Koparko-ładowarki stanowią fundament wielu prac budowlanych, a ich efektywność i bezpieczeństwo w dużej mierze zależą od kondycji poszczególnych komponentów. Jednym z kluczowych elementów, często niedocenianych, są ślizgi. Właściwe dbanie o nie jest niezbędne dla zachowania stabilności i precyzji pracy maszyny, szczególnie w modelach takich jak Fermec/Terex 860, które mają swoje korzenie w dziedzictwie Massey Ferguson.
Historia i dziedzictwo koparko-ładowarek Fermec
Historia firmy Fermec (Ferguson Mechanical) rozpoczęła się w 1991 roku w Wielkiej Brytanii, kiedy to nastąpił wykup działu przemysłowego od Massey Ferguson w Coventry. Fermec kontynuował i rozwijał linię legendarnych koparko-ładowarek MF, stając się istotnym graczem w Europie w latach 90., szczególnie na rynku koparko-ładowarek. Firma ta, napędzana niemal w całości jednostkami Perkins (co było dziedzictwem MF), oferowała głównie koparko-ładowarki (serie 700, 800, 900), uzupełniając ofertę minikoparkami. W 2000 roku Fermec został przejęty przez Terex, tworząc Terex-Fermec. Oferowane są części zamienne do maszyn marki Fermec, dobierane po modelu/VIN, zarówno do koparko-ładowarek (seria 700/800/900), jak i minikoparek Fermec.
Rola i znaczenie ślizgów w maszynach budowlanych
W serwisowaniu maszyn budowlanych bardzo ważnym elementem jest dbanie o stan ślizgów. Występują one w wysuwie ramienia i podporach, umożliwiając płynne przesuwanie się po sobie elementów metalowych. Ze względu na to, że maszyny budowlane zazwyczaj pracują w trudnych warunkach, wymianę ślizgów trzeba przeprowadzać dość często. Ślizgi są wykonane ze specjalnego tworzywa - poliamidu, który ma bardzo dobre właściwości ślizgowe, jest trwały i odporny na działanie smarów i olejów. Przy wyborze ślizgów należy zwrócić uwagę, aby były toczone, ponieważ są znacznie trwalsze niż te wykonane metodą wtryskową.
Ślizgi wysuwu ramienia
Wysuw ramienia powoduje jego wydłużenie w koparko-ładowarkach oraz teleskopu w ładowarkach teleskopowych. Wysięgnik jest bardzo pomocny przy kopaniu głębokich wykopów lub sięganiu łyżką tam, gdzie maszyna nie może bliżej podjechać. Pierwsze oznaki, które powinny zwrócić naszą uwagę i sugerują zużycie ślizgów, to duże luzy na wysuwie. Można sprawdzić dodatkowo stan ślizgów, wysuwając ramię na ¾ długości i opuszczając je tak, żeby łyżka dotykała podłoża, a następnie docisnąć ramieniem. Zbyt duży luz wysuwu może uszkodzić znajdujący się w nim siłownik, dlatego nie należy zwlekać z wymianą.
Procedura wymiany ślizgów wysuwu ramienia
- Przed przystąpieniem do wymiany ślizgów, rozkładamy ramię w maksymalnym rozwarciu i demontujemy łyżkę wraz z siłownikiem łyżki.
- Zaślepiaamy przewody od siłownika łyżki i wybijamy sworzeń siłownika wysuwu, następnie cofamy jego tłoczysko.
- Demontujemy górną płytę górnego ślizgu i odkręcamy dolny ślizg.
- Pod wysuw podkładamy klocki drewniane i ostrożnie wyciągamy go, zachowując szczególną ostrożność, żeby nikomu nic się nie stało.
- Wymianę ślizgów zaczynamy od trzech tylnych; jeżeli były tam podkładki, zostawiamy je.
- Kiedy założymy już nowe ślizgi, wkładamy wysuw z powrotem i wciągamy go najlepiej za pomocą wciągarki ręcznej powyżej połowy ramienia i sprawdzamy luz. Jeśli nie ma luzu, zostawiamy; jeśli jest, wyciągamy z powrotem i dokładamy po podkładce, powtarzając operację do skutku.
- W tym momencie można już podpiąć siłownik wysuwu i zabezpieczamy nowymi segerami.
- Następnie wymieniamy czwarty ślizg tylny na górze, później dolny przedni, dwa boczne z przodu i ostatni górny przedni wraz z płytą.
