danego samochodu pod względem wielkości ogumienia, rodzaju bieżnika, pozycji na osi, a także od użytkowania pojazdu. Dlatego należy kierować się zaleceniami producentów pojazdu oraz ogumienia. Informacje o prawidłowych wartościach, w zależności od osi czy obciążenia, znajdziemy w:
- Instrukcji obsługi pojazdu, która zawiera szczegółowe dane, w tym zalecane ciśnienie w oponach dla różnych warunków obciążenia.
- Specjalnych naklejkach informacyjnych, które zwykle znajdują się na klapce wlewu paliwa lub na słupku przy drzwiach kierowcy. Na tej tabliczce podane jest zalecane ciśnienie w oponach przednich i tylnych, w oparciu o standardowe obciążenie pojazdu.
- Tabelach ciśnień oraz materiałach i przelicznikach dostępnych w Internecie, na stronach poświęconych motoryzacji.
- Można również skontaktować się bezpośrednio z producentem opon, który może udzielić szczegółowych informacji na temat używanych opon i zalecanego zakresu ciśnienia.
Przedstawione w dokumentacji czy online tabele ciśnień często zawierają oznaczenia takie jak: P (układ pojedynczy), B (układ bliźniaczy), PK (przednie koło), TK (tylne koło). Przykładem, jak ciśnienie jest powiązane z obciążeniem, jest zasada: przy montażu opony na osi prowadzącej, nacisk na oś w tonach może być równy ciśnieniu w barach (np. 7,5 ton = 7,5 bara; 8 ton = 8 barów).
Kontrola i Pompowanie Opon Ciężarowych
Kiedy i Jak Często Sprawdzać Ciśnienie?
Ciśnienie opon ciężarowych powinno być sprawdzane regularnie. W przypadku intensywnej eksploatacji warto robić to dość często - przynajmniej raz na dwa tygodnie, zgodnie z zaleceniami Europejskiej Organizacji Technicznej ds. Opon i Obręczy (ETRTO). Pomiar jest również niezbędny przed każdym wyjazdem w dłuższą trasę, by samochód był odpowiednio przygotowany do jazdy, co z pewnością wpłynie na bezpieczeństwo kierowców i pasażerów. Ważne jest także, aby systematycznie kontrolować koła zapasowe.
Jak Poprawnie Wykonać Pomiar i Pompowanie?
Żeby poprawnie odczytać poziom ciśnienia w oponie ciężarowej, należy odczekać kilkadziesiąt minut, a najlepiej 2-3 godziny od zakończenia jazdy. Pomiar w przypadku zimnego ogumienia będzie dokładniejszy, ponieważ wraz z temperaturą rozgrzewającej się opony rośnie ciśnienie w jej wnętrzu - nawet o 1,5 bara. Jeżeli kierowca jest w pośpiechu i nie ma czasu, by czekać na oziębienie się opon, można zmierzyć ciśnienie na ciepłym ogumieniu, jednak należy wziąć pod uwagę, iż wartość ciśnienia będzie wtedy wyższa od rzeczywistej o około 1,5 bara. Jeśli mimo nagrzanych opon ciśnienie nadal wskazuje zaniżone wartości, konieczna będzie inspekcja opony oraz jej demontaż. Oprócz tego warto wziąć pod uwagę temperaturę otoczenia - w chłodne dni wartość wskazywana przez kompresor może być niższa, a w ciepłe wyższa.
Ogumienie powinno być zimne zarówno podczas kontroli poziomu ciśnienia, jak i w trakcie pompowania. Miernik ciśnienia w oponach można kupić w każdym sklepie z częściami samochodowymi. Wszelkie korekty ciśnienia w oponie ciężarowej najbezpieczniej jest wykonywać w specjalnej klatce. Jej zadanie to ochrona przed groźnymi skutkami ewentualnego wybuchu, spowodowanego wtłoczeniem zbyt dużej ilości powietrza do ogumienia.
Inspekcja Stanu Ogumienia Podczas Kontroli Ciśnienia
Kontrola ciśnienia w oponach ciężarowych to także świetna okazja do tego, aby przyjrzeć się kołom nieco bliżej i ocenić ich stan. Będzie miało to przełożenie na bezpieczeństwo na trasie. Nasze zainteresowanie powinny zwrócić wszelkie defekty ogumienia, w tym m.in. przecięcia, pęknięcia czy bąble, a także zbyt niski poziom bieżnika. Nawet tak często występujące zjawisko jak ząbkowanie opony nie może być przez nas ignorowane. Powodem do niepokoju są też uszkodzenia zaworów oraz felg. Jeżeli zdecydujemy się na opony ciężarowe bieżnikowane albo z drugiej ręki, trzeba być szczególnie czujnym.