- Wszędzie dodajemy lub, jeśli jest za ciasno, odejmujemy podkładki.
- Po dokręceniu górnej płyty wraz ze ślizgiem, uruchamiamy maszynę i ruszając siłownikiem do przodu i tyłu, sprawdzamy spasowanie ślizgów. Po kilkunastu cyklach przykładamy rękę do obudowy wysuwu i jeżeli jest wręcz gorąca, to znaczy, że gdzieś trzeba odjąć podkładki.
- Na koniec montujemy łyżkę i siłownik łyżki.
Ślizgi tylnych podpór
Podpory w maszynie pełnią bardzo ważną rolę, powodują, że maszyna podczas pracy tylną łyżką zachowuje się stabilnie. Żeby spełniały dobrze swoje zadanie, należy dbać o ślizgi, w które są wyposażone. Zużyte ślizgi powodują, że maszyna podczas pracy nie jest stabilna, a najprostsze czynności stają się uciążliwe i niebezpieczne. Żeby zminimalizować ryzyko uszkodzenia ślizgów, należy je codziennie myć. Lejąc wodę do środka tuby, aby wypłukać nagromadzone w nich błoto. Zaschnięty brud może okazać się trudny w usunięciu i powodować szybsze zużycie części maszyny. W modelach E i F koparko-ładowarek firmy Caterpillar można chwilowo poprawić stabilizację, odkręcając w dolnej części śruby ślizgów i odejmując podkładki, następnie dokręcając śruby z powrotem, co spowoduje dociśnięcie ślizgu. Jest to jednak rozwiązanie chwilowe.
Wymiana ślizgów na cat 432 f część 2
Wymiana ślizgów stabilizatora w podporach
Chcąc wymienić wszystkie ślizgi stabilizatora, należy wybić dolny i górny sworzeń, a następnie wyjąć siłownik podnoszenia podpór. W kolejnym kroku wyjmujemy tubę suwnicą do góry. Potem wyciągamy dwa ślizgi znajdujące się w obudowie i bardzo dokładnie czyścimy ją wewnątrz, aby nowe ślizgi nie napotykały oporu. Przystępując do montażu, zaczynamy od założenia ślizgów w obudowie. Wybieramy ślizgi o średniej grubości, następnie zakładamy górne ślizgi, dokładnie je dopasowując i wkładamy tubę do obudowy. Pasują dość ciasno, dlatego wkładając ją, pomagamy sobie młotem. Tubę wciskamy do momentu, aż dolny otwór na sworzeń znajdzie się poniżej obudowy. Następnie wkładamy siłownik i blokujemy go sworzniem, który zabezpieczamy nowymi segerami. Otwór w tubie musi się zgrać z główką siłownika i dopiero wówczas zakładamy płytę podpory z nowym sworzniem. Ostatnią czynnością jest zakładanie ślizgów dolnych, których siłę docisku regulujemy poprzez dodawanie lub ujmowanie podkładek. Tak samo postępujemy z drugą podporą. W celu sprawdzenia ślizgów odpalamy maszynę i wysuwamy podpory; powinno być czuć lekki opór. Energicznymi ruchami ramieniem w koparko-ładowarce ruszamy w prawo i lewo, sprawdzając, jak się one zachowują i czy maszyna jest stabilna.
Dostępność i dobór ślizgów
Nie ma stałych wymiarów ślizgów. Należy dobierać takie grubości, aż luz zostanie całkowicie wyeliminowany, ponieważ zarówno rama, jak i sama podpora również ulegają wycieraniu. Użytkownicy maszyn Terex 860SX, borykający się z nadmiernym kołysaniem koparki na boki, często zastanawiają się nad samodzielnym dorabianiem ślizgów ze względu na ich koszt. Jednak oryginalne ślizgi są wykonane z odpowiedniego materiału, co gwarantuje ich dłuższą wytrzymałość. Przerwa w pracy maszyny na czas dorabiania części może okazać się bardziej kosztowna niż zakup gotowych elementów. Czasami ślizgi od innych producentów, np. JCB, mogą pasować do maszyn Terex po niewielkich modyfikacjach, na przykład po stoczeniu mocowania, jeśli mają większą średnicę. Warto pamiętać, że nawet młode maszyny mogą wymagać częstszej wymiany ślizgów, szczególnie jeśli pracują w trudnych warunkach, np. w błocie, które może dostawać się do mechanizmów podpór.