Konsekwencje Niewłaściwego Ciśnienia w Oponach Ciężarowych
Złe ciśnienie jest jedną z najczęstszych przyczyn awarii opon, słabych osiągów i wpływa przede wszystkim na bezpieczeństwo naszej jazdy. Bez względu na to, czy ciśnienie w oponach ciężarowych jest za niskie, czy za wysokie, zawsze narażamy się na niebezpieczeństwo, ponieważ wszystkie te czynniki mogą doprowadzić do uszkodzenia ładunku, awarii samochodu lub nawet wypadku. W przypadku za dużego albo za małego ciśnienia może dojść do pęknięcia opony w trasie. Do tego wydłuża się droga hamowania oraz zmniejsza się przyczepność na drodze.
Zbyt Niskie Ciśnienie
Za niskie ciśnienie powoduje nierównomierne zużywanie się opony ciężarowej - bark eksploatuje się wtedy szybciej niż część centralna. Może dochodzić również do tarcia ogumienia o obręcz, co z kolei prowadzi do uszkodzenia stopki, czyli miejsca styku z felgą. Nieodpowiednie ciśnienie w oponach ciężarowych wiąże się w tym przypadku z ryzykiem przegrzania i odsłonięciem konstrukcji. Zbyt niskie ciśnienie powietrza w oponie powoduje wzrost jej temperatury, skutkuje to wyższym zużyciem paliwa (na każde przejechane 100 km może być ono większe nawet o 0,5 litra) i może prowadzić do przedwczesnego zużycia ogumienia. Ponadto zmienia się kształt powierzchni styku opony z nawierzchnią, co powoduje przyspieszone zużycie nadmiernie uginających się barków opony. Jest to szczególnie istotne w przypadku ogumienia podwójnego, czyli opon pracujących w parach. Przyjmuje się, że ciśnienie mniejsze o 30% w stosunku do zalecanego może spowodować skrócenie żywotności opony nawet o jedną trzecią.
Zbyt Wysokie Ciśnienie
Z drugiej strony, zbyt wysokie ciśnienie wpływa na pogorszenie właściwości jezdnych ogumienia. Konsekwencją jest m.in. słabsze tłumienie nierówności, przez co podróżowanie nie jest komfortowe. Co więcej, może to powodować szybsze zużywanie się elementów zawieszenia pojazdu, na które przenoszone są wstrząsy i wibracje. Jednocześnie skróci się okres eksploatacji samego ogumienia - i to niezależnie od jego modelu. Bieżnik będzie się szybko ścierał i jednocześnie wzrośnie podatność opon na przecięcie czy przebicie. Pogorszeniu ulegną też opory toczenia, mające wpływ na poziom spalania paliwa przez samochód. Opona zużywa się wówczas nierównomiernie, punktowo.
Kontrole przewozu towarów niebezpiecznych na A4
Nowoczesne Systemy Monitorowania Ciśnienia w Oponach (TPMS)
Przez wiele lat czujniki ciśnienia w oponach ciężarowych nie były powszechnie stosowane, jednak za sprawą rozporządzenia Komisji Europejskiej ma to ulec zmianie. Wszystkie ciężarówki, naczepy oraz przyczepy wprowadzane na rynek po 6 lipca 2022 roku muszą być wyposażone w system kontrolujący ciśnienie i temperaturę. W 2024 roku obowiązek ten zostanie rozszerzony na wszystkie nowe egzemplarze.
Co to właściwie oznacza? Dzięki systemowi TPMS (Tire Pressure Monitoring System) kierowcy mogą na bieżąco kontrolować ciśnienie w oponach samochodu ciężarowego, a w razie jakichkolwiek nieprawidłowości otrzymują informację o tym w czasie rzeczywistym. Jak się okazuje, to rozwiązanie, które nie tylko zwiększa bezpieczeństwo, ale również świetnie sprawdza się w przypadku flot, pozwalając na zwiększenie ekonomii jazdy.
Dlaczego Ciśnienie w Oponach Uchodzi?
Uchodzące powietrze z opon zależy od kilku czynników. Najgłówniejszym powodem są małe cząsteczki gazu, które z łatwością uchodzą przez wszelkie nieszczelności w napompowanych oponach. W ciężarowych pojazdach istnieje kilka nierówności, które mają wpływ na zmniejszające się ciśnienie:
- Styk opony ciężarowej z felgą: Nie zawsze przylega on w 100%, co może prowadzić do samoczynnego spadku ciśnienia. Aby zapobiec tej sytuacji, należy prawidłowo przeprowadzić montaż opon.
- Uszkodzenia mechaniczne: Spowodowane długim użytkowaniem opon, jazdą po utrudnionych warunkach drogowych, a także rozcięciem lub przebiciem opony.
- Temperatura na zewnątrz: Niska temperatura ma wpływ na niższe ciśnienie w oponach